MOZAMBIQUE & ZUID-AFRIKA - Kampeer/Groepsreis - 21 dagen

Zuid-Afrika is 29 keer zo groot als Nederland en 40 keer Belgie. In Zuid-Afrika leven 49 miljoen mensen, waarvan 79 procent zwarte Afrikanen, 10 procent blanken, 9 procent kleurlingen en 3 procent Aziaten. De laatste jaren krimpt de bevolking vooral als gevolg van de Aids-epidemie (jaarlijks met 0,46 procent).
De San (Bosjesmannen) en Khoikhoi (Hottentotten) zijn de oorspronkelijke bewoners van Zuid-Afrika. In de zeventiende eeuw kwamen de eerste Nederlanders in Zuid-Afrika, op zoek naar een verversingspunt voor de schepen van de V.O.C.. Sindsdien wordt de geschiedenis bepaald door conflicten tussen de verschillende bevolkingsgroepen. Het grootste gedeelte van de zwarte bevolking bestaat uit Zulu's, Xhosa's en Sotho’s. De meerderheid (60 procent) van de blanken stamt af van de Afrikaans sprekende Hollandse kolonisten en Engels sprekende Britten. De kleurlingen zijn voortgekomen uit een vermenging van San en Khoikhoi en blanken en slaven uit West-Afrika. De groep Aziaten bestaat voornamelijk uit Indiërs, die gewerkt hebben op de suikerrietplantages.

Zuid-Afrika heeft een grote hoeveelheid bodemschatten. Voor de eerste wereldoorlog was mijnbouw de economische motor van het land en heeft een grootscheepse migratie van zwarte mijnwerkers veroorzaakt. Steden als Johannesburg en Soweto zijn zo ontstaan. In de jaren ’70 kwam er een einde aan de economische bloei door een boycot van het Westen als reactie op de Apartheid. Nog steeds zijn de meeste mijnen in handen van de blanken. Zuid-Afrika is de grootste producent van platinum, goud en chroom.

Luchtpost vanuit Zuid-Afrika naar de Benelux doet er een tot twee weken over.

Internationaal telefoneren gaat goed en is tamelijk goedkoop. De publieke telefoons die je op straat treft, werken doorgaans met telefoonkaarten. Die makkelijk verkrijgbaar. Bellen vanuit hotels is, zoals gebruikelijk, een stuk duurder. Je hebt bijna overal in Zuid-Afrika ontvangst met je mobiele telefoon. Informeer voor vertrek bij je provider. Mobiel telefoneren is echter niet goedkoop. Ben je van plan om in Zuid-Afrika vooral lokale gesprekken te voeren dan is het aanzienlijk voordeliger om voor je telefoon een prepaid simkaart met beltegoed aan te schaffen. Bij telefoonwinkels of supermarkten heb je voor minder dan vijf euro een eigen Zuid-Afrikaans telefoonnummer. Het internationale toegangsnummer van Zuid-Afrika is 00 27.

Internetcafés vind je in winkelcentra in de grote steden en bij toeristische hotspots.

Een etentje in Zuid-Afrika is niet compleet zonder een stevige braai. Hoe zeer Zuid-Afrikanen ook nog in gescheiden werelden leven, iedereen die zich dat ook maar enigszins kan veroorloven steekt op zondagmiddag de barbecue aan. Ook bij vakantiehuisjes, in natuurgebieden of bij kampeerplaatsen is altijd gelegenheid om vlees te roosteren. Véél vlees overigens. De authentieke boerewors is daarbij onvermijdelijk. Als tussendoortje krijg je wellicht die andere beroemde Afrikaner delicatesse voorgeschoteld: biltong (gedroogd vlees). Zuid-Afrikanen die wat minder geld te besteden hebben, houden het ’s ochtends en ’s middags vaak bij een bord maïspap. ‘s Avonds wordt daar meestal een stukje vlees bij geserveerd.
De klassieke Zuid-Afrikaanse keuken kent invloeden uit Europa, Afrika en Azië. In de grote steden zijn kwalitatief goede restaurants uit alle mogelijke windstreken te vinden. In Durban overheerst, door de samenstelling van de bevolking, de Indiase keuken met zijn heerlijke curries, in de Karoo kun je terecht voor wat volgens Zuid-Afrikanen het beste lamsvlees van de wereld is. Wie daar allemaal geen behoefte aan heeft of langs de snelweg domweg niet veel keus heeft, kan terecht bij alle grote fast-foodketens en Take Aways die overal in de wereld hun vestigingen hebben. Fruit is overvloedig en tegen lage prijzen te verkrijgen.

Naast nieuwjaar en christelijke feestdagen (Goede Vrijdag, Pasen, Hemelvaart, Pinksteren, Kerstmis) heeft Zuid-Afrika een aantal nationale feestdagen: Dag van de Mensenrechten (21 maart), Dag van de Grondwet (27 april), Dag van de Arbeid (1 mei), Dag van de Jeugd 916 juni), Nationale Vrouwendag (9 augustus), Erfgoeddag (24 september), Dag van de Verzoening (16 december) en Goodwill Day (26 december). Als een van de feestdagen op een zondag valt, is de maandag erna een vrije dag.

Handen schudden in Zuid-Afrika kan op zoveel manieren als er bevolkingsgroepen zijn. Tijdens de begroeting geven Zuid-Afrikanen elkaar niet zomaar een eenvoudige handdruk. Halverwege wordt de reguliere handdruk omgezet in een bovenhandse variant. Beide rechterhanden worden bijna negentig graden naar boven gedraaid, de duimen omgeklemd. Hierna draaien de handen weer terug naar de uitgangspositie.
Het is raadzaam je fatsoenlijk te kleden. Afrikanen doen zelf hun best om er goed gekleed en goed verzorgd uit te zien. Men heeft weinig begrip voor westerlingen die zich te casual kleden of vieze kleren dragen. Dat geldt vooral op het traditionele platteland.
Ter plekke is het de kunst om positief te blijven, je flexibel op te stellen en die andere levenswijze te respecteren zonder daarbij je eigen grenzen te overschrijden. Neem de tijd, probeer open en tolerant te zijn en probeer een praatje met mensen te maken. En spreek je de taal niet, dan zijn er andere manieren om contact te maken. Een eenvoudige begroeting of een simpele lach kost niets en opent overal deuren en harten.
Meer over gewoonten en gebruiken lees je in TE GAST IN Zuid-Afrika (verkrijgbaar in boekhandel of direct via www.tegastin.nl).

De beste manier om je voor te bereiden is door te praten met mensen die het land kennen en door een goede reisgids en kaart aan te schaffen en te bestuderen. De gespecialiseerde reisboekhandel kan je tips en informatie geven over aan te schaffen boeken en kaarten.

Literatuur:
F.G. Rozendaal - Zuid-Afrika (reisgids Insight Guide). Uitgeverij: Cambium
M. Fries - Zuid-Afrika (reisgids Nelles Guide). Uitgeverij: het Spectrum
E. Losskarn & D. Losskarn - Zuid-Afrika (reisgids Lannoo). Uitgeverij: Terra Lannoo
Mary Fitzpatrick- South Africa, Lesotho & Swaziland (reisgids Lonely Planet). Uitgeverij: Lonely Planet
M. Schwikowski - Zuid-Afrika (Elmar reisgids). Uitgeverij: Elmar
P. Faber - Familieverhalen uit Zuid-Afrika. Uitgeverij: KIT Publisher
P. Joubert - Dagboek uit Afrika. Uitgeverij: Muntinga

De warmste maand in Zuid-Afrika is januari, juli de koudste. De temperatuurverschillen zijn in het zuiden geringer dan in het noorden. Kaapstad heeft een mediterraan klimaat, met temperaturen in de zomer (december/januari) rond de 25 graden en in de winter (juli/augustus) rond de zeventien graden. In Johannesburg kan het ‘s zomers behoorlijk heet worden, terwijl het er in de winter kan vriezen. ’s Avonds wil het hier in de zomer nogal eens flink regenen. Oost-KwaZulu-Natal, de Limpopo Provincie en Mpumalanga, waar het Krugerpark ligt, kennen een subtropisch klimaat. Als je in de Zuid-Afrikaanse zomer (onze winter) reist, is het aan te raden om lichte katoenen kleding te dragen. Daarnaast kun je best een sweater of trui meebrengen voor de koele avonden.

Het grootste gedeelte van Zuid-Afrika bestaat uit een uitgestrekt plateau met een gemiddelde hoogte van 1500 meter. Dit wordt ook wel Hoogveld genoemd. In het oosten ligt een smalle kustvlakte, Laagveld, met savannes met acacia’s, kinabomen en olifantbomen. Het noordwesten bestaat uit de laaggelegen, woestijnachtige Kalahari. De Lesotho hooglanden vormen het hoogste deel van het zuidelijke deel. Dit hele gebied ligt boven de 1000 meter en kent toppen hoger dan 3400 meter. In de winter valt er regelmatig sneeuw. De aangelegen Drakensbergen vormen een subalpiene gordel. Door voldoende regenval is dit gedeelte met steile erosiewanden bedekt met bossen. Hier ontspringt de belangrijkste rivier van Zuid-Afrika, de Oranjerivier. Andere berggebieden zijn onder andere de Soutpansberg in Limpopo en de Cederberg in Western Cape. De eerste wordt bedekt door tropische wouden afgewisseld met droog. De Cederberg vormt een surrealistische woestenij van geërodeerde zandstenen bergen bedekt met fynbos en in de lente vele wilde bloemen als de zeldzame sneeuwprotea. In het zuiden loopt de kust steil naar beneden, met veel gevaarlijke klippen en een stormachtige zee. De eerste zeevaarders waren er al onder de indruk van en waagden het niet om aan de Kaap de Goede Hoop aan te leggen.

Dominante religie (80 procent) in Zuid-Afrika is het christendom met daarbinnen een enorme verscheidenheid, variërend van de Afrikaanse inheemse kerken tot de afsplitsing van de Nederduitse Gereformeerde Kerk en de Angelsaksische kerk. Daarnaast zijn er aanhangers van islam, hindoeïsme, jodendom en traditionele godsdiensten. Net als in andere Afrikaanse landen worden elementen uit het christendom gecombineerd met traditionele geloofsuitingen. De oudste christelijke kerk is de Nederduits Gereformeerde Kerk. Deze is in de tweede helft van de 17e eeuw gesticht door Nederlandse immigranten en had een sterk calvinistisch karakter. Tijdens en na de periode van de Grote Trek splitsten zich twee nieuwe kerkgemeenten af, de Hervormde Kerk van Afrika en de bijzonder conservatieve Gereformeerde Kerk van Afrika. Deze drie kerkgenootschappen hadden overwegend blanke leden. Uit onvrede met de westerse geloofsbelijdenis in de missiekerken scheidde zich in de tweede helft van de 19e eeuw een groep mensen af die Afrikaanse inheemse kerken stichtte. Deze Onafhankelijke Kerken waren (en zijn) exclusief voor de zwarte bevolking. De volgelingen van deze kerk dragen meestal een zilveren ster op hun kleding.
Durban en Kaapstad vormen het centrum van de islamitische gemeenschap in Zuid-Afrika. De moslims zijn nakomelingen van de slaven uit Maleisië en contractarbeiders uit India. De Indiase bevolking richt zich vooral op het hindoeïsme. Ten slotte is er een kleine joodse gemeenschap, die haar wortels heeft in Oost-Europa.

Met Engels kun je in Zuid-Afrika een heel eind komen. Door je kennis van het Nederlands, zul je aanduidingen in het Afrikaans ook prima begrijpen. Maar denk niet dat iedere Zuid-Afrikaan die Afrikaans spreekt je Nederlands probleemloos verstaat: het Afrikaans is door de jaren heen sterk geëvolueerd en door invloeden van het Maleis en het Engels soms nauwelijks nog als variant op het Nederlands te herkennen. Naast Engels en Afrikaans kent Zuid-Afrika nog negen andere officiële talen. Dat zijn Xhosa, Zulu, Venda, Tsonga, Swati, Ndbele, Noord-Sotho, Zuid-Sotho en Tswana.

Enkele woorden Afrikaans:

Aartappelskyfies = friet
Baaikostuum = badpak
Bababroeikas =couveuse
Bakkie = pick-up truck
Beeldradio = televisie
Duimryer = lifter
Dwelmslaaf = junkie
Hemelbesem = lange slungel
Hysbak = lift
Inkopies = boodschappen
Mengeldrankie = cocktail
Moltrein = metro
Padkafee = wegrestaurant
Peuselhappie = snack
Rekenaar = computer
Sagteware = software
Seekoei = nijlpaard
Skootrekenaar = laptop

Doe de eerste dag in Zuid-Afrika rustig aan. Neem de tijd om te acclimatiseren. De overgang van klimaat en cultuur kan ingrijpend zijn. Laat het land rustig op je inwerken.

Zuid-Afrikaanse ambassade in België
Montoyerstraat 17-19, 1000 Brussel, België
T 00 32 (0)2 285 44 00
F 00 32 (0)2 285 44 02
I www.southafrica.be  

Belgische ambassade Pretoria
625 Leyds Street, Muckleneuk, 0002 Pretoria, Zuid-Afrika
T 00 27 (0)12 440 32 01
F 00 27 (0)12 440 32 16
I www.diplomatie.be/pretorianl

Aangezien je een reis maakt waarbij je regelmatig je tas in- en uitpakt is het handig om een roltas of een rugzak met inwendig frame te gebruiken. Het is dus niet zo dat je deze rugzak/weekendtas nodig hebt om lange wandelingen met je bagage te maken (dat gebeurt dus niet!). We raden je aan om maximaal 15 kilo bagage mee te nemen. Verder is een klein rugzakje, een zgn. "day-pack", voor je handbagage ook handig.

Neem zoveel mogelijk katoenen kleding mee, die niet te zwaar is, goed tegen een stootje kan, makkelijk te wassen. Wij raden je aan om met name in de periode mei t/m september een stel warme en wind-dichte kleren mee te nemen, want het kan 's avonds behoorlijk afkoelen. Denk in deze periode ook aan handschoenen een sjaal of muts Buiten die periode is een lichte sweater, fleece jas of blouse met lange mouwen voldoende voor de avonden. De zon is scherp in Afrika dus vergeet niet een hoofddeksel mee te nemen. Over het algemeen loopt men op slippers (ook handig voor het douchen), sandalen of sportschoenen of gewoon wat het lekkerst zit.

Respecteer de waarden en normen van de lokale bevolking. Topless zonnen is uit den boze en ook mannen kunnen niet zomaar in hun blote buik rond gaan lopen. We vragen je in je kleding respect te tonen voor de locale cultuur en religie. We raden ten sterkste af kleding van militaire makelij of daarop lijkende kleding mee te nemen. Je kunt hier problemen mee krijgen bij grensovergangen en met politie en militairen. Je kunt tijdens de reis altijd zelf het één en ander uitwassen (neem zo'n handige tube wasmiddel mee!). Ook is het vaak mogelijk tegen een vergoeding de was te laten doen.

We gaan er vanuit dat deelnemers hun eigen medicijnen meenemen. Handig is een middel tegen maag- en darmstoornissen, wagenziekte, paracetamol, een setje spuiten/naalden, O.R.S., muggenolie, zonnebrandolie, pleisters, jodium, steriele hydrofiele gaasjes en wat verband.

Denk verder bij het samenstellen van je bagage bijvoorbeeld aan stevige, halfhoge en makkelijk zittende wandelschoenen met een goed profiel, slippers en/of gympen, verrekijker, zaklamp, waterfles, wasmiddel, handdoeken, reservebatterijen, reis- en taalgids, oordopjes, opblaaskussen, badslippers, zwemkleding, zonnewerende crème (voor gezicht hoge factor), zonnebril, contactlensvloeistof, reservebril(contactlensdragers kunnen last geïrriteerde ogen krijgen door het zand en stof), zonnepet, wekker, schrijfgerei, schaartje en plastic zakken ter bescherming van je foto- en filmapparatuur, toilettas met o.a. zonnebrand, lippencrème, tampons, scheermesjes, tandpasta.

De netspanning in Zuid-Afrika is gewoon 220/240 volt. Europese stekkers passen echter niet in het stopcontact en de nogal atypische Zuid-Afrikaanse driepoot is zelden in wereldstekkers te vinden. Maar geen zorgen: de juiste verloopstekkers kun je in bijna iedere supermarkt in Zuid-Afrika zelf aanschaffen. Vanwege problemen met de stroomvoorziening is het handig een zaklamp bij je te hebben. Kijk voor meer informatie over voltage en gebruikte stekkers op de website van www.kropla.com.

De werknemers in restaurants en hotels verdienen weinig. Je kunt aan de armoede in het land geen einde maken, maar wel zorgen dat degenen die voor je werken een goede fooi krijgen. De richtlijn is (tenminste als er naar tevredenheid service is geleverd) 1 euro fooi per reiziger per dag voor het personeel van de hotels. Voor de chauffeurs van de voertuigen die Shoestring inhuurt, geldt een zelfde bedrag. Het is voor dit soort fooien handig om een fooienpot te hebben die roulerend door reizigers wordt beheerd in overleg met de reisbegeleider. In eethuisjes etc. kun je een fooi achterlaten van 5 tot 10 % van het te betalen bedrag. Ook chauffeurs van taxi's en busjes, gidsen en mensen die op straat een dienst verlenen, verwachten een vergoeding. Betaal nooit vooraf!
De reisbegeleider verwacht aan het einde ook een fooi, als zij/hij het werk goed heeft gedaan.

Zuid-Afrika is een fotogeniek land, niet alleen vanwege de natuur maar ook vanwege de mensen. Als je mensen fotografeert , vraag dan altijd eerst om toestemming. Sommige vrouwen houden er niet van om gefotografeerd te worden door vreemde mannen. Het kan ook gebeuren dat mensen alleen tegen betaling op de foto willen. Respecteer deze voorwaarde en ga in een dergelijk geval niet van een afstand stiekem fotograferen. Dat kan aanleiding geven tot agressieve reacties.
Wees ook terughoudend met het fotograferen van de nationale vlag, politieagenten, officiële gebouwen, vliegvelden en militairen.

Het beste moment om te fotograferen is anderhalf tot twee uur na zonsopkomst en anderhalf tot twee uur voor zonsondergang. Het licht is dan zacht en de dieren zijn het meest actief. Je moet er rekening mee houden dat je de dieren over het algemeen van flinke afstand zult bekijken. Een verrekijker is dan handig. Voor goede wildopnames is een telelens (van zeker 200 mm) eigenlijk onontbeerlijk.

De Zuid-Afrikaanse munteenheid is de Zuid-Afrikaanse Rand (ZAR) die weer onderverdeeld is in 100 cent. Er zijn biljetten van 10, 20, 50, 100 en 200 rand in omloop. Daarnaast bestaan er munten van 1, 2, 5 rand en van 1, 2, 5, 10, 20 en 50 cents. In Swaziland kent men de Emalangeni die gelijk is aan de waarde van de Zuid-Afrikaanse Rand. Je kunt in Swaziland gewoon met Randen betalen. Je wisselgeld krijg je dan in de lokale valuta terug. Voor een euro ontvang je 9,5 Rand (oktober 2010). Kijk voor de dagkoers op: www.mijnwisselkoers.nl

De muntjes van een en twee rand kun je het best bewaren voor fooien in restaurants. Banken en postkantoren zijn over het algemeen van 9.00 uur tot 15.30 uur geopend en op zaterdag van 8 uur tot 11.00 uur. Buiten de grote steden hebben banken en postkantoren vaak een middagsluiting.
In de steden kun je pinnen (met Cirrus-, Visa- of Mastercard-veignet). Houd er rekening mee dat pinautomaten soms defect kunnen zijn. Ook kun je bij restaurants en grotere winkels terecht met creditcard. Probeer kleine coupures te krijgen als je geld wisselt, dat is makkelijker bij betalingen omdat er op veel plaatsen vaak geen wisselgeld is.

! Belangrijke info voor Belgen !
Om veiligheidsredenen heeft de Belgische overheid op 17 januari beslist om het gebruik van de bankkaarten met Cirrus / Maestrologo buiten Europa niet langer mogelijk te maken.
Afgezien van een paar uitzonderingen ( te vinden op de website www.febelfin.be) kan je dus op onze reizen je gewone bankkaart / debetkaart niet meer gebruiken en dient er cash geld meegenomen te worden, of een Visa/Mastercard ( kredietkaart).

Sommige banken bieden de mogelijkheid om deze maatregel op te heffen gedurende een maximum periode van 3 maanden ( tijdens dewelke je dus wel buiten Europa met je bankkaart kan betalen) : dit dient voor vertrek bij uw bank aangevraagd te worden

Voor Zuid-Afrika en Swaziland worden vaccinaties beslist aangeraden. Voor de actuele stand van zaken verwijzen we naar www.itg.be, de website van het Instituut voor Tropische Geneeskunde in Antwerpen.
Voor een advies op maat word je aangeraden vier tot zes weken voor vertrek contact op te nemen met je huisarts. Laat bij een bezoek altijd de geplande reisroute zien.

Neem een kleine reisapotheek mee met daarin o.a. jodium, pleisters, sterilon en middelen tegen koorts, diarree, verstopping, insectenbeten, zonnebrand en eventueel een middel tegen reisziekte. Denk ook aan een tekentang, thermometer (onbreekbaar), ORS (Oral Rehydration Salts, tegen uitdroging) en vitaminetabletten. Voor de hygiëne op reis o.a. een flesje desinfecteergel (daarmee kun je zonder water en zeep je handen wassen), ontsmettingsdoekjes en condooms. Als je naar een malariagebied gaat, denk dan aan anti-malaria tabletten en een geïmpregneerd muskietennet.

Zorg dat je tijdens de reis het vaccinatieboekje en bloedgroepgegevens bij je hebt. Handig om mee te nemen is het Europees medisch paspoort, een document waarmee je in urgente situaties veel problemen kan voorkomen. Het paspoort is opgesteld in elf talen, waardoor de hulpverlener (in het buitenland) eenvoudig de gegevens van de patiënt, zijn of haar ziekten, aandoeningen en medicijngebruik kan opzoeken.

Bij aankomst is het zaak de tijd te nemen om te acclimatiseren. Probeer na aankomst het lokale levensritme over te nemen. Uiteraard voorzover het reisschema dat toelaat. Sta vroeg op, neem tussen de middag een paar uur rust en ga bijtijds naar bed. De straling van de zon in de (sub)tropen is bijzonder sterk. Wees dus voorzichtig met zonnen en zet bij uitstapjes in de volle zon iets op je hoofd. Omdat je in de droge hitte ongemerkt veel vocht verliest, moet je steeds veel blijven drinken en wat extra zout op je eten strooien. Warme dranken zijn over het algemeen beter dan ijskoude. Je maag en darmen worden dan minder belast. Het water uit de kraan kun je beter niet drinken. Flessen gezuiverd drinkwater zijn bijna overal te koop. Mocht je diarree krijgen, let er dan vooral op dat je het extra vochtverlies compenseert: veel (slappe) thee, mineraalwater of eventueel cola zonder prik. Het zouttekort kun je opheffen met ORS (Oral Rehydration Salts) of bouillon. Het heeft geen zin bij buikloop te vasten. Door niet te eten geef je je maag en darmen wel rust, maar verzwakt je lichaam nog meer.
Lees voor meer informatie het boekje ‘Hoe blijf ik gezond in de Tropen’ (uitgave KIT) of kijk op internet, zie onder andere: www.gezondopreis.nl.

Je mag 200 sigaretten, 250 gram tabak en 20 sigaren, één liter sterke drank, twee liter wijn, vijftig ml parfum en 250 ml eau de toilet per persoon belastingvrij invoeren.

Er geldt een uitvoerverbod voor souvenirs die gemaakt zijn van beschermde dier- of plantensoorten. Tot deze soorten behoren onder meer koralen, grote schelpen, (zee)schildpadden, slangen, krokodillen, hagedissen, papegaaien, vlinders, orchideeën en cactussen. Toch worden er in Zuid-Afrika producten te koop aangeboden waarin (delen) van bedreigde dier- en plantensoorten zijn verwerkt: tassen, riemen, schoenen, sieraden e.d. Let er bij de aankoop van dit soort souvenirs op dat het een geldig CITES-certificaat heeft. Nederland en België zijn aangesloten bij de Washington Conventie (Verdrag over de Internationale Handel in Bedreigde Soorten, afgekort als CITES) en treden streng op tegen overtredingen. Meer informatie over de belangrijkste beschermde soorten met een opsomming van de bekendste ‘foute’ souvenirs vind je op www.wnf.nl/souvenirs of www.minlnv.nl/cites.

Gedurende onze zomertijd is er geen tijdsverschil. Tijdens onze wintertijd is het in Zuid-Afrika één uur later.

Zuid-Afrika heeft een slechte reputatie als het gaat om veiligheid. Dat is deels een gevolg van de tijdens de apartheid geïnstitutionaliseerde geweldscultuur, maar het komt natuurlijk ook vooral voort uit de enorme verschillen tussen rijk en arm. De ene helft van Zuid-Afrika is steenrijk en laat dat duidelijk zien, de andere helft leeft in armoedige omstandigheden. Hoewel met camerabewaking grote successen worden geboekt, doen de meest serieuze problemen zich nog altijd in de binnenstad van Johannesburg voor. In de meeste andere stedelijke centra valt het overdag wel mee. Als je 's avonds op pad gaat kun je beter een taxi nemen. Informeer bij je hotel in welke buurten je beter niet kunt komen. Daarnaast is het zaak om niet met grote camera’s of opvallende heuptasjes met je complete vermogen erin de straat op te gaan. Geld en belangrijke papieren kun je beter op je lichaam dragen, bijvoorbeeld in zakjes aan de binnenkant van je kleding. Verdeel geld en documenten over verschillende plaatsen. Stop een klein geldbedrag in je portemonnee zodat je niet al je geld kwijt bent als je zakken gerold worden. Draag foto- en filmapparatuur in een tas of rugzak, en loop niet te koop met sieraden. Zorg dat je voor vertrek kopieën hebt gemaakt van je reisdocumenten. Je kunt deze documenten voor vertrek ook scannen en naar je emailadres sturen. Laat ook geen geld of kostbare zaken los slingeren in de tent of hotelkamer. Op het platteland kun je doorgaans volstaan met normale voorzorgsmaatregelen.

Voor reisadviezen en actuele informatie over de veiligheid in Zuid-Afrika verwijzen we naar  http://diplomatie.belgium.be , de website van het Belgische ministerie van Buitenlandse Zaken.

In Zuid-Afrikaanse steden speelt het sociale leven van veel mensen zich vooral af in immense winkelcentra. De laatste jaren zijn overal nieuwe glimmende malls verrezen waar grote winkelconcerns, bioscopen, restaurants, discotheken en café’s een plaats hebben gekregen. Winkels zijn in de regel van maandag tot en met vrijdag geopend van 8.30 tot 17.00 uur en ’s zaterdags tot 13.00 uur. In Johannesburg en Kaapstad zijn veel winkels langer en ook op zondag geopend. Banken en postkantoren zijn over het algemeen van 9.00 tot 15.30 uur geopend en op zaterdag van 8.00 tot 11.00 uur. Buiten de grote steden hebben banken en postkantoren vaak een middagsluiting.

Mozambique heeft ongeveer 16 miljoen inwoners. Het land kent in totaal 16 etnische groepen. De grootste en meest opvallende stammen zijn de Makua-Lomwe (47 % van de bevolking) ten noorden van de Zambezi, de Makonde hoog in het noorden, de Sena in het midden van het land en de Shangaan in het zuiden. De overige kleinere stammen zijn de Lomwe, Chuabo, Marende, Mwani, Yao, Nyanja, Nyungwe, Shona, Tswa, Ronga, Chope en Tsonga. Aziaten, Portugezen en andere Europeanen leven in de meest bewoonde gebieden langs de kust en in de riviervalleien.

De post doet er ongeveer een week over om in België aan te komen. Post verstuurd vanuit Mozambique, is niet geheel betrouwbaar en als het al aankomt, kan het weken duren.

E-mailen of internetten is in Mozambique vaak erg moeilijk, al is het internet wel steeds meer in opkomst.

Telefoon: Maak van tevoren geen afspraken met thuisblijvers over telefoneren. Mocht het niet lukken op tijd een verbinding te krijgen, dan kan dat thuis tot misverstanden leiden. Bel voor meer informatie naar je eigen provider. Telefoneren is vanuit Mozambique nauwelijks mogelijk.

De keuken in Mozambique is hoofdzakelijk Portugees, maar heeft ook invloeden uit het Verre Oosten. Het land kent verschillende specialiteiten, zoals peri-peri (kip en schelpdieren met gegrilde Delagoa Bay garnalen en peri-peri saus), wusa (stijve maïspap) en matapa (rijst of wusa met een saus van pinda's en cassave bladeren). Met name in de grote steden zijn restaurants en hotels met eetzalen te vinden. Onderweg zijn de restaurants eenvoudig.

Probeer voor vertrek iets te lezen over de plaatselijke levenswijze zodat je niet al te vreemd opkijkt van de soms primitieve omstandigheden. Dan is de kans groter dat je van de reis zult genieten. Neem je voor te kijken naar wat er allemaal wel is, en niet te lang stil te staan bij wat er eventueel niet is.

Bedelen:
Je zult in grote steden ongetwijfeld worden aangeklampt door bedelaars. Ze vragen om geld, zeep of pennen. Soms om snoep. Enkele bedelaars noemen meteen het bedrag dat van je verlangd wordt. Door hen geld te geven los je hun problemen allerminst op. Eerder worden ze op deze manier afhankelijk van dit soort inkomsten. Shoestring houdt er de regel op na kinderen nooit geld te geven, hooguit fruit of iets anders te eten. Als kinderen op deze manier veel geld binnenbrengen, sturen hun ouders ze niet meer naar school. Het is geaccepteerd om aan oude of invalide mensen te geven. De werkelijkheid achter elke bedelaar is heel verschillend. Een enkeling bedelt inderdaad voor zijn of haar eten, maar de meeste worden gedwongen om hun plekje in een huis te betalen door deze activiteit. Daarnaast zijn er in de steden steeds meer verslaafden aan alcohol en drugs. Het beste kun je geld geven aan een gerenommeerde charitatieve instelling.

Cadeautjes:
Het komt soms voor dat er tijdens één van onze reizen een schooltje of andere instelling bezocht wordt. Dan zijn schoolbordkrijtjes, schriften en pennen een welkome gift. Je zult onderweg ook ervaren dat mensen soms iets van je willen hebben. Bedenk echter dat ook in Afrika vaak geldt: "Voor wat hoort wat". Als iemand iets voor je doet (je kleren wast of poseert voor een foto) dan kun je in ruil daarvoor best (naast geld) een pen of T-shirt geven. Ook souvenirs kun je ruilen voor een kledingstuk, maar bedenk daarbij wel dat iemand voor een T-shirt geen brood kan kopen.

Aankopen en afdingen:
Mogelijke souvenirs zijn sisal manden, sieraden en gebruiksvoorwerpen van de verschillende volken, houtsnijwerk, kalebassen en batik. In Afrika is het de gewoonte om af te dingen op de prijs. Het onderhandelen gebeurt meestal op een vriendelijke en levendige manier. De verkoper begint soms op een prijs die wel drie tot vijf maal zo hoog is als de werkelijke prijs. Bepaal vooraf wat je wilt betalen en halveer dit voor je eerste bod. Op die manier kom je na het nodige toneelspel wel ongeveer op een redelijke prijs. Veel succes!

Op het gebied van kunst heeft Mozambique, ondanks de koloniale tijd, een artistieke traditie die tot op heden nog steeds gehandhaafd wordt. Mozambique was dan ook als het enige Afrikaanse land te bewonderen op de Expo `92 in Spanje. In Mozambique is ook nog veel traditionele muziek te beluisteren. Zo staan de Makonde in het noorden van het land bekend om hun windinstrumenten (lupembe), die meestal gemaakt worden van dierenhoornen. In het zuiden kun je de Cope muzikanten treffen die de marimba spelen. Dit is een soort van xylofoon die in heel zuidelijk Afrika terug te vinden is. Typisch Mozambikaanse muziek is Marrabenta en heeft zelfs geïnspireerd tot een eigen dansvorm en het ontwerpen van speciale kleding.

Dans:
De dans heeft altijd een zeer belangrijke plaats ingenomen in de Afrikaanse cultuur. De bevolking gebruikt het als uiting van vreugde of verdriet, maar het is ook een middel ter bestrijding van ziekten en ter verjaging van boze geesten. Met zang en dans, gebruikmakend van traditionele muziekinstrumenten, wordt geprobeerd de goden gunstig te stemmen om zodoende een rijke jacht- of oorlogsbuit binnen te halen. In het verleden was verlies of winst tijdens een treffen tussen twee stammen dan ook vaak een teken van de kracht der goden.

De beste manier om je voor te bereiden is door te praten met mensen die het land kennen en door een goede reisgids en kaart aan te schaffen en te bestuderen. De gespecialiseerde reisboekhandel kan je tips en informatie geven over aan te schaffen boeken en kaarten. Zij kennen onze reizen en weten wat je nodig hebt. Er zijn verschillende romans en reisverhalen (fictie en non-fictie) geschreven waarin Mozambique een belangrijke rol speelt. Hieronder volgt een kleine greep uit de collectie van de boekhandel:

Who we are; Voices from Mozambique - Lorraine Johnson
Palmwijn - Adriaan van Dis
Het beloofde land - Adriaan van Dis
Kalashnokovs and zombie cucumbers - Nick Middleton 

Het is handig om een reisgids mee te nemen. Je keuzemogelijkheid gaat van een puur praktisch pocketreisgidsje, vol met handige feitjes, tot de meest uitgebreide kunst- en cultuurboeken. Het is maar net waar je interesses liggen. Een goede reisboekhandel kan je prima adviseren. Hieronder volgt een lijst met reisgidsen.

Mozambique - Lonely Planet
Guide to Mozambique - African Adventure Guide 

Wanneer je een land bezoekt mag daar eigenlijk geen landkaart bij ontbreken. De meest gangbare kaart volgt hieronder: Zuidelijk Afrika, 955 Michelin.

Van april tot september heeft Mozambique een bijzonder aangenaam klimaat: warm en meestal droog, afgekoeld met zwoele zeewinden. Tijdens het regenseizoen, van januari tot maart, is er een hoge luchtvochtigheid met temperaturen van 27 tot 29 graden celcius aan de kust. In het binnenland is het een aantal graden lager en in de hogere gebieden is er meer regen te verwachten.

Mozambique ligt in het zuidelijk deel van Afrika en beslaat 801.590 km². Het land grenst aan Malawi, Zuid-Afrika, Swaziland, Tanzania, Zambia en Zimbabwe. Ten oosten van het land ligt de Indische Oceaan en een kustlijn van meer dan 2000 km met uitgerekte stranden, lagoons, koraalriffen en talrijke eilandjes. De laaggelegen kuststrook heeft een breedte van 300 km, die door een reeks steile hellingen in het westen en noorden wordt gescheiden van plateaus. Deze plateaus beslaan meer dan de helft van het langgerekte land en bestaan voornamelijk uit savanne. Het westen heeft echte bergen. De rivier Zambezi met de hoge Cabora Bassa dam is de grootste en belangrijkste van de 25 rivieren die door Mozambique in de Indische Oceaan stromen.

De officiële taal van Mozambique is Portugees. De Afrikaanse talen die gesproken worden, behoren tot de Bantu talen. Deze zijn in drie groepen te verdelen; De Makua taal wordt door een derde van de bevolking gesproken. Met name in het Noorden. Rond Lake Niassa en centraal Mozambique, spreekt men de Sena-Nyanja taal en in het zuiden spreekt men Tsonga.

Doe de eerste dag in Mozambique rustig aan. Neem de tijd om te acclimatiseren. De overgang van klimaat en cultuur kan ingrijpend zijn. Laat het land rustig op je inwerken.

Ambassade van Mozambique, Boulevard St. Michel 97, B - 1040 Brussel, tel: 02-7362564.

Aangezien je een rondreis maakt waarbij je regelmatig je tas in- en uitpakt is het handig om een reistas of een rugzak met inwendig frame te gebruiken. Geen koffer of een rugzak met uitwendig frame. Deze kunnen schade toebrengen aan de bagage van je reisgenoten en zijn bovendien moeilijker te stapelen in de truck. Probeer niet meer dan 13 kg aan bagage mee te nemen. Je kunt tijdens de reis altijd zelf het één en ander uitwassen (neem zo'n handige tube wasmiddel mee!). Ook is het vaak mogelijk tegen een vergoeding de was te laten doen. Verder is een klein rugzakje, een zgn. "day-pack", voor je handbagage ook handig. Neem zoveel mogelijk katoenen kleding mee, die niet te zwaar is, goed tegen een stootje kan en makkelijk te wassen is. Het is aan te raden een stel warme en winddichte kleren mee te nemen, want het kan 's avonds behoorlijk afkoelen. De zon is scherp in Afrika dus vergeet niet een hoofddeksel mee te nemen. Over het algemeen loopt men op slippers (ook handig voor het douchen), sandalen of sportschoenen of gewoon wat het lekkerst zit.
Respecteer de waarden en normen van de lokale bevolking. Topless zonnen is uit den boze en ook mannen kunnen niet zomaar in hun blote buik rond gaan lopen. Als je ergens op bezoek gaat of rondloopt door een dorp, zorg dan dat je schouders bedekt zijn en dat je niet in te korte broeken of jurken rondloopt. We raden ten sterkste af kleding van militaire makelij of daarop lijkende kleding mee te nemen. Je kunt hier problemen mee krijgen bij grensovergangen en met politie en militairen.

Denk ook aan de volgende artikelen:
een (warme) slaapzak met een lakenzak,een (isolatie) matje, handdoeken, zaklantaarn, reservebatterijen, reiswekker, zonne- en/of reservebril (het dragen van (m.n. harde) contactlenzen is soms moeilijk door het stof), doucheslippers, makkelijke en lichte loopschoenen of sandalen, stevige, halfhoge en dichte (niet te zware) wandelschoenen met een goed profiel,
zwemkleding, een verrekijker, oordoppen en een toilettas met o.a. zonnebrand, lippencrème, tampons, scheermesjes, tandpasta.

In Mozambique is het voltage 220 Volt. Er worden verschillende ronde en vierkante stopcontacten gebruikt. De meeste stekkers zullen waarschijnlijk niet passen, waardoor een universele wereldstekker noodzakelijk is. Stroomstoringen doen zich niet vaak voor. Toch is het een goed idee voor die gevallen een zaklamp bij je te hebben. Die kan ook van dienst zijn in de parken als je 's nachts naar het toilet moet.

De werknemers in restaurants en hotels verdienen weinig. Je kunt aan de armoede in het land geen einde maken, maar wel zorgen dat degenen die voor je werken een goede fooi krijgen. De richtlijn is (tenminste als er naar tevredenheid service is geleverd) 1 euro fooi per reiziger per dag voor het personeel van de hotels. Voor de chauffeurs van de voertuigen die Shoestring inhuurt, geldt een zelfde bedrag. Het is voor dit soort fooien handig om een fooienpot te hebben die roulerend door reizigers wordt beheerd in overleg met de reisbegeleider. In eethuisjes etc. kun je een fooi achterlaten van 5 tot 10 % van het te betalen bedrag. Ook chauffeurs van taxi's en busjes, gidsen en mensen die op straat een dienst verlenen, verwachten een vergoeding. Betaal nooit vooraf!
De reisbegeleider verwacht aan het einde ook een fooi, als zij/hij het werk goed heeft gedaan.

Voor het fotograferen van wild is het aan te raden een telelens te gebruiken van ca. 200-300 mm. Laat film of camera nooit achter in de afgesloten truck. Door de snel stijgende temperatuur kan de kwaliteit van het fotografische materiaal achteruit hollen. Niet alle soorten batterijen voor camera's zijn verkrijgbaar. Zorg dus voor batterijen die de hele reis meegaan. Het gebruik van een (kleine) videocamera is geen probleem. In de meeste plaatsen waar wij verblijven tijdens onze rondreizen kun je de accu van je camera opladen. Houd er rekening mee dat je tijdens de kampeersafari's een aantal dagen niet kunt opladen. De bevolking vindt het over het algemeen niet prettig om gefotografeerd te worden. Vraag in ieder geval altijd eerst om toestemming en respecteer het als mensen weigeren. Wees ook terughoudend met het fotograferen van de nationale vlag, politieagenten, officiële gebouwen, vliegvelden en militairen.

De lokale valuta zijn Zuid-Afrikaanse 'rand', de Emalangeni in Swaziland en de Mozambiquaanse 'new meticais'.
Koersen zoals bekend in novermber 2010: €1 = 49 MZM (New Meticais)

De munteenheid is echter nog steeds niet stabiel. Het beste kun je een financiële krant raadplegen een week voor vertrek. Op internet kun je kijken bij www.oanda.com.In Mozambique is het mogelijk om contante euro's, US$ of Zuid-Afrikaanse randen te wisselen. Travelers cheques en andere valuta worden niet geaccepteerd. Creditcards worden nauwelijks geaccepteerd op de gevolgde routes, Master Card wordt helemaal niet geaccepteed, Visa Card heel zelden. Het makkelijkste is om geld op te nemen in Zuid-Afrika en het dan lokaal te wisselen in Meticals. De reisbegeleider zal je adviseren wat het beste en makkelijkste is om te doen.

! Belangrijke info voor Belgen !
Om veiligheidsredenen heeft de Belgische overheid op 17 januari beslist om het gebruik van de bankkaarten met Cirrus / Maestrologo buiten Europa niet langer mogelijk te maken.
Afgezien van een paar uitzonderingen ( te vinden op de website www.febelfin.be) kan je dus op onze reizen je gewone bankkaart / debetkaart niet meer gebruiken en dient er cash geld meegenomen te worden, of een Visa/Mastercard ( kredietkaart).

Sommige banken bieden de mogelijkheid om deze maatregel op te heffen gedurende een maximum periode van 3 maanden ( tijdens dewelke je dus wel buiten Europa met je bankkaart kan betalen) : dit dient voor vertrek bij uw bank aangevraagd te worden

Wilde dieren of voorwerpen die ervan zijn gemaakt, zoals slangenleer, ivoor, veren of schildpad mogen niet in Nederland of België worden ingevoerd.

Met Mozambique is er in onze winter 1 uur tijdsverschil. Het is daar dan 1 uur later. In de zomer is er geen tijdsverschil.

Criminaliteit:
In de grote steden (Maputo) komt 's avonds straatroof vaak voor en het is dan ook niet de bedoeling om na het invallen van de duisternis lopend over straat te gaan. Ook overdag moet in de steden enige voorzichtigheid geboden worden: laat geen grote sommen geld zien, zorg dat je camera normaal niet zichtbaar is en draag geen duidelijk zichtbare sieraden. Vergeet niet dat wij in de ogen van vele Afrikaners onmetelijk rijk zijn. Een fototoestel bijvoorbeeld vertegenwoordigt een waarde van vijf jaarsalarissen. Laat daarom nooit iets op je hotelkamer liggen en houd je tas en moneybelt goed in de gaten.

Zuid-Afrika, Swaziland en Mozambique zijn verder in veel opzichten veilig. Wie alert is op de risico's en zijn spullen goed in de gaten houdt (dagrugzak op de buik en geldbuidel onder de kleding) en zich niet in afgelegen donkere plaatsen begeeft, hoeft weinig problemen te verwachten. Op de truck is een kluis aanwezig. Hier kun je je ticket, paspoort en andere waardevolle spullen tijdens de reis in bewaren.

Wilde dieren:
De wilde dieren die je in overvloed zult zien, vormen in principe geen gevaar, mits je een aantal regels in acht neemt. Het eerste is dat je onmiddellijk doet wat de reisbegeleid(st)er zegt als deze een gevaar bespeurt. Daarover kun je alleen achteraf in discussie. Bij zwempartijen vraag je eerst of er geen krokodillen en nijlpaarden in het water zitten en of het water bilharzia-vrij is. Verder moet je altijd je schoenen uitkloppen, omdat er een kleine kans is dat er een slang of een schorpioen in gekropen is. Hyena's lusten ze ook! Soms zijn er bavianenkolonies die aardig aan mensen gewend zijn. Ze kunnen scherpe aanvallen inzetten op het voedsel dat wordt bereid of gegeten. Laat het verjagen aan de Afrikanen over, ze zijn voor hen beduidend banger dan voor jou.

Landmijnen:
Het is bekend dat er in Mozambique nog meer dan een miljoen landmijnen liggen die nog niet tot ontploffing zijn gebracht. Ze liggen daar al sinds de tijd van de gruwelijke burgeroorlog. Sommige mijnenvelden hebben waarschuwingsborden. Andere worden soms pas ontdekt nadat iemand per tragisch toeval op zo'n mijn is gestapt. Het is dan ook niet verstandig in Mozambique zomaar wat te gaan ronddwalen in de bush. Blijf op de wegen en de paden, waarvan je duidelijk kunt zien dat ze recentelijk door mensen zijn betreden.

De banken zijn van ma t/m vrij van 09.00-15.30 uur en zaterdag van 08.30-11.00 uur geopend. Kleine wisselkantoortjes zijn wat langer geopend. Op de internationale luchthavens kun je bij een wisselkantoor 24 uur per dag terecht. Postkantoren zijn door de week geopend van 08.00-16.30 uur. Op zaterdag tot 12.00 uur.

Met uitzondering van enkele souvenirswinkels zijn alle zaken op zondag gesloten. Op nationale feestdagen kom je in de regel overal voor een gesloten deur te staan.