CENTRAAL-AZIË - Groepsreis - 22 dagen

Kazachstan heeft een oppervlakte van 2.717.300 km² (65 maal Nederland; 89 maal België). Het land telt ruim 15 miljoen inwoners (schatting 2005) waarvan ongeveer 40 procent op het platteland woont. Kazachstan is economisch het meest ontwikkeld van de Centraal Aziatische landen. Het land beschikt over grote hoeveelheden brandstofreserves, mineralen en metalen. De olie- en gasindustrie is momenteel sterk groeiende door de grote instroom van buitenlandse investeringen en de recente vondsten van velden in de Kaspische Zee. Naast de bloeiende energiesector neemt ook de agrarische sector met de tarweproductie een belangrijke plaats in. In de afgelopen jaren zijn de tegenstellingen tussen de regio’s, tussen stad en platteland en tussen arm en rijk echter fors toegenomen. Het deel van de bevolking dat onder de armoedegrens leeft is sterk gedaald. Aangenomen wordt dat nu ongeveer 19 procent van de bevolking onder de armoedegrens leeft.
Kazachen stammen af van Turkse nomaden, die al duizend jaar het steppegebied tussen de Volga en Tian Shan domineren. Eeuwenlang trokken ze met hun paarden, kamelen, schapen en geiten door de immense grasvlakten. Door hun nomadisch bestaan hebben de Kazachen in tegenstelling tot de Tadzjieken en Oezbeken, geen geschreven literatuur. De Kazachse cultuur vindt haar oorsprong in de vertelkunst. Het contact met de Russen bracht daar verandering in. Het nomadisme werd net als in Kirgizstan aan banden gelegd en er ontstond in de loop van de negentiende eeuw een Kazachse intelligentia. Slechts iets meer dan de helft van de bevolking (55 procent) is etnisch Kazach. De rest bestaat uit Russen (28 procent), Oekraïners (4 procent), Duitsers (2 procent), Oezbeken (2 procent) en overige (9 procent). De meeste Kazachen wonen in het armere zuiden op het platteland, de Russen wonen met name in het rijkere, geïndustrialiseerde noorden.

Kirgizstan heeft een oppervlakte van 198.500 km² (bijna 5 maal Nederland; 6,5 maal België) waarop ongeveer drie keer zoveel vee (vooral schapen) als mensen leven. Het land telt ruim 5 miljoen inwoners (2005, schatting); ongeveer 55 procent van de bevolking woont in de provincies Osh en Jalal-Abad op een oppervlakte van 15 procent. Van de totale bevolking leeft tweederde op het platteland. Kirgizische economie drijft vooral op akkerbouw en veeteelt. Het land is bedreven in het bouwen van waterkrachtcentrales en er worden grondstoffen zoals kwik, lood en koper en sinds kort goud gedolven. Sinds de onafhankelijkheid in 1991 is de levensstandaard gedaald. Ongeveer 40 procent van de bevolking leeft onder de armoedegrens. Er is sprake van hoge (verborgen) werkloosheid en de lonen worden veelal met vertraging uitbetaald.
De Kirgiezen stammen af van Turkse nomadenstammen die rond de tiende eeuw uit Siberië vertrokken om zich uiteindelijk in het Tian Shan te vestigen. Kirk-kiz betekent veertig meisjes. Volgens de overlevering stammen de Kirgiezen af van veertig dochters van een khan en een rode hond. De Kirgiezen hebben een rijke orale traditie, die deels op schrift is gesteld. Daartoe behoort het grote epische gedicht Manas, dat handelt over de geschiedenis van de gescheiden stammen die door hun buren worden onderdrukt. Het vers bezingt de hoop dat er ooit een machtige held opstaat die de agressie zal stoppen en de stammen weet te verenigen. Ook kennen de Kirgiezen een ouderencultus, de manap. Deze manaps staan aan het hoofd van een van de clans, waaruit het Kirgizische volk nog altijd is opgebouwd. Het nomadisme is tijdens de sovjetperiode aan banden gelegd. Tegenwoordig trekt een groot deel van de Kirgizische bevolking in de zomer met hun kuddes naar de alm. Ze hebben niet meer zoals vroeger de vrijheid om rond te trekken op zoek naar goede graaslanden. Ieder dorp heeft een klein stukje grond toegewezen gekregen. Vaak beheren enkele families de kudden van een dorp. Kirgiezen worden begraven in begraafplaatsen langs de kant van de weg. Vaak zijn het complete bouwwerken in vorm van traditionele mausolea of yurten die van een afstand op kleine dorpen lijken. In de islam is het gebruikelijk om mensen te begraven maar om dit langs de kant van de weg te doen stamt uit het nomadische verleden van de Kirgiezen. Op die manier kan de overledene, na jaren zelf onderweg te zijn geweest, het leven aan zich voorbij zien trekken in plaats van zelf onderweg te zijn. De huidige bevolking bestaat uit 66 procent Kirgiezen,14 procent Oezbeken, 11 procent Russen en 9 procent overige zoals Duitsers, Koreanen, Oekraïners, Tataren en Dunganen. Veel Russen en Duitsers zijn na de onafhankelijkheid in 1991 vertrokken.

Oezbekistan heeft een oppervlakte van 447.400 km² (10 maal Nederland; 14,5 maal België) waarvan slechts een klein gedeelte vruchtbaar is. Het land telt ruim 26 miljoen (2005, schatting) inwoners. Ongeveer 33 procent van de bevolking leeft van de landbouw; 13 procent industrie, 8 procent constructie, 24 procent, diensten, 8 procent handel (2001). Oezbekistan heeft vele natuurlijke grondstoffen, zoals goud, olie en gas. Het grootste deel van de energie wordt gebruikt voor de binnenlandse consumptie. Het land is grotendeels afhankelijk van de landbouw, vooral van katoen. Omdat één van de doelen van de regering is om zelfvoorzienend te zijn in voedsel is voor delen van het land een verschuiving van katoen naar graanteelt ingezet. Katoen en goud zijn vooralsnog de voornaamste exportproducten. Hoewel de officiële werkloosheid slechts 0,3 procent is, wordt de verborgen werkloosheid geschat op 30 procent. De Oezbeken zijn een goed opgeleid volk dankzij het sovjetverleden maar zoals in alle voormalige sovjetrepublieken loopt het opleidingsniveau achteruit door gebrek aan geld.
De Oezbeken horen tot de grootste bevolkingsgroep in Centraal-Azië. Het grootste deel woont in het gebied dat sinds 1924 Oezbekistan heet. Het land herbergt de grootste Turkstalige gemeenschap buiten Turkije, maar eveneens twee centra van Perzische cultuur, namelijk de steden Samarkand en Buchara. Evenals de Kazachen en Kirgiezen stammen de Oezbeken oorspronkelijk van Turks-Mongoolse nomadenstammen die sinds oudsher door deze streek trokken. De Oezbeken kozen echter al voor de komst van de Russen voor een sedentair bestaan in oasenederzettingen. Zoals vele landen van de voormalige Sovjetunie wordt ook Oezbekistan geconfronteerd met emigratie van de Russische minderheid. Oezbeken maken ongeveer 80 procent van de bevolking uit, Russen 5,5 procent, Tadzjieken 5 procent, Kazachen 3 procent en overige 7 procent. De regering wil deze emigratie zoveel mogelijk verminderen.

Turkmenistan heeft een oppervlakte van 488.100 km² (14 maal Nederland; 16 maal België) en telt bijna 5 miljoen (2005, schatting) inwoners. Nijazov was tot zijn overleiden in 2006 de onbetwiste leider van het land. Als wees overleefde hij de Tweede Wereldoorlog, en klom langzaam omhoog in het sovjet partijbestel en regeerde sinds de onafhankelijkheid in 1991 het land als zijn persoonlijk eigendom. Zijn beleid is sterk gericht op het stimuleren van het Turkmeens nationalisme, door zich als de politieke en spirituele leider van het land te positioneren. Centraal in het Turkmeens nationalisme staat de persoonlijkheidscultus rond zijn persoon. Hij veranderde zijn naam van Nijazov in Turkmenbashi ‘Vader aller Turkmenen’ voegde daar later nog ‘De Grote’ aan toe. Zijn ideeën zette hij op papier in de Rukhnama, verplichte kost voor elke Turkmeen en aanwezig in elk gebouw van het land. Overal in het land hangen zijn portretten en staan beelden van hem opgericht. De stad Ashgabat is omgetoverd tot een levenloze stad met de modernste architectuur, reusachtige paleizen en gouden standbeelden. Deze prestige projecten worden betaald uit de opbrengsten van gas en olie, de voornaamste inkomstenbron van het land. Door het aanhouden van de sovjetpolitiek is er een relatief redelijk systeem van sociale voorzieningen. Met name de pensioenfondsen werken in vergelijking met de rest van Centraal-Azië goed. Verhogingen in uitkeringen worden echter vooral gefinancierd door het bijdrukken van geld. Hoewel de officiële werkloosheid 0 procent is, wordt deze in werkelijkheid veel hoger geschat, 60 procent (2004, schatting). De Turkmenen zijn over het algemeen goed opgeleid (vanwege sovjetverleden), maar het opleidingsniveau loopt terug door de verslechtering van het onderwijs. Oorzaak is het gebrek aan geld en materialen.
Volgens de legende stammen de Turkmenen af van de fameuze Turkse Oghuz stam die in de achtste eeuw naar Centraal-Azië trok. Zeker is dat de Turkmenen een nomadenvolk zijn en al eeuwenlang verdeeld zijn in verschillende stammen die nog steeds een belangrijke rol hebben in de politiek. De vijf belangrijkste stammen zijn de Tekke, Ersari, Sariki, Salori en Jomut die zich onderscheiden door hun dialect, kleren, sieraden en de patronen in hun tapijten.
De bevolking bestaat uit 85 procent Turkmenen,10 procent Oezbeken, 3 procent Russen en 2 procent overige zoals Azeri, Iraniërs en Kazachen. De etnische Turkmeense populatie stijgt voortdurend, doordat vele niet-etnische Turkmenen door de aanhoudende discriminatie zijn geëmigreerd. Vooral na het afschaffen van de dubbele nationaliteit in 2003 zijn vele Russen geëmigreerd. Als gevolg hiervan verliest Turkmenistan vele gekwalificeerde werknemers. Andere minderheden, zoals Oezbeken, Tadzjieken en Roma, hebben na het verlopen van het sovjetpaspoort veelal geen nieuw paspoort gekregen en zijn daardoor niet in staat om het land te verlaten.
 

Kazachstan heeft een oppervlakte van 2.717.300 km² (65 maal Nederland; 89 maal België). Het land telt ruim 15 miljoen inwoners (schatting 2005) waarvan ongeveer 40 procent op het platteland woont. Kazachstan is economisch het meest ontwikkeld van de Centraal Aziatische landen. Het land beschikt over grote hoeveelheden brandstofreserves, mineralen en metalen. De olie- en gasindustrie is momenteel sterk groeiende door de grote instroom van buitenlandse investeringen en de recente vondsten van velden in de Kaspische Zee. Naast de bloeiende energiesector neemt ook de agrarische sector met de tarweproductie een belangrijke plaats in. In de afgelopen jaren zijn de tegenstellingen tussen de regio’s, tussen stad en platteland en tussen arm en rijk echter fors toegenomen. Het deel van de bevolking dat onder de armoedegrens leeft is sterk gedaald. Aangenomen wordt dat nu ongeveer 19 procent van de bevolking onder de armoedegrens leeft.
Kazachen stammen af van Turkse nomaden, die al duizend jaar het steppegebied tussen de Volga en Tian Shan domineren. Eeuwenlang trokken ze met hun paarden, kamelen, schapen en geiten door de immense grasvlakten. Door hun nomadisch bestaan hebben de Kazachen in tegenstelling tot de Tadzjieken en Oezbeken, geen geschreven literatuur. De Kazachse cultuur vindt haar oorsprong in de vertelkunst. Het contact met de Russen bracht daar verandering in. Het nomadisme werd net als in Kirgizstan aan banden gelegd en er ontstond in de loop van de negentiende eeuw een Kazachse intelligentia. Slechts iets meer dan de helft van de bevolking (55 procent) is etnisch Kazach. De rest bestaat uit Russen (28 procent), Oekraïners (4 procent), Duitsers (2 procent), Oezbeken (2 procent) en overige (9 procent). De meeste Kazachen wonen in het armere zuiden op het platteland, de Russen wonen met name in het rijkere, geïndustrialiseerde noorden.

Kirgizstan heeft een oppervlakte van 198.500 km² (bijna 5 maal Nederland; 6,5 maal België) waarop ongeveer drie keer zoveel vee (vooral schapen) als mensen leven. Het land telt ruim 5 miljoen inwoners (2005, schatting); ongeveer 55 procent van de bevolking woont in de provincies Osh en Jalal-Abad op een oppervlakte van 15 procent. Van de totale bevolking leeft tweederde op het platteland. Kirgizische economie drijft vooral op akkerbouw en veeteelt. Het land is bedreven in het bouwen van waterkrachtcentrales en er worden grondstoffen zoals kwik, lood en koper en sinds kort goud gedolven. Sinds de onafhankelijkheid in 1991 is de levensstandaard gedaald. Ongeveer 40 procent van de bevolking leeft onder de armoedegrens. Er is sprake van hoge (verborgen) werkloosheid en de lonen worden veelal met vertraging uitbetaald.
De Kirgiezen stammen af van Turkse nomadenstammen die rond de tiende eeuw uit Siberië vertrokken om zich uiteindelijk in het Tian Shan te vestigen. Kirk-kiz betekent veertig meisjes. Volgens de overlevering stammen de Kirgiezen af van veertig dochters van een khan en een rode hond. De Kirgiezen hebben een rijke orale traditie, die deels op schrift is gesteld. Daartoe behoort het grote epische gedicht Manas, dat handelt over de geschiedenis van de gescheiden stammen die door hun buren worden onderdrukt. Het vers bezingt de hoop dat er ooit een machtige held opstaat die de agressie zal stoppen en de stammen weet te verenigen. Ook kennen de Kirgiezen een ouderencultus, de manap. Deze manaps staan aan het hoofd van een van de clans, waaruit het Kirgizische volk nog altijd is opgebouwd. Het nomadisme is tijdens de sovjetperiode aan banden gelegd. Tegenwoordig trekt een groot deel van de Kirgizische bevolking in de zomer met hun kuddes naar de alm. Ze hebben niet meer zoals vroeger de vrijheid om rond te trekken op zoek naar goede graaslanden. Ieder dorp heeft een klein stukje grond toegewezen gekregen. Vaak beheren enkele families de kudden van een dorp. Kirgiezen worden begraven in begraafplaatsen langs de kant van de weg. Vaak zijn het complete bouwwerken in vorm van traditionele mausolea of yurten die van een afstand op kleine dorpen lijken. In de islam is het gebruikelijk om mensen te begraven maar om dit langs de kant van de weg te doen stamt uit het nomadische verleden van de Kirgiezen. Op die manier kan de overledene, na jaren zelf onderweg te zijn geweest, het leven aan zich voorbij zien trekken in plaats van zelf onderweg te zijn. De huidige bevolking bestaat uit 66 procent Kirgiezen,14 procent Oezbeken, 11 procent Russen en 9 procent overige zoals Duitsers, Koreanen, Oekraïners, Tataren en Dunganen. Veel Russen en Duitsers zijn na de onafhankelijkheid in 1991 vertrokken.

Oezbekistan heeft een oppervlakte van 447.400 km² (10 maal Nederland; 14,5 maal België) waarvan slechts een klein gedeelte vruchtbaar is. Het land telt ruim 26 miljoen (2005, schatting) inwoners. Ongeveer 33 procent van de bevolking leeft van de landbouw; 13 procent industrie, 8 procent constructie, 24 procent, diensten, 8 procent handel (2001). Oezbekistan heeft vele natuurlijke grondstoffen, zoals goud, olie en gas. Het grootste deel van de energie wordt gebruikt voor de binnenlandse consumptie. Het land is grotendeels afhankelijk van de landbouw, vooral van katoen. Omdat één van de doelen van de regering is om zelfvoorzienend te zijn in voedsel is voor delen van het land een verschuiving van katoen naar graanteelt ingezet. Katoen en goud zijn vooralsnog de voornaamste exportproducten. Hoewel de officiële werkloosheid slechts 0,3 procent is, wordt de verborgen werkloosheid geschat op 30 procent. De Oezbeken zijn een goed opgeleid volk dankzij het sovjetverleden maar zoals in alle voormalige sovjetrepublieken loopt het opleidingsniveau achteruit door gebrek aan geld.
De Oezbeken horen tot de grootste bevolkingsgroep in Centraal-Azië. Het grootste deel woont in het gebied dat sinds 1924 Oezbekistan heet. Het land herbergt de grootste Turkstalige gemeenschap buiten Turkije, maar eveneens twee centra van Perzische cultuur, namelijk de steden Samarkand en Buchara. Evenals de Kazachen en Kirgiezen stammen de Oezbeken oorspronkelijk van Turks-Mongoolse nomadenstammen die sinds oudsher door deze streek trokken. De Oezbeken kozen echter al voor de komst van de Russen voor een sedentair bestaan in oasenederzettingen. Zoals vele landen van de voormalige Sovjetunie wordt ook Oezbekistan geconfronteerd met emigratie van de Russische minderheid. Oezbeken maken ongeveer 80 procent van de bevolking uit, Russen 5,5 procent, Tadzjieken 5 procent, Kazachen 3 procent en overige 7 procent. De regering wil deze emigratie zoveel mogelijk verminderen.

Turkmenistan heeft een oppervlakte van 488.100 km² (14 maal Nederland; 16 maal België) en telt bijna 5 miljoen (2005, schatting) inwoners. Nijazov was tot zijn overleiden in 2006 de onbetwiste leider van het land. Als wees overleefde hij de Tweede Wereldoorlog, en klom langzaam omhoog in het sovjet partijbestel en regeerde sinds de onafhankelijkheid in 1991 het land als zijn persoonlijk eigendom. Zijn beleid is sterk gericht op het stimuleren van het Turkmeens nationalisme, door zich als de politieke en spirituele leider van het land te positioneren. Centraal in het Turkmeens nationalisme staat de persoonlijkheidscultus rond zijn persoon. Hij veranderde zijn naam van Nijazov in Turkmenbashi ‘Vader aller Turkmenen’ voegde daar later nog ‘De Grote’ aan toe. Zijn ideeën zette hij op papier in de Rukhnama, verplichte kost voor elke Turkmeen en aanwezig in elk gebouw van het land. Overal in het land hangen zijn portretten en staan beelden van hem opgericht. De stad Ashgabat is omgetoverd tot een levenloze stad met de modernste architectuur, reusachtige paleizen en gouden standbeelden. Deze prestige projecten worden betaald uit de opbrengsten van gas en olie, de voornaamste inkomstenbron van het land. Door het aanhouden van de sovjetpolitiek is er een relatief redelijk systeem van sociale voorzieningen. Met name de pensioenfondsen werken in vergelijking met de rest van Centraal-Azië goed. Verhogingen in uitkeringen worden echter vooral gefinancierd door het bijdrukken van geld. Hoewel de officiële werkloosheid 0 procent is, wordt deze in werkelijkheid veel hoger geschat, 60 procent (2004, schatting). De Turkmenen zijn over het algemeen goed opgeleid (vanwege sovjetverleden), maar het opleidingsniveau loopt terug door de verslechtering van het onderwijs. Oorzaak is het gebrek aan geld en materialen.
Volgens de legende stammen de Turkmenen af van de fameuze Turkse Oghuz stam die in de achtste eeuw naar Centraal-Azië trok. Zeker is dat de Turkmenen een nomadenvolk zijn en al eeuwenlang verdeeld zijn in verschillende stammen die nog steeds een belangrijke rol hebben in de politiek. De vijf belangrijkste stammen zijn de Tekke, Ersari, Sariki, Salori en Jomut die zich onderscheiden door hun dialect, kleren, sieraden en de patronen in hun tapijten.
De bevolking bestaat uit 85 procent Turkmenen,10 procent Oezbeken, 3 procent Russen en 2 procent overige zoals Azeri, Iraniërs en Kazachen. De etnische Turkmeense populatie stijgt voortdurend, doordat vele niet-etnische Turkmenen door de aanhoudende discriminatie zijn geëmigreerd. Vooral na het afschaffen van de dubbele nationaliteit in 2003 zijn vele Russen geëmigreerd. Als gevolg hiervan verliest Turkmenistan vele gekwalificeerde werknemers. Andere minderheden, zoals Oezbeken, Tadzjieken en Roma, hebben na het verlopen van het sovjetpaspoort veelal geen nieuw paspoort gekregen en zijn daardoor niet in staat om het land te verlaten.
 

Post naar de Benelux doet er zeker twee weken over en is niet altijd even betrouwbaar. Een ander probleem is het vinden van postkaarten, ze zijn soms verkrijgbaar in de toeristische plaatsen en in de grotere hotels.

Internationaal bellen kan in de meeste hoofdpostkantoren in de grotere steden maar is een tijdrovende zaak. Een gesprek moet eerst worden afgerekend (per minuut), vervolgens wordt het nummer voor je gedraaid en krijg je, na enig wachten, te horen bij welk toestel je moet zijn (vooral in Kirgizstan en Oezbekistan). Particuliere telefoonkantoren werken over het algemeen sneller en zijn goedkoper. In de grotere steden in Kazachstan heb je telefooncellen waar vandaan je met een telefoonkaart kunt bellen. Telefoonkaarten zijn te koop bij het postkantoor en bij de kiosken op straat. De meeste luxe hotels hebben hier een businesscentrum met mogelijkheden tot bellen en faxen. In Ashgabat (Turkmenistan) is het internationale telefooncentrum de beste plek om te bellen. Het internationale landennummer van Kazachstan is 007; van Kirgizstan 00996; van Oezbekistan 00998; van Turkmenistan 00993; van Nederland 0031 en van België 0032. Of je mobiel kunt bellen is afhankelijk van je abonnement, toestel en de situatie per land. Houd er rekening mee dat er geen of nauwelijks dekking is in de afgelegen (berg)gebieden. Informeer voor vertrek bij je provider wat de mogelijkheden en kosten zijn.

Internetcafés zijn er in de grote steden en toeristische plaatsen.
 

Het eten in Centraal-Azië zal voor de meeste reizigers geen cultureel hoogtepunt zijn. Er is niet veel variatie en het eten is voor onze begrippen nogal vet.
Het ontbijt in de meeste hotels bestaat uit een ontbijtbuffet met thee, koffie, brood, pannenkoekjes (blinsjikis), eieren, jam, fruit en tvarok (een soort kwark) of kefir (een soort karnemelk) en melk.
Traditioneel eten kan het beste ‘s middags in een chaikhana's (theehuizen) of eethuisje. Thee, zwart of groen, haal je bij de theeman die een grote samovar heeft waaruit hij de theepotten vult met gekookt water. Vervolgens loop je langs verschillende stalletjes die ieder hun eigen gerechten verkopen. Leposhka’s, de ronde broden die op iedere straathoek verkocht worden, vormen een onderdeel van iedere maaltijd. Leg ze nooit met de versierde bovenkant naar beneden want dat betekent dat je het eten niet waardeert. Zakoeskie zijn koude voorgerechtjes en salades zoals rode bieten salade of kwark met radijsjes en bieslook. Plov, het standaardgerecht in heel Centraal-Azië, is rijst met schapenvlees, uien, wortels en rozijnen gebakken in schapenvet. Laghman is een noedelspoep waarvan de samenstelling nogal kan verschillen maar er zit altijd schapenvlees en groenten in. Shurpa is een vettige soep met een homp vlees en groenten. Erg populair zijn sjasliks, stukjes schapenvlees aan het spies. Vooral de stukjes onverteerbaar vet tussen het vlees zijn de delicatesse bij de plaatselijke bevolking. Sjasliks eet je samen met uien, azijn en brood. Tussendoortjes zijn: manti, gestoomd deeg met een vlees- of groentevulling vlees; somsa, broodjes uit de oven, gevuld met uien en vlees; pelmeni, een soort van ravioli en pierosjki, een soort platte oliebol soms gevuld met aardappel.
Daarnaast zijn er restaurants waar overwegend Russisch eten geserveerd wordt zoals borsjt (bietensoep), bifsteks (gehakt), bief stroganoffs (vlees in een sausje) en kotelet (gepaneerd vlees).
In de grotere steden heb je tegenwoordig de keuze uit restaurants met een internationale keuken zoals Indiaas, Italiaans, Chinees of Koreaans. Ook liefhebbers van fastfood komen hier aan hun trekken. Voor vegetarische reizigers zijn het niet de meest ideale landen maar je kunt overleven. Plov en laghman kunnen soms zonder vlees besteld worden, daarnaast is er een uitgebreide assortiment aan salades en zakoeskie (koude voorgerechtjes). Het beperkte aanbod aan vegetarisch eten heeft niets te maken met een gebrek aan groenten en fruit; de bazaars zijn er vol van. Eten zonder vlees is geen eten, vindt men. Het beste eten wordt bij de mensen thuis gemaakt, dus grijp je kans als je uitgenodigd wordt.

Bij het eten worden mineraalwater en frisdranken geserveerd. Koffie is niet altijd verkrijgbaar dit in tegenstelling tot thee dat overal en altijd gedronken wordt. Wodka is er in alle soorten en maten, evenals Oezbeekse champagne en cognac. Lokale wijn is moeilijker te krijgen en lijkt vooral op port. Kwas is een soort licht alcoholisch drankje gemaakt van oud brood en gist. Westers bier is bijna overal te koop terwijl het lokale bier veel moeilijker te vinden is. De nationale drank van Kirgizstan is koumis, licht alcoholische paardenmelk. Het wordt meestal door nomaden langs de kant van de weg verkocht en smaakt een beetje naar waterige karnemelk.
In heel Centraal-Azië moet je geen water uit de kraan drinken. Flessen water is bijna overal te koop.
 

Kazachstan, Kirgizstan, Oezbekistan en Turkmenistan kennen tal van nationale feest- en herdenkingsdagen om onafhankelijkheid, oorlogen en martelaars te herdenken. Daarnaast zijn er de islamitische feesten zoals het suikerfeest na afloop van de ramadan (10 september 2010) en het offerfeest (17 november 2010). Tijdens de vastenmaand (vanaf 11 augustus 2010) blijft het openbaar leven functioneren en grote delen van de bevolking doen er niet aan mee.
Nowruz (21 maart) is een wijdverspreid feest dat vooral in Iran, maar ook in Centraal-Azië gevierd wordt. Het is het feest van het begin van de lente (in Iran ook het begin van het nieuwe jaar). Een paar dagen voor Nowruz is het tijd voor khashar; ervoor zorgen dat alle woningen, steden en dorpen er netje uit zien.

Kazachstan: Nieuwjaarsdag (1 januari); Overwinningsdag (9 maart); Dag van de Hoofdstad (10 juni); de verjaardag van Astana als hoofdstad; Dag van de Grondwet (30 augustus); Dag van de Republiek (25 oktober); Onafhankelijkheidsdag (16 december).

Kirgizstan: Nieuwjaarsdag (1 januari); Russisch-orthodox kerstmis (7 januari); Internationale vrouwendag (8 maart); Dag van de Arbeid (1 mei); Dag van de Grondwet (5 mei); Dag van de Overwinning (9 mei) wordt het einde van de tweede wereldoorlog gevierd; Dag van het leger in Kirgizstan (29 mei); Onafhankelijkheidsdag (31 augustus).

Oezbekistan: Nieuwjaarsfeest (1 januari); Internationale Vrouwendag (8 maart) op deze dag krijgen vrouwen en meisjes cadeautjes, bloemen en kaarten. Dag van de Arbeid (1 mei); Dag van de Overwinning, einde van de tweede wereldoorlog (9 mei); Onafhankelijkheidsdag (1 september), deze dag wordt groots gevierd met markten waar snoep verkocht wordt, muziek- en dansvoorstellingen en vuurwerk. Het initiatief tot de viering komt echter vooral van de overheid, die een bijzondere waarde hecht aan deze dag; Dag van de Grondwet (8 december).

Turkmenistan: Nieuwjaarsdag (1 januari); Remembrance Day (12 januari); Vlaggendag (19 februari), verjaardag van de president; Internationale vrouwendag (8 maart); Paardendag (27 april); dag van de Overwinning (9 mei), Dag van ‘Revival & Unity’ (18 mei); Dag van het gedicht Magtymguly (19 mei); Tapijtendag (25 mei of de laatste zondag in mei), Dag van de verkiezingen van de eerste president (21 juni), Meloendag (10 juli); Turkmenbashi Dag ( 14 juli); Dag van de herinnering van aardbeving in 1948 ( 6 oktober);Onafhankelijkheidsdag (27-28 oktober); Studenten jongerendag (17 november); Brooddag (30 november); Goede burendag (7 december); Neutraliteitsdag (12 december).

Kazachen, Kirgiezen, Oezbeken en Turkmenen zijn zeer gastvrije mensen. Een gast mogen ontvangen is in deze regio een hele eer daarom geef je hem zonder meer alles, ook al heb je zelf niets. Dat is voor westerlingen soms moeilijk te accepteren, maar deze gastvrijheid weigeren is zoiets als grafschennis. Probeer ervan te genieten en het te honoreren door bijvoorbeeld van al het eten of drinken dat je aangeboden wordt tenminste een kleinigheid te proeven.
Wanneer je bij iemand thuis uitgenodigd wordt, neem dan een cadeautje mee zoals een bos bloemen of doos bonbons. In huis dien je je schoenen uit te trekken, meestal krijg je pantoffels aangeboden. Vermijd het om met je schoenen op de dastarkhan, het kleed dat als een soort tafel dient, te stappen. Zorg er ook voor dat terwijl je zit, je voetzolen niet naar iemand wijzen. Eet met je rechterhand en probeer daar ook alles mee aan te pakken, de linkerhand is volgens moslims onrein.
Thee is het eerst dat je aangeboden krijgt als je ergens te gast bent. Het is het teken van gastvrijheid en je drinkt het uit theekommetjes (pyala’s). Thee wordt in grote theepotten gezet en drie maal teruggeschonken in de kop voordat het opgedronken mag worden. De theekommetjes worden nooit helemaal volgeschonken, want dat betekent dat iemand onwelkom is en moet opstappen. Wanneer de thee te warm is, blaas er dan niet in maar draai de thee in de kom voorzichtig rond. Brood is heilig in Centraal-Azië. Leg brood niet op de grond, niet met de onderkant naar boven en gooi het niet weg. Als iemand je een kopje thee aanbiedt en je hebt er geen tijd voor, zal hij je in plaats van thee brood aanbieden. Breek er in ieder geval een stukje vanaf en bedank met het gebruikelijke dankteken, de amin. Beide handpalmen worden boven het gezicht geheven en vervolgens wordt langzaam een neergaande beweging langs de wangen gemaakt.

Voor mannen is het schudden van handen een veelvuldige bezigheid in Centraal-Azië en een teken van warmte en vriendschap. Ook leggen veel mannen hun rechter hand op hun hart en buigen naar voren. Goede vrienden schudden elkaar de hand door de handpalmen in elkaar te leggen terwijl de duim naar boven steekt. Er wordt niet gedrukt of geknepen. Vrouwen schudden over het algemeen geen handen. Ze raken de schouders van elkaar aan met de rechterhand en aaien er zachtjes overheen. Jonge vrouwen kussen oudere vrouwen vaak op hun wang als teken van respect.

De traditionele kleding van Oezbeekse mannen bestaat uit lange, kleurige gestreepte jassen (chapans) en wijde broeken die bij de kuiten uit hoge laarzen poffen. Tegenwoordig zie je alleen nog oude mannen met deze kledij rondlopen. Op hun hoofd dragen ze een doppa (tsjoebeteika). Deze geborduurde hoofddeksel komen oorspronkelijk uit de Fergana en zijn in de loop der eeuwen overgenomen door alle Oezbeekse clans. Vroeger had ieder clan zijn eigen motieven op de doppa, tegenwoordig is de zwarte doppa met peperboomvruchten het symbool van de Oezbeekse man. Vrouwen dragen overwegend bonte zijde jurken, vaak met een kleurige broek. Hun hoofd bedekken ze met gebloemde hoofddoeken, soms dragen ze ook een doppa. Als de doppa wit is betekent het dat de vrouw nog ongehuwd is.
In Kirgizstan dragen de mannen een alkalpak, een witte vilten hoed, op hun hoofd. Op het platteland en in de bergen dragen de vrouwen vaak kleurige wijde jurken met een hoofddoek om hun hoofd. In de steden kom je deze kledij bijna niet meer tegen. Ook in Turkmenistan zie je een groot verschil tussen platteland en stad. Fleurige jurken en de telpek (het traditionele hoofddeksel van schapenwol voor de man) zie je vooral buiten de steden. In alle Centraal-Aziatische landen gaat de meerderheid van de bevolking westers gekleed. Houd er bij de keuze van je kleding rekening mee dat je door een overwegend islamitisch gebied reist.
De meeste moskeen zijn gesloten voor niet-moslims. Als je toch binnen mag, dien je je schoenen uit te doen en je armen en benen te bedekken en iets op het hoofd (vrouwen) te doen. Vrijdag is de islamitische zondag. Tijdens het vrijdagmiddaggebed mogen niet-moslims vaak niet in de moskee komen. Leid een moslim niet van zijn gebed af en loop niet voor hem langs terwijl hij aan het bidden is. Zijn verbinding met Mekka wordt dan doorbroken en zijn gebed ongeldig.

Tijd is een relatief begrip in Centraal-Azië, met afspraken neemt men het niet zo nauw. 

Isriq, de heilige rook, kom je in heel Centraal-Azië tegen op markten, stations en parken tegen. 

Nog steeds worden in Kirgizstan bruiden geschaakt (ontvoerd). Het ontvoeren van jonge bruiden is een nomadische traditie en neemt vooral de laatste jaren toe vanwege de economische crisis. De kosten van een bruiloft en de hoge bruidschat, veelal paarden, zijn te hoog geworden. Officieel is het schaken van bruiden ruim tien jaar geleden verboden maar vervolgd wordt bijna nooit iemand. Zeker de helft van de Kirgizische huwelijken volgt op een ontvoering, in tweederde van de gevallen tegen de wil van de bruid in.

Kazachstan heeft een landklimaat met sterke contrasten. In het noorden ligt de gemiddelde temperatuur in januari rond min 18° C, in juli rond 19° C (hoewel het noordoosten veel warmer kan zijn). De winters duren lang, van eind oktober tot midden april. In het zuiden is het in januari gemiddeld min 3° C,in juli 30° C. Tijdens de zomer heerst in de berggebieden een aangename temperatuur van rond de 25° C. De hoeveelheid neerslag varieert per gebied. In de berggebieden is de gemiddelde neerslag 1600 mm, in de woestijn 100 mm. Beste reisperiode is van juni tot en met september.

Oezbekistan heeft een landklimaat. De zomers (van mei tot oktober) zijn droog en heet met een gemiddelde temperatuur in juli van 32 graden (overdag kan het zo’n 35 graden tot 45 graden zijn). Dankzij de lage luchtvochtigheid zijn deze hoge temperaturen toch nog goed te verdragen. De winters lopen van november tot februari en kunnen zeer koud zijn met temperaturen tot 40 graden onder nul . Regen valt er weinig en als die valt is dat vooral in de bergen en in het oosten van de Ferganavallei. In de nazomer, begin oktober, kan er vooral in berggebieden ook regen vallen. De beste reisperiode is in het voorjaar (april- mei) of in het najaar (september-oktober). 

Kirgizstan heeft een berg- en landklimaat met forse verschillen tussen de laag- en hooggelegen gebieden. In de valleien is de gemiddelde temperatuur in juli 28 graden en in januari min18 graden. Tijdens de zomer heerst in de berggebieden een zeer aangename temperatuur van rond de 25 graden. In de winter is het in heel Kirgizstan erg koud. De meeste neerslag valt in het voor- en najaar maar ook in de zomer kan er een bui vallen. Beste reisperiode is van juni tot en met september.

Turkmenistan heeft een landklimaat. De zomers zijn extreem warm en de winters koud. De gemiddelde temperatuur is in januari vier graden onder nul, de temperaturen kunnen in de winter echter dalen tot min 33 graden. De gemiddelde temperatuur is in juli 28 graden, de temperaturen kunnen echter stijgen tot 50 graden. De neerslag is over het algemeen het hele jaar door gering. Beste reisperiode is het voorjaar (april-mei) en najaar (september-oktober).

Klimaattabel:
De vier cijfers die telkens worden genoemd zijn van links naar rechts: de gemiddelde temperatuur in graden Celsius, aantal zonuren per dag, aantal dagen per maand met minimaal 1 mm-neerslag per dag en- de gemiddelde temperatuur van het zeewater (indien van toepassing.

TASHKENT

BISHKEK

Kazachstan is een uitgestrekt plateau dat afloopt van het oosten naar het westen. Het uiterste noorden is eveneens laag en ligt zelfs beneden de 200 meter. Langs de grens met China en Kirgizstan liggen het Altai- en Tian Shangebergte met bergtoppen tot boven 4000 meter. In het zuiden liggen woestijnsteppen en woestijn. Van noord naar zuid, langs de rivieren en aan de voet van de bergen vind je grassteppen met tsjernosem (löss, zwarte bodem) die ontgonnen zijn voor de akkerbouw.

Kirgizstan bestaat voor ongeveer negentig procent uit bergen. Bijna de helft daarvan ligt boven de 3000 meter, waarvan driekwart bedekt is met eeuwige sneeuw en ijs. De meeste bergen behoren tot de Tian Shan 'Hemelse Bergen' in het zuidoosten of zijn uitlopers daarvan. Piek Pobeda is met een hoogte van 7439 meter de hoogste berg. Slechts een aantal dalen ligt onder de 1000 meter zoals het Chuy- en Talasdal en de rand van het Ferganabekken. Kirgizstan is bezaaid met bergmeren waarvan Issyk-Kul het grootste is. Zo’n tachtig grotere en kleinere rivieren komen in dit meer uit. In de bosrijke berggebieden leven beren, wilde zwijnen, vossen, wolven, dassen en lynxen en in de meren en rivieren zwemmen forellen en karpers. Het land heeft naar men zegt de op een na grootse populatie aan sneeuwluipaarden, een aantal dat drastisch daalt door de jacht.

Oezbekistan bestaat voornamelijk uit woestijn en semi-woestijn. Het uitgestrekte laagland in het westen bestaat uit de Kyzylkumwoestijn (rode zand) en de oase Choresem aan de beneden loop van de rivier Amu Darja. Hier leven gazellen, dromedarissen en kamelen, slangen en schorpioenen. In het uiterste westen ligt het Aralmeer en het Ustjurtplateau. De Amu Darja en de Syr Darja zijn de twee grootste rivieren van Oezbekistan; ze vinden hun oorsprong in de bergketens ten oosten van Oezbekistan. Het oosten bestaat uit het grootste gedeelte van het Ferganabekken en de uitlopers van de Tian Shan en Zerafshanketen met pieken tot 4500 meter hoog. Het berggebied is de thuishaven van beren, lynxen, berggeiten en zelfs de sneeuwluipaarden. Het vruchtbare en dichtbevolkte Ferganabekken wordt aan alle kanten omringd door bergketen en rivieroases. Deze vallei (300 kilometer lang, 170 kilometer breed) is de grootste vallei van Centraal-Azië. In Oezbekistan is veel van de oorspronkelijke woestijn in cultuur gebracht. Uit irrigatiekanalen die door de rivieren Amu Darya en Syr Darya worden gevoed, stroomt water de woestijn in waardoor het eens zo barre landschap veranderde in vruchtbare katoenvelden. Deze irrigatie heeft een ecologisch drama tot gevolg gehad. Het Aralmeer, waarin de twee rivieren uitmonden, is 70 procent ingekrompen en zal, als de irrigatie zo wordt voortgezet, in 2020 verdwenen zijn.

Turkmenistan ligt voor het merendeel beneden de 200 meter en bestaat voor het grootste gedeelte uit de Karakumwoestijn (zwarte woestijn met steeds veranderende zandduinen). Alleen het Kopet Dag gebergte langs de grens met Iran, en het Karabilplateau langs de grens met Afghanistan liggen boven de 500 meter. Het gebied langs de Kaspische Zee ligt beneden de zeespiegel. De rivieren Murgab en de Hari Rud lopen dood in de woestijn.
 

Officieel is het merendeel van de bevolking in Centraal-Azië islamitisch (soennitisch). Slechts een klein percentage is echt praktiserend en zeker niet fundamentalistisch. In Kazachstan is ongeveer de helft van de bevolking moslim, de andere helft is Russisch-orthodox. In Kirgizstan is 75 procent moslims en zo’n 20 procent Russisch-orthodox. In Oezbekistan en Turmenistan is ongeveer 90 procent moslim en 10 procent Russisch-orthodox.

Tot de oudste religieuze voorstelling van Centraal-Azië hoort de vuurreligie. Vuur had voor de animistische nomadenvolkeren grote betekenis. De vuurgodheid beschermde de yurt (ronde tent) en de bewoners ervan. De leer van de Perzische profeet Zoroaster waarin de kracht van licht werd verheerlijkt, had daarom een breed draagvlak in heel Centraal-Azië. Met de komst van de Arabieren in de zevende eeuw werden alle andere godsdiensten verwijderd en verdween ook het zoroastrisme dat tot dan staatsgodsdienst was. Na het vertrek van de Arabieren bleef de islam. Buchera werd in de tiende eeuw zelfs een van de belangrijkste centra in de islamitische wereld. Pas na de komst van de Russen kwam de islam in de verdrukking. Veel moskeen en madrasa’s werden gesloten; de sluier, gearrangeerde huwelijken en pelgrimstochten naar Mekka werden verboden. Ondanks deze verboden werd de islam ondergronds in leven gehouden en bleven gebruiken als het arrangeren van huwelijken en het betalen van een bruidsschat behouden. Pas na de onafhankelijkheid nam de religieuze vrijheid toe. Overal werden moskeeën en madrasa’s opgeknapt en nieuwe gebouwd. Minderheden kunnen hun Russisch-orthodoxe kerk of synagoge bezoeken. De Oezbeekse regering wil niets te maken hebben de islamitisch-fundamentalistische groeperingen, die terug willen naar een conservatieve islamitische regering. Deze groeperingen zijn officieel verboden maar hebben veel aanhang in de Ferganavallei waar regelmatig onlusten de kop opsteken.

Van de twee grote stromingen binnen de islam, de soennieten en sjiieten, heeft de soennitische de meeste aanhang in Centraal-Azië.Toen Mohammed in 632 overleed ontstonden er twisten onder zijn volgelingen; er was geen opvolger aangewezen. In de directe familie van de profeet werd de opvolger gekozen, maar de aangetrouwde tak kon daarmee niet instemmen. De soennieten (soenna betekent gewoonte, het is de tot norm verheven handelswijze van de profeet) erkennen de eerste vier kaliefen (de opvolgers van Mohammed, wereldlijke bestuurders, geen geestelijken) aangezien deze uit de stam van Mohammed gekozen zijn. De sjiieten zijn de aanhangers van kalief Ali ibn Aboe Talib (sjiat betekent de partij van Ali), schoonzoon van Mohammed. Zij vinden de drie kaliefen niet legitiem. Bovendien erkennen zij de kalief niet als geestelijke autoriteit, dat is voor de imam.Vaak wordt gedacht dat de soennieten in tegenstelling tot sjiieten, per definitie tegen het maken van afbeeldingen zijn, omdat dit een nabootsing van Allah’s werk zou betekenen en het dus hovaardig is. De soennieten hebben een bedoeïenen achtergrond en bedoeïenen stonden huiverig tegenover het maken van afbeeldingen van levende wezens, omdat ze bang waren dat die daadwerkelijk tot leven zouden kunnen komen.De cultuur van de sjiieten is geworteld in een pre-islamitische traditie (vuuraanbidding), waarbij figuratie in de kunst een grote rol speelt. Bij islamitische architectuur in Oezbekistan komen zowel figuratieve als abstracte taferelen voor. Op de majolica-tableaus boven de toegangspoort van de madrasa’s in Buchera en Samarkand staan reigers en leeuwen (de leeuwen getuigen nog van de zonnesymboliek uit de pre-islamitische tijden). Daar tegenover bevinden zich madrasa’s met abstracte patronen en koranverzen.

De Kirgiezen en de Kazachen zijn relatief laat (zestiende eeuw) tot de islam bekeerd. Vooral de Kirgiezen hebben hun pre-islamitische, sjamanistische invloeden behouden. Sjamanen zijn religieuze specialisten in kleine, los georganiseerde samenlevingen. Ze vormen een medium tussen de wereld van geesten en deze wereld. Het genezen van zieken en het waarzeggen behoren tot hun belangrijkste taak. Het in contact komen met het bovenaardse door het uitvoeren van rituelen zie je tegenwoordig terug. Op veel plaatsen zie je reepjes stof die geknoopt zijn aan bomen en struiken. Zo probeert men de wens via de twijgen die naar de hemel wijzen, door te sturen naar het bovenaardse.
Kirgiezen worden begraven op begraafplaatsen langs de kant van de weg. Vaak zijn het complete bouwwerken in vorm van traditionele mausolea of yurten die van een afstand op kleine dorpen lijken. In de islam is het gebruikelijk om mensen te begraven maar om dit langs de kant van de weg te doen stamt uit het nomadische verleden van de Kirgiezen. Op die manier kan de overledene, na jaren zelf onderweg te zijn geweest, het leven aan zich voorbij zien trekken.
 

Het Kazachs is een Turkse taal met een Cyrillisch alfabet. In Kazachstan spreken net zo veel mensen Kazachs als Russisch. Vooral in de grote steden en in het zakenleven lijkt iedereen Russisch te spreken. Het Kazachs wordt vooral gesproken door de etnische Kazachen op het platteland.

Het Kirgizisch is eveneens een Turkse taal met een Cyrillisch alfabet. Kirgizstan is net als Oezbekistan en Turkmenistan bezig om over te gaan op het Latijnse schrift. Het land heeft twee officiële staatstalen het Russische en het Kirgizisch.

In Oezbekistan is de officiële taal Oezbeeks, een taal die tot de Turkse taalfamilie hoort. Oorspronkelijk maakte het Oezbeeks gebruik van het Arabische schrift, van 1929 tot 1940 van het Latijnse alfabet, daarna van het Cyrillische schrift. In 1993 is er een wet aangenomen, die de overgang naar het Latijnse schrift regelt. In het officiële Oezbeeks werden de gangbare Russische termen vervangen door nieuw gecreëerde Oezbeekse. In het dagelijks spraakgebruik bedienen veel mensen zich van het Oezbeeks vermengd met Russisch. Na vijftien jaar onafhankelijkheid is de kennis van het Russisch afgenomen; een nieuwe generatie is opgegroeid met de Oezbeekse taal en ook Engels. Alleen de oudere generatie spreekt nog Russisch en natuurlijk de enkele Rus die gebleven is. 

Turkmeens is de officiële staatstaal van Turkmenistan. De taal hoort tot de zuidwesterse Turkse taalgroep, net als het Azeri (taal in Azerbeidjan) en het Turks. In Turkmenistan spreekt bijna iedereen Russisch en Turkmeens. Mensen die werkzaam zijn in het toerisme spreken vaak Engels.

Kazachstan:

Ambassade van Kazachstan in Nederland
Nieuwe Parklaan 69, 2597 LB Den Haag
T 00 31 (0)70 363 47 57
F 00 31 (0)70 365 76 00

Ambassade van Kazachstan in België
Van Beverlaan 30, 1180 Brussel
T 00 32 (0)2 373 38 90
F 00 32 (0)2 374 50 91

Nederlandse ambassade in Kazachstan
Nauryzbai Batyr Street 103, 050022 Almaty
T 00 7 7272 50 37 73
F 00 7 7272 66 37 72 
I  www.netherlands-embassy.kz 

Belgische ambassade in Kazachstan
62 Kosmonavtov street, 3th floor, 010000 Astana
T 00 7 (7172) 97 44 85/86
F 00 7 (7172) 97 78 49 
E embassy.astana@diplobel.fed.be

Kirgizstan:

Consulaat van Kirgizstan in Nederland
Landlustlaan 69, 2265 EK, Leidschendam
T 00 31 (0)70 301 03 30
F 00 31 (0)70 317 87 25

Ambassade van Kirgizstan in België
Abdijstraat, 47 1050 Brussel
T 00 32 (0)2 640 18 68 38 /83
F 00 32 (0)2 640 01 31

Nederlandse consulaat in Kirgizstan
Foundation Publishing Development Center
Tynystanova 96, appt. 12, 720000 Bisjkek
T 00 996 31 2690 565
F 00 996 31 2690 565
E dutchconsulate@elcat.kg 

Belgisch Ere-consulaat Bisjkek
209-A Tynystanovstreet, 720040 Bishkek
T 00 996 31 2622 161
F 00 996 31 2662 233
E bishkek@lorenz-law.com

Oezbekistan:

Ambassade van Oezbekistan in België
Avenue F.Roosevelt 99,1050 Brussel
T 00 32 (0)2 672 88 44
F 00 32 (0)2 672 39 46

Nederlands consulaat in Tashkent
Building 3, App. 74, KH Samotovoy Street, 100000 Tashkent
T 00 998 71 150 85 95
F 00 998 71 255 18 31
E nlconsulate.tashkent@gmail.com


Turkmenistan:

Ambassade van Turkmenistan in België
Reyerslaan 106, 1030 Brussel
T 00 32 (0)2 648 18 74
F 00 32 (0)2 648 19 06

Nederlands consulaat in Turkmenistan
Tehran Street 17, Ashgabat 744012
T 00 993 12 346 700 /340 067
F 00 993 12 344 252
E minbuza@online.tm

We adviseren je om de bagage mee te nemen in een rugzak (met binnenframe) of in een weekendtas. Een koffer raden we sterk af. Het gewicht van je bagage kan meestal beperkt blijven tot maximaal twaalf kilo per persoon.

Wat betreft je kleding raden we je aan om praktische kleding mee te nemen die zich makkelijk laat combineren (laag over laag). We vragen je om in je kledingkeuze respect te tonen voor de lokale cultuur. Zo zijn korte broeken, korte rokken en hemdjes taboe in islamitische landen. In de grote steden van Centraal-Azië is het dragen hiervan echter geen probleem.

Het is aan te raden stevige wandelschoenen mee te nemen voor de wandeltochten die we maken in Kirgizstan.

Denk bij het samenstellen van je bagage aan bijvoorbeeld: zaklamp, waterfles, naaigerei, wasmiddel, universeel geldige verloopstekker, reisgids, voldoende fotomateriaal, pet, toiletartikelen, badslippers, zwemkleding, wekker, schrijfgerei, schaartje, beker en zakmes.
 

De netspanning in Kazachstan, Kirgizstan, Oezbekistan en Turkmenistan is 220 volt. Er komen soms stroomstoringen voor en de netspanning kan wisselen, waardoor gevoelige apparatuur kan beschadigen. Reserve batterijen en een verloopstekker zijn aan te raden. Kijk voor meer informatie over voltage en gebruikte stekkers op de website van www.kropla.com

Hotelpersoneel, chauffeurs en gidsen zullen een kleine fooi op prijs stellen. In de restaurants kan het bedrag afgerond worden. Soms zetten (duurdere) restaurants tien tot vijftien procent servicekosten op de rekening. Dat gebeurt ook als er een muziekband speelt. In chaikhana’s is een fooi niet gebruikelijk.

Kazachstan, Kirgizstan, Oezbekistan en Turkmenistan zijn fotogenieke landen, niet alleen vanwege de natuur maar vooral ook vanwege de mensen. Over het algemeen vindt de lokale bevolking het geen probleem om gefotografeerd te worden. Kinderen zullen zich zelfs op de voorgrond dringen om maar in beeld te komen. Vaak ontvang je zelfs als dank, vooral op markten, appels, peren of noten.
Als je mensen fotografeert doe het dan met respect. Mensen staan er immers niet op te wachten om slechts als foto-object te dienen. Neem dan ook de tijd om een foto te maken en toon belangstelling, bijvoorbeeld door iemand eerst te begroeten en een praatje te maken. Het werkt vaak ook ontwapenend als de digitale fotograaf laat zien wat er op het beeldschermpje te zien is. Vraag mensen altijd eerst om toestemming als je ze wilt fotograferen. Dat kan soms ook zonder woorden: door de camera omhoog te houden en met gebaren duidelijk te maken dat je een foto zou willen maken. Een positieve of een afwerende reactie is meestal eenvoudig herkend. Respecteer het als mensen liever niet gefotografeerd willen worden en blijf vriendelijk. Mensen kunnen hele goede redenen hebben om niet gefotografeerd te willen worden. Mensen kunnen zich afvragen wat er met hun afbeelding gebeurt. Soms spelen religieuze motieven een rol: men denkt dat er met een foto een stukje van de ziel wordt ontnomen. Anderen willen liever niet tijdens het werk, ongewassen of in vieze kleren op de foto. Sommige vrouwen houden er niet van om gefotografeerd te worden door vreemde mannen. Het kan ook gebeuren dat mensen alleen tegen betaling op de foto willen. Respecteer deze voorwaarde en ga in een dergelijk geval niet van een afstand stiekem fotograferen. Dit kan aanleiding geven tot agressieve reacties.

In musea en bij bezienswaardigheden moet je soms een apart kaartje kopen om foto’s of video-opnames te mogen maken. Deze kunnen aanmerkelijk duurder zijn dan het entreekaartje. Wees zeker terughoudend bij het fotograferen van religieuze plaatsen en gebeurtenissen.
Het is verboden militaire objecten, grensposten en vliegvelden te fotograferen. Ook in de metro van Tashkent is het verstandig geen foto’s te maken. In Turkmenistan is het strikt verboden alles wat met de president te maken heeft te fotograferen. Omdat alle gebouwen en pleinen voorzien zijn van zijn afbeelding, blijft er helaas weinig te fotograferen over. Houd je aan die regel want voordat je het weet zit je een dag vast bij de geheime politie en dat is geen pretje.

De Kazachse munteenheid is de tenge (KZT). Er zijn munten van 5, 10, 20, 50 en 100 tenge en briefjes van 200, 500, 1000, 2000, 5000, 10.000 tenge in omloop. Voor één euro ontvang je 216 tenge (september 2009).

De Kirgizische munteenheid is de sum (KGS), die weer onderverdeeld is in tiyin. Er munten van 10 en 50 tiyin, 1, 3, en 5 sum en briefjes van 1, 5, 10, 20, 50, 100, 200 en 500 sum in omloop. Voor één euro ontvang je 64 sum (september 2009).

De Oezbeekse munteenheid is de som (UZS). Er zijn briefjes van 100, 200, 500 en 1000 som. Voor één euro ontvang je 2175 som (september 2009).

De Turkmeense munteenheid is de nieuwe manat (TMM). Voor één euro ontvang je 4,15 manat (september 2009). 

Kijk voor de actuele wisselkoersen op: www.oanda.com/convert/cheatsheet

In Kazachstan, Kirgizstan en Oezbekistan heb je wisselkantoren waar je snel en makkelijk geld kunt wisselen. In Turkmenistan kun je vaak in winkels of bij hotels contante dollars tegen een goede koers wisselen. Contante Amerikaanse dollars die gedrukt zijn na het jaar 1996 zijn het makkelijkste in te wisselen, gevolgd door contante euro’s. Zorg in ieder geval voor voldoende cash dollars in kleine coupures. Dollarbiljetten moeten er ook goed uitzien: verfrommeld, oud papiergeld wordt geweigerd. In Turkmenistan kun je eigenlijk alleen terecht met contante Amerikaanse dollars. In Bisjkek, Tashkent en in de meeste steden in Kazachstan zijn pinautomaten, maar deze zijn vaak buiten gebruik. Creditcards worden heel beperkt geaccepteerd, Kazachstan is de meest gangbare plek voor creditcards. De openingstijden van de wisselkantoren zijn zeer uiteenlopend, in Almaty zijn sommige kantoren tot diep in de nacht geopend.

Voor deze bestemmingen worden vaccinaties beslist aangeraden. Voor de actuele stand van zaken verwijzen we naar www.lcr.nl, de website van het Landelijk Coördinatiecentrum Reizigersadvisering (LCR) dat de richtlijnen uitgeeft voor vaccinaties en preventie van malaria. Je kunt ook bellen met de Landelijke Vaccinatielijn voor Reizigers (0900-9584), circa € 0,45 per minuut. Reizigers uit België vinden vergelijkbare informatie op www.itg.be, de website van het Instituut voor Tropische Geneeskunde in Antwerpen.
Voor een advies op maat word je aangeraden vier tot zes weken voor vertrek contact op te nemen met je huisarts, de Reisdokter, een vaccinatieafdeling van de GGD, het Tropencentrum AMC in Amsterdam of Travel Clinic Havenziekenhuis in Rotterdam. Laat bij een bezoek altijd de geplande reisroute zien.

Neem een kleine reisapotheek mee met daarin o.a. jodium, pleisters, sterilon en middelen tegen koorts, diarree, verstopping, insectenbeten, zonnebrand en eventueel een middel tegen reisziekte. Denk ook aan een tekentang, thermometer (onbreekbaar), ORS (Oral Rehydration Salts, tegen uitdroging) en vitaminetabletten. Voor de hygiëne op reis o.a. een flesje desinfecteergel (daarmee kun je zonder water en zeep je handen wassen), ontsmettingsdoekjes en condooms. Als je naar een malariagebied gaat, denk dan aan anti-malaria tabletten en een geïmpregneerd muskietennet. Bovenstaande lijst is niet volledig, raadpleeg voor meer informatie over gezondheidsrisico's en de te nemen voorzorgsmaatregelen voor en tijdens de reis de website van Tropenzorg (www.tropenzorg.nl) of ga langs bij je huisarts, apotheek of vaccinerende instelling.

Zorg dat je tijdens de reis het vaccinatieboekje en bloedgroepgegevens bij je hebt. Handig om mee te nemen is het Europees medisch paspoort, een document waarmee je in urgente situaties veel problemen kan voorkomen. Het paspoort is opgesteld in elf talen, waardoor de hulpverlener (in het buitenland) eenvoudig de gegevens van de patiënt, zijn of haar ziekten, aandoeningen en medicijngebruik kan opzoeken. Ook is vermeld wie de behandelende arts is en wie er in dringende gevallen gewaarschuwd kan worden. Het medisch paspoort is onder andere verkrijgbaar bij huisarts, de Reisdokter, apotheek en GGD.

Bij aankomst is het zaak de tijd te nemen om te acclimatiseren. Probeer na aankomst het lokale levensritme over te nemen. Uiteraard voorzover het reisschema dat toelaat. Sta vroeg op, neem tussen de middag een paar uur rust en ga bijtijds naar bed. De straling van de zon in de (sub)tropen is bijzonder sterk. Wees dus voorzichtig met zonnen en zet bij uitstapjes in de volle zon iets op je hoofd. Omdat je in de droge hitte ongemerkt veel vocht verliest, moet je steeds veel blijven drinken en wat extra zout op je eten strooien. Warme dranken zijn over het algemeen beter dan ijskoude. Je maag en darmen worden dan minder belast. Het water uit de kraan kun je beter niet drinken. Flessen gezuiverd drinkwater zijn bijna overal te koop. Mocht je diarree krijgen, let er dan vooral op dat je het extra vochtverlies compenseert: veel (slappe) thee, mineraalwater of eventueel cola zonder prik. Het zouttekort kun je opheffen met ORS (Oral Rehydration Salts) of bouillon. Het heeft geen zin bij buikloop te vasten. Door niet te eten geef je je maag en darmen wel rust, maar verzwakt je lichaam nog meer.
Lees voor verdere informatie het boekje ‘Hoe blijf ik gezond in de Tropen’ (uitgave KIT) of kijk op internet, zie onder andere: www.gezondopreis.nl.

Hoogteziekte
Als je tijdens de reis boven de 2500 meter hoogte komt bestaat de kans op hoogteziekte. Door het zuurstofgebrek wordt de ademhaling versneld en adem je meer vocht uit dan normaal. Vandaar dat je veel moet drinken: boven 2500 meter in elk geval drie tot vier liter per dag! Indien je urine donker van kleur is, drink je te weinig. Hoogteziekte treedt meestal binnen 24-72 uur op na het bereiken van een nieuwe hoogte. Hoofdpijn is het belangrijkste symptoom. Daarnaast kunnen vermoeidheid, misselijkheid, lusteloosheid, apathie, duizeligheid en hartkloppingen voorkomen. Deze klachten mag je nooit bagatelliseren, het kan gaan om longoedeem of hersenoedeem. Deze ernstige vormen, gekenmerkt door o.a. kortademigheid, droge hoest en/of verwardheid, kunnen onbehandeld fataal zijn. Iedereen kan deze ziekte krijgen, óók wie over een goede conditie beschikt.
Als stelregel geldt dat je hoogteziekte kunt voorkomen door het lichaam de gelegenheid te geven te acclimatiseren door boven de 2500 meter iedere dag slechts 300 meter hoger te overnachten. Overdag mag je weliswaar hoger klimmen, maar de hoogte waarop je overnacht is van essentieel belang. Het is belangrijk om bij ernstige klachten naar een lager gelegen plaats af te dalen Op plaatsen waar je met het vliegtuig aankomt op een hoogte van meer dan 3000 meter kan de aanpassing aan de hoogte een probleem vormen. Je zult dan rekening moeten houden met extra klachten. Het is belangrijk dat je na aankomst tenminste een extra dag echt rust neemt en vooral niet verder gaat stijgen. In sommige gevallen (overleg met je arts) is het anti-hoogteziekte medicijn Diamox aan te bevelen. Lees voor meer informatie over hoogteziekte het boekje ‘Hoe blijf ik gezond in de hoogte’ (uitgave KIT) of kijk op de website www.hoogteziekte.info

Bij binnenkomst in één van de Centraal Aziatische landen dien je op twee identieke formulieren aan te geven hoeveel geld en welke kostbare bezittingen je invoert. Eén ervan houdt de douane, één krijgt de bezoeker mee. Bewaar het goed! Bij vertrek moet er een nieuw declaratieformulier ingevuld worden en samen met het oude ingeleverd worden. Hierop dien je te schrijven wat je dán nog aan waardevols bezit. In de meeste gevallen is dit slechts een bureaucratische formaliteit, vooral op de vliegvelden. Anders is het als je een landsgrens overgaat. Houd er rekening mee dat de sommige douanebeambten ronduit corrupt zijn en alles willen controleren. Klopt er zogenaamd iets niet, dan vragen ze gigantische boetes. 

Antiquiteiten van vóór 1945 mogen niet worden uitgevoerd. Wil je iets uitvoeren dat er enigszins oud uit ziet zorg dan dat je een aankoopbewijs hebt en een verklaring dat het niet van voor 1945 is.
 

In de zomer is het in Almaty (Kazachstan) 4 uur later dan in de Benelux (in sommige streken van Kazakhstan is dat 3 uur); in Oezbekistan en Turkmenistan is het drie uur later en in Kirgizstan is het vier uur.

Over het algemeen zijn Kazachstan, Kirgizstan, Oezbekistan en Turkmenistan redelijk veilige landen voor reizigers. Wel is er een kans dat je te maken krijgt met corrupte douanebeambten en politieagenten. Je kunt overdag meestal zonder probleem op straat wandelen. ’s Avonds is het bijvoorbeeld in Bishkek verstandiger niet alleen over straat te lopen. In Ashgabat moet je ervan uitgaan dat er op iedere straathoek een politieman, vaak undercover, staat die nauwgezet in de gaten houdt wat toeristen doen. Wees hier vooral voorzichtig met fotograferen.
Zakkenrollen, tasjesroof en straatovervallen komen overal ter wereld voor. Het is daarom verstandig om op je eigendommen te letten en mensen niet de gelegenheid te geven je spullen te stelen. Het kan zeker geen kwaad wanneer je op drukke markten, stations en bij het in en uitstappen van het openbaar vervoer extra op je spullen let.
Geld en belangrijke papieren kun je beter op je lichaam dragen, bijvoorbeeld in zakjes aan de binnenkant van je kleding of in een geldbuidel. Stop een klein geldbedrag in je portemonnee zodat je niet al je geld kwijt bent als je zakken gerold worden. Draag foto- en filmapparatuur in een tas of rugzak, en loop niet te koop met sieraden. Maak kopieën van belangrijke reisdocumenten zoals het paspoort, visa, vliegtickets en verzekeringspapieren. Je kunt deze gegevens ook scannen en naar je eigen mailadres sturen zodat je er in elk willekeurig internetcafé over kunt beschikken. Laat in Centraal-Azië geen waardevolle spullen op de hotelkamer achter. 

Actuele informatie over de veiligheid in Kazachstan, Kirgizstan, Oezbekistan en Turkmenistan vind je op www.minbuza.nl, de website van het ministerie van Buitenlandse Zaken. Ook op www.diplomatie.be, de website van het Belgische ministerie van Buitenlandse Zaken vind je nuttige reisadviezen.
 

Winkels, postkantoren en kantoren zijn geopend van 8.00 tot 18.00 uur. Van 13.00 tot 14.00 zijn de meeste zaken gesloten in verband met de lunchpauze. De warenhuizen in de grotere steden zijn meestal langer open. In steden als Almaty en Tashkent zie je steeds meer 24 hours supermarkten verschijnen waar eigenlijk alles te koop is. Voor de gemiddelde Centraal-Aziaat echter veel te duur. Bazaars beginnen al vroeg, rond 6.00 uur ’s ochtends.

Syrië
Syrië heeft een oppervlakte van 185.180 km² (4,5 maal Nederland, 6 maal België). Het land telt ongeveer 18 miljoen inwoners waarvan ongeveer 80 procent in de smalle, vruchtbare, westelijke strook van het land woont. De helft van de bevolking leeft in steden. Syrië heeft een gemiddelde bevolkingsgroei van 2,2 procent (Nederland 0,2 procent, België 0,13 procent); bijna 40 procent van de bevolking is jonger dan 15 jaar. 80 procent van de bevolking (89 procent mannen; 62 procent vrouwen) kan lezen en schrijven. Iedere Syriër heeft toegang tot sociale voorzieningen zoals gezondheidszorg en lager en middelbaar onderwijs. Door de zeer sterke bevolkingsgroei zijn de bestaande sociale voorzieningen echter enigszins onder druk komen te staan. Eenderde van de bevolking leeft van de landbouw, een kwart verdient zijn geld in de industrie en 45 procent in de dienstensector. Syrië heeft officieel een werkeloosheidspercentage van 5 procent, maar in de praktijk is dat waarschijnlijk 25 procent. Hoewel het loonpeil laag is, komt absolute armoede in Syrië weinig voor. Belangrijke exportproducten zijn aardolie, groente en fruit, textiel. De Syrische bevolking bestaat uit ongeveer 90 procent Arabieren, ruim 5 procent Koerden, 3 procent Armeniërs en andere. De Koerden leven van oudsher in het noordoosten langs de Turkse grens. De christelijke Armeniërs wonen overwegend in Aleppo en de zuidelijke kustgebieden. Veel van hun voorouders vluchtten naar Syrië na de volkenmoord in 1915 in Turkije.

Turkije
Turkije heeft een oppervlakte van 769.360 km² (19 maal Nederland en 25 maal België) en telt ongeveer 70 miljoen mensen. Ongeveer de helft daarvan woont op het platteland. Meer en meer mensen trekken naar de steden, op zoek naar werk. De steden zijn echter niet in staat de snelle toeloop van bewoners op te vangen. De mensen zoeken daarom hun toevlucht tot de gecekondu, in één nacht gebouwde (krot)woningen. Geografisch kan de bevolking worden onderscheiden in de West-Turkse (geürbaniseerde) bevolking en die van Anatolië. De westerse bevolking leeft onder relatief goede omstandigheden (vergelijkbaar met die in Zuid-Italië en Griekenland), met uitzondering van de bewoners van sommige snel uitdijende, verpauperde stadswijken. Op de Anatolische hoogvlakte ontbreken de meeste sociale voorzieningen en de bevolking is er veel traditioneler ingesteld dan in het westen van Turkije. De sociale verhoudingen op het Turkse platteland, vooral in het oosten, worden vooral bepaald door islam en traditie. De familie functioneert dikwijls nog als productie- en consumptie-eenheid, dat wil zeggen dat zelf producten verbouwen voor eigen gebruik. De mannen- en de vrouwenwereld zijn vaak streng gescheiden en bij huwelijken is de bruidsschat nog zeer gebruikelijk. In de dorpssamenleving spelen de imam (de voorganger in het gebed) en de aga (stamhoofd, grootgrondbezitter) vaak een grote rol. Vaak vervult de aga in het kader van heersende verhoudingen een rol als schakel tussen dorp en centrale overheid. Toenemende migratie (naar de steden en naar het buitenland) brengt wijzigingen in dit patroon. Het percentage van analfabeten ligt veel hoger bij de vrouwen (23 procent) dan bij de mannen (6 procent). De bevolking van Turkije bestaat uit Turken (70 procent), Koerden (20 procent), Arabieren (9 procent), Tscherkessen (0,5 procent) en islamitische Georgiërs (0,5 procent). De Koerden vormen de grootste etnische minderheid in Turkije. Hun precieze aantal is niet bekend, omdat hun bestaan officieel altijd is ontkend en ze daarom staan ingeschreven als Turk in plaats van als Koerd. Het merendeel van de Koerdische bevolking leeft in het oosten en zuidoosten van het land. 

Iran
Iran heeft een oppervlakte van 1.648.000 km² ( 40 maal Nederland, 52 maal België) en telt bijna 70 miljoen inwoners. Iets meer dan de helft van de bevolking zijn Perzen, een kwart Azeri, 8 procent bestaat uit Gilaki en Mazandaran en 7 procent Koerden. De overige 10 procent bestaan o.a. uit Arabieren, Lors, Baluchi’s, Turkmenen en nomaden.
Het land kende na de revolutie van 1979 en tijdens de oorlog met Irak een massale geboortegolf waardoor bijna de helft van de bevolking nu onder de 25 jaar is. Hierdoor nam de vraag naar arbeid en scholing in het land sterk toe. Volgens de officiële cijfers bedroeg de werkloosheid in 2004 14 procent. Algemeen wordt aangenomen dat dit cijfer tussen de 25 en 30 procent ligt. Ongeveer 80 procent van de bevolking kan lezen en schrijven, Iran hoort tot een van de landen met goed opgeleide arbeidskrachten in de regio.Veel jonge, goed opgeleide Iraniërs emigreren echter naar het buitenland (voornamelijk naar de Verenigde Staten, Canada en de Europese Unie), waardoor waardevolle kennis verloren gaat. Na de oorlog met Irak was het aantal stedelingen voor het eerst groter dan het aantal plattelandbewoners. Tegenwoordig woont bijna tweederde van de bevolking in de stad. Dat is meer dan twee keer zo veel als veertig jaar geleden. Hoewel vrouwen in Iran verplicht zijn zich volgens de islamitische voorschriften te kleden (hoofddoek en het bedekken van benen, armen en schouders), zijn ze zeker geen dienaar van de man en actief op alle niveau’s in de maatschappij. De instroom van vrouwelijke studentes aan de Universiteit van Teheran is bijvoorbeeld hoger dan van mannelijke studenten.
Ruim 80 procent van de exportopbrengsten en 40 procent van overheidsinkomsten zijn afkomstig uit de oliesector. Daarnaast beschikt Iran over de op één na grootste gasreserves ter wereld. Het land kent een relatief open handelstraditie en heeft in vergelijking met andere landen in de regio een goed ontwikkelde particuliere sector, die voornamelijk bestaat uit het midden- en kleinbedrijf.

Turkmenistan
Turkmenistan heeft een oppervlakte van 488.100 km² (14 maal Nederland; 16 maal België) en telt bijna 5 miljoen (2005, schatting) inwoners. Nijazov is de onbetwiste leider van het land. Als wees overleefde hij de Tweede Wereldoorlog, en klom langzaam omhoog in het sovjet partijbestel en regeert sinds de onafhankelijkheid in 1991 het land als zijn persoonlijk eigendom. Zijn beleid is sterk gericht op het stimuleren van het Turkmeens nationalisme, door zich als de politieke en spirituele leider van het land te positioneren. Centraal in het Turkmeens nationalisme staat de persoonlijkheidscultus rond zijn persoon. Hij veranderde zijn naam van Nijazov in Turkmenbashi ‘Vader aller Turkmenen’ voegde daar later nog ‘De Grote’ aan toe. Zijn ideeën zette hij op papier in de Rukhnama, verplichte kost voor elke Turkmeen en aanwezig in elk gebouw van het land. Overal in het land hangen zijn portretten en staan beelden van hem opgericht. De stad Ashgabat is omgetoverd tot een levenloze stad met de modernste architectuur, reusachtige paleizen en gouden standbeelden. Deze prestige projecten worden betaald uit de opbrengsten van gas en olie, de voornaamste inkomstenbron van het land. Door het aanhouden van de sovjetpolitiek is er een relatief redelijk systeem van sociale voorzieningen. Met name de pensioenfondsen werken in vergelijking met de rest van Centraal-Azië goed. Verhogingen in uitkeringen worden echter vooral gefinancierd door het bijdrukken van geld. Hoewel de officiële werkloosheid 0 procent is, wordt deze in werkelijkheid veel hoger geschat, 60 procent (2004, schatting). De Turkmenen zijn over het algemeen goed opgeleid (vanwege sovjetverleden), maar het opleidingsniveau loopt terug door de verslechtering van het onderwijs. Oorzaak is het gebrek aan geld en materialen.
Volgens de legende stammen de Turkmenen af van de fameuze Turkse Oghuz stam die in de achtste eeuw naar Centraal-Azië trok. Zeker is dat de Turkmenen een nomadenvolk zijn en al eeuwenlang verdeeld zijn in verschillende stammen die nog steeds een belangrijke rol hebben in de politiek. De vijf belangrijkste stammen zijn de Tekke, Ersari, Sariki, Salori en Jomut die zich onderscheiden door hun dialect, kleren, sieraden en de patronen in hun tapijten.
De bevolking bestaat uit 85 procent Turkmenen,10 procent Oezbeken, 3 procent Russen en 2 procent overige zoals Azeri, Iraniërs en Kazachen. De etnische Turkmeense populatie stijgt voortdurend, doordat vele niet-etnische Turkmenen door de aanhoudende discriminatie zijn geëmigreerd. Vooral na het afschaffen van de dubbele nationaliteit in 2003 zijn vele Russen geëmigreerd. Als gevolg hiervan verliest Turkmenistan vele gekwalificeerde werknemers. Andere minderheden, zoals Oezbeken, Tadzjieken en Roma, hebben na het verlopen van het sovjetpaspoort veelal geen nieuw paspoort gekregen en zijn daardoor niet in staat om het land te verlaten.

Oezbekistan
Oezbekistan heeft een oppervlakte van 447.400 km² (10 maal Nederland; 14,5 maal België) waarvan slechts een klein gedeelte vruchtbaar is. Het land telt ruim 26 miljoen (2005, schatting) inwoners. Ongeveer 33 procent van de bevolking leeft van de landbouw; 13 procent industrie, 8 procent constructie, 24 procent, diensten, 8 procent handel (2001). Oezbekistan heeft vele natuurlijke grondstoffen, zoals goud, olie en gas. Het grootste deel van de energie wordt gebruikt voor de binnenlandse consumptie. Het land is grotendeels afhankelijk van de landbouw, vooral van katoen. Omdat één van de doelen van de regering is om zelfvoorzienend te zijn in voedsel is voor delen van het land een verschuiving van katoen naar graanteelt ingezet. Katoen en goud zijn vooralsnog de voornaamste exportproducten. Hoewel de officiële werkloosheid slechts 0,3 procent is, wordt de verborgen werkloosheid geschat op 30 procent. De Oezbeken zijn een goed opgeleid volk dankzij het sovjetverleden maar zoals in alle voormalige sovjetrepublieken loopt het opleidingsniveau achteruit door gebrek aan geld.
De Oezbeken horen tot de grootste bevolkingsgroep in Centraal-Azië. Het grootste deel woont in het gebied dat sinds 1924 Oezbekistan heet. Het land herbergt de grootste Turkstalige gemeenschap buiten Turkije, maar eveneens twee centra van Perzische cultuur, namelijk de steden Samarkand en Buchara. Evenals de Kazachen en Kirgiezen stammen de Oezbeken oorspronkelijk van Turks-Mongoolse nomadenstammen die sinds oudsher door deze streek trokken. De Oezbeken kozen echter al voor de komst van de Russen voor een sedentair bestaan in oasenederzettingen. Zoals vele landen van de voormalige Sovjetunie wordt ook Oezbekistan geconfronteerd met emigratie van de Russische minderheid. Oezbeken maken ongeveer 80 procent van de bevolking uit, Russen 5,5 procent, Tadzjieken 5 procent, Kazachen 3 procent en overige 7 procent. De regering wil deze emigratie zoveel mogelijk verminderen.

Kirgizstan
Kirgizstan heeft een oppervlakte van 198.500 km² (bijna 5 maal Nederland; 6,5 maal België) waarop ongeveer drie keer zoveel vee (vooral schapen) als mensen leven. Het land telt ruim 5 miljoen inwoners (2005, schatting); ongeveer 55 procent van de bevolking woont in de provincies Osh en Jalal-Abad op een oppervlakte van 15 procent. Van de totale bevolking leeft tweederde op het platteland. Kirgizische economie drijft vooral op akkerbouw en veeteelt. Het land is bedreven in het bouwen van waterkrachtcentrales en er worden grondstoffen zoals kwik, lood en koper en sinds kort goud gedolven. Sinds de onafhankelijkheid in 1991 is de levensstandaard gedaald. Ongeveer 40 procent van de bevolking leeft onder de armoedegrens. Er is sprake van hoge (verborgen) werkloosheid en de lonen worden veelal met vertraging uitbetaald.
De Kirgiezen stammen af van Turkse nomadenstammen die rond de tiende eeuw uit Siberië vertrokken om zich uiteindelijk in het Tian Shan te vestigen. Kirk-kiz betekent veertig meisjes. Volgens de overlevering stammen de Kirgiezen af van veertig dochters van een khan en een rode hond. De Kirgiezen hebben een rijke orale traditie, die deels op schrift is gesteld. Daartoe behoort het grote epische gedicht Manas, dat handelt over de geschiedenis van de gescheiden stammen die door hun buren worden onderdrukt. Het vers bezingt de hoop dat er ooit een machtige held opstaat die de agressie zal stoppen en de stammen weet te verenigen. Ook kennen de Kirgiezen een ouderencultus, de manap. Deze manaps staan aan het hoofd van een van de clans, waaruit het Kirgizische volk nog altijd is opgebouwd. Het nomadisme is tijdens de sovjetperiode aan banden gelegd. Tegenwoordig trekt een groot deel van de Kirgizische bevolking in de zomer met hun kuddes naar de alm. Ze hebben niet meer zoals vroeger de vrijheid om rond te trekken op zoek naar goede graaslanden. Ieder dorp heeft een klein stukje grond toegewezen gekregen. Vaak beheren enkele families de kudden van een dorp. Kirgiezen worden begraven in begraafplaatsen langs de kant van de weg. Vaak zijn het complete bouwwerken in vorm van traditionele mausolea of yurten die van een afstand op kleine dorpen lijken. In de islam is het gebruikelijk om mensen te begraven maar om dit langs de kant van de weg te doen stamt uit het nomadische verleden van de Kirgiezen. Op die manier kan de overledene, na jaren zelf onderweg te zijn geweest, het leven aan zich voorbij zien trekken in plaats van zelf onderweg te zijn. De huidige bevolking bestaat uit 66 procent Kirgiezen,14 procent Oezbeken, 11 procent Russen en 9 procent overige zoals Duitsers, Koreanen, Oekraïners, Tataren en Dunganen. Veel Russen en Duitsers zijn na de onafhankelijkheid in 1991 vertrokken.

China
China heeft een oppervlakte van 9.956.960 km² (240 maal Nederland, 326 maal België) en telt ongeveer 1,3 miljard inwoners. Het werkelijke aantal ligt waarschijnlijk hoger omdat niet alle geboorten sinds de invoering van het éénkindbeleid worden aangegeven. Dit beleid is in 1979 ingevoerd om de enorme bevolkingsgroei een halt toe te roepen. Concreet houdt deze politiek in dat de Han, die ongeveer 93 procent van de totale Chinese bevolking vormen, verplicht zijn zich te houden aan het principe van één kind per paar. De minderheidsgroeperingen hoeven zich daar niet aan te houden. De regering voert dit beleid uit via een systeem van beloningen en boetes. Een hoger betaald zwangerschapsverlof, betere gezondheidszorg, meer woonruimte of gratis onderwijs. Deze beloningen blijven achterwegen wanneer de limiet van één kind wordt overschreden. Men moet dan juist belasting betalen. Een uitzondering op de regel is het krijgen van een tweeling. Onder de geschoolde middenklasse in de grote steden heeft dit beleid veel succes gehad maar op het platteland was dit beleid minder effectief. Tegenwoordig wordt het éénkindbeleid minder strikt toegepast. In vele gebieden van China mogen families wiens eerste kind een meisje is, een tweede kind. Het gevolg van het éénkindbeleid is dat er met name in de grote steden een generatie van kinderen ontstaat die verschrikkelijk verwend wordt door hun ouders. Ook hebben deze kinderen omdat ze geen broertje of zusje hebben, niet geleerd wat het is om te delen of compromissen te sluiten. Op het platteland hebben veel gezinnen zich niet gehouden aan dit éénkindbeleid waardoor het gezinsleven minder gericht is op ‘het kind’ maar op het samen met het hele gezin werken en overleven.
Eenderde van de totale bevolking woont in de stedelijke gebieden in het oosten. En hoewel deze gebieden erg dichtbevolkt zijn, zijn ze wel veel welvarender dan de meer afgelegen gebieden. Er zijn goede scholen, ziekenhuizen en er is een grote verscheidenheid aan producten te krijgen. De recente economische hervormingen hebben niet alleen geleid tot grote ongelijkheid tussen diverse regio’s maar ook tot toenemende economische verschillen binnen de bevolking.
De stedelijke bevolking zal blijven toenemen voornamelijk doordat veel boeren het verpauperde platteland verlaten om werk te zoeken in de steden. Om de druk van de steeds maar groeiende steden te verlichten is de regering bezig met het bouwen van gloednieuwe steden en het verspreiden van de bevolking over dunbevolkte gebieden in het land (Tibet en Xinjiang in het uiterste westen). De meeste Han willen niet verhuizen omdat ze die gebieden als barbaars en achterlijk beschouwen. En de lokale bevolking ziet hen ook niet graag komen.
Naast de ongeveer 1,2 miljard Han-Chinezen, die voor het merendeel in de oostelijke provincies aan de oevers van de Gele Rivier en de Yangtze leven, bestaat de rest van de bevolking van China (ruim 110 miljoen) uit 55 officieel erkende nationale minderheidsgroeperingen die voornamelijk in de noordwestelijke en zuidwestelijke provincies wonen. Samen bewonen ze zo’n 60 procent van het Chinese grondgebied. De grootste bevolkingsgroep is de Zhuang met zestien miljoen mensen, de kleinste de Lhoba met nog net geen 3000 mensen. Allemaal hebben ze hun eigen gewoonten, taal, kleding en religie. Sommige mensen zijn niet van de Han te onderscheiden, anderen vallen meteen op door hun klederdracht of hun gelaatstrekken. In het noordwesten, in het grensgebied met Pakistan, Kirgizië en Afghanistan, wonen Tadzjieken en Kirgiezen. Groene ogen en rood haar zijn hier niet zeldzaam. De islamitische Oejgoeren wonen in dezelfde regio. Het Tibetaanse Plateau is van oudsher het woongebied van de Tibetanen die dankzij de geïsoleerde ligging een heel eigen levenswijze en religie konden ontwikkelen. In het zuidwesten, in de provincie Guizhou, leven de Miao (rondom Kaili) en de Buyi (rondom Guiyang). In Yunnan leven de Bai (rondom Dali), de Dai, de Hani, de Jinua (alle drie in Xishuangbanna), de Naxi (rondom Lijiang) en de Yi. De Yao leven rondom Longsheng en de Dong rondom Sanjiang.
De rechten van de minderheidsgroeperingen zijn in de grondwet vastgelegd, maar de economische en sociale positie is niet altijd gelijk aan die van de Han. Aan de andere kant mogen de minderheden wel twee kinderen krijgen, de Han niet. De minderheden wonen vaak in nogal afgelegen (grens)gebieden, die beduidend armer zijn dan de ontwikkelde kuststrook waar de Han leven. De overheid pompt veel geld in deze gebieden door bijvoorbeeld het aanleggen van wegen en het toerisme te stimuleren. De minderheden klagen dat de meeste banen en de toeristendollars naar de Han gaan en dat ze geen gelijke kansen hebben omdat toelatingsexamens voor universiteiten in het Chinees zijn. Elk jaar komen er steeds meer Han in de minderheidsgebieden wonen, al dan niet gestuurd door de overheid. Door deze chinaficering en door de komst van toeristen verarmt de cultuur vinden sommigen. Anderen zijn blij met de toegenomen welvaart, vooruitgang en minder isolement.
 

Over het algemeen zijn Syrië, Turkije, Iran, Turkmenistan, Oezbekistan, Kirgizstan en China redelijk veilige landen voor reizigers. Wel is er een kans dat je te maken krijgt met corrupte douanebeambten en politieagenten. Je kunt overdag over het algemeen zonder probleem op straat wandelen. ’s Avonds kun je vaak beter een taxi nemen, dat geldt zeker in Bishkek.
Zakkenrollen, tasjesroof en straatovervallen komen overal ter wereld voor. Het is daarom verstandig om op je eigendommen te letten en mensen niet de gelegenheid te geven je spullen te stelen. Het kan zeker geen kwaad wanneer je op drukke markten, stations en bij het in en uitstappen van het openbaar vervoer extra op je spullen let.
Geld en belangrijke papieren kun je beter op je lichaam dragen, bijvoorbeeld in zakjes aan de binnenkant van je kleding of in een geldbuidel. Stop een klein geldbedrag in je portemonnee zodat je niet al je geld kwijt bent als je zakken gerold worden. Draag foto- en filmapparatuur in een tas of rugzak, en loop niet te koop met sieraden. Maak kopieën van belangrijke reisdocumenten zoals het paspoort, visa, vliegtickets en verzekeringspapieren. Je kunt deze gegevens ook scannen en naar je eigen mailadres sturen zodat je er in elk willekeurig internetcafé over kunt beschikken. Laat in Centraal-Azië geen waardevolle spullen op de hotelkamer achter. 

Actuele informatie over de veiligheid in Syrië, Turkije, Iran, Turkmenistan, Oezbekistan, Kirgizstan en China vind je op www.minbuza.nl, de website van het ministerie van Buitenlandse Zaken onder ‘reizen en landen’. Ook op www.diplomatie.be, de website van het Belgische ministerie van Buitenlandse Zaken vind je nuttige reisadviezen.

Turkmenistan heeft een oppervlakte van 488.100 km² (12 maal Nederland; 16 maal België) en telt 4,9 miljoen inwoners. Nijazov was tot zijn overlijden in 2006 de onbetwiste leider van het land. Als wees overleefde hij de Tweede Wereldoorlog, en klom langzaam omhoog in het sovjet partijbestel en regeerde sinds de onafhankelijkheid in 1991 het land als zijn persoonlijk eigendom. Zijn beleid is sterk gericht op het stimuleren van het Turkmeens nationalisme, door zich als de politieke en spirituele leider van het land te positioneren. Centraal in het Turkmeens nationalisme staat de persoonlijkheidscultus rond zijn persoon. Hij veranderde zijn naam van Nijazov in Turkmenbashi ‘Vader aller Turkmenen’ en voegde daar later nog ‘De Grote’ aan toe. Zijn ideeën zette hij op papier in de Rukhnama, verplichte kost voor elke Turkmeen en aanwezig in elk gebouw van het land. Overal in het land hangen zijn portretten en staan beelden van hem opgericht. De stad Ashgabat is omgetoverd tot een levenloze stad met de modernste architectuur, reusachtige paleizen en gouden standbeelden. Deze prestige projecten worden betaald uit de opbrengsten van gas en olie, de voornaamste inkomstenbron van het land. Door het aanhouden van de sovjet politiek is er een relatief redelijk systeem van sociale voorzieningen. Met name de pensioenfondsen werken in vergelijking met de rest van Centraal-Azië goed. Verhogingen in uitkeringen worden echter vooral gefinancierd door het bijdrukken van geld. Hoewel de officiële werkloosheid 0 procent is, wordt deze in werkelijkheid veel hoger geschat, 60 procent (2004, schatting). De Turkmenen zijn over het algemeen goed opgeleid (vanwege sovjet verleden), maar het opleidingsniveau loopt terug door de verslechtering van het onderwijs. Oorzaak is het gebrek aan geld en materialen.
Volgens de legende stammen de Turkmenen af van de fameuze Turkse Oghuz stam die in de achtste eeuw naar Centraal-Azië trok. Zeker is dat de Turkmenen een nomadenvolk zijn en al eeuwenlang verdeeld zijn in verschillende stammen die nog steeds een belangrijke rol hebben in de politiek. De vijf belangrijkste stammen zijn de Tekke, Ersari, Sariki, Salori en Jomut die zich onderscheiden door hun dialect, kleren, sieraden en de patronen in hun tapijten.
De bevolking bestaat uit 85 procent Turkmenen, 10 procent Oezbeken, 3 procent Russen en 2 procent Azeri, Iraniërs en Kazachen. De etnische Turkmeense populatie stijgt voortdurend, doordat vele niet-etnische Turkmenen door de aanhoudende discriminatie zijn geëmigreerd. Vooral na het afschaffen van de dubbele nationaliteit in 2003 zijn vele Russen geëmigreerd. Als gevolg hiervan verliest Turkmenistan vele gekwalificeerde werknemers. Andere minderheden, zoals Oezbeken, Tadzjieken en Roma, hebben na het verlopen van het sovjetpaspoort veelal geen nieuw paspoort gekregen en zijn daardoor niet in staat om het land te verlaten.
 

Iedere vorm van communicatie wordt door de regering in de gaten gehouden. Zelfs je ansichtkaarten worden bekeken alvorens ze voor verder transport ter beschikking worden gesteld. Het sturen van een ansichtkaart naar welk land ook in de wereld kost $10cent en een brief van 20 gram kost $20cent.

Je kunt in alle grote steden nationaal en internationaal bellen en faxen op het Telegraaf station, ook wel Glavny Telegraf genoemd. Het internationale landennummer van Nederland is 0031 en van België 0032. Alle uitgaande telefoontjes kunnen worden afgeluisterd, dus wees voorzichtig. Meer info: www.countrycode.org.

Er is een service-provider in Turkmenistan: www.online.tm. Buiten Ashgabat is internet een onbekend iets en zelfs in de stad zelf is het iets voor de geprivilegieerden. Houd er rekening mee dat uitgaande e-mails bekeken kunnen worden. De regering probeert ook het aantal te benaderen websites te beperken. De beste plaats om online te gaan is een van de tophotels van Ashgabat. Zowel Hotel President, als de hotels Nissa en Grand Turkmen hebben internet. Als niet-gast kun je het beste in de laatste twee hotels terecht.

 

Zoals in andere Centraal-Aziatische landen staan plov (rijst, schapenvlees, uiten, wortelen en rozijnen) en sjaslik vaak op het menu. Plov wordt bereid met katoenzaadolie. Daarom ruikt het zo speciaal. Sjaslik smaakt het best als het wordt gekookt op de takken van een saxaul struik die in de woestijn groeit. Andere favoriete hapjes: samsa (samosa, vleesballetjes in deeg) en een variant van een vleespasteitje, maar dan groter en rond met de naam fitchi.
Een typisch Turkmeense maaltijd is dograma, gemaakt van brood, gekookt vlees en uien. Het wordt alleen bij speciale gelegenheden gegeten. Een soep die vaak gegeten wordt is chorba, soep van gekookt schaap met aardappel, wortelen en knolraap, elders in de regio ook wel shorpa genoemd. Ook manti, gestoomde noedels, is een populair gerecht.
Brood, cörek, is rond en plat en smaakt het lekkerst als het net uit de oven komt. Het wordt snel hard. Rond cörek bestaat het nodige bijgeloof. Het moet met het grootste respect behandeld worden en mag nooit ondersteboven geserveerd worden. Alle kruimels worden verzameld en op een veilige plaats bewaard. Gooi nooit een brood weg! Cörek wordt gebakken in een tamdyr, een grote aardewerk oven, die ook als heilig beschouwd wordt. Bij het ontbijt krijg je zure melk of chal, gefermenteerde kamelenmelk.
Mineraalwater is overal verkrijgbaar. Bier en wodka zijn allebei populair. Wat bier betreft zijn de merken Berk en Zip het meest populair.

Turkmenistan: Nieuwjaarsdag (1 januari); Remembrance Day (12 januari); Vlaggendag (19 februari), verjaardag van de president; Internationale vrouwendag (8 maart); Paardendag (27 april); dag van de Overwinning (9 mei), Dag van ‘Revival & Unity’ (18 mei); Dag van het gedicht Magtymguly (19 mei); Tapijtendag (25 mei of de laatste zondag in mei), Dag van de verkiezingen van de eerste president (21 juni), Meloendag (10 juli); Turkmenbashi Dag ( 14 juli); Dag van de herinnering van aardbeving in 1948 ( 6 oktober);Onafhankelijkheidsdag (27-28 oktober); Studenten jongerendag (17 november); Brooddag (30 november); Goede burendag (7 december); Neutraliteitsdag (12 december).
 

Daarnaast zijn er de islamitische feesten zoals het Suikerfeest na afloop van de ramadan (19-22 augustus 2012; 8-11 augustus 2013) en het Offerfeest (26 oktober 2012; 15 oktober 2013). Tijdens de vastenmaand (20 juli - 18 augustus 2012; 9 juli - 7 augustus 2013) blijft het openbaar leven functioneren en grote delen van de bevolking doen er niet aan mee.
Nowruz (21 maart) is een wijdverspreid feest dat vooral in Iran, maar ook in Centraal-Azië gevierd wordt. Het is het feest van het begin van de lente (in Iran ook het begin van het nieuwe jaar). Een paar dagen voor Nowruz is het tijd voor khashar; ervoor zorgen dat alle woningen, steden en dorpen er netje uit zien.

 

In Turkmenistan zie je een groot verschil tussen platteland en stad. Fleurige jurken en de telpek (het traditionele hoofddeksel van schapenwol voor de man) zie je vooral buiten de steden.
Turkmenen zijn in hun hart nog steeds nomaden. Nomaden regels domineren het huiselijk leven, in het bijzonder de wijze waarop gasten behandeld moeten worden. Als je een huis bezoekt, krijg je overweldigend veel belangstelling. Je krijgt soms een jonger gezinslid toegewezen die moet zorgen dat al je wensen vervuld worden.
Op spiritueel gebied hangen de Turkmenen een unieke vorm van Centraal-Aziatisch animisme aan. Het begin van een vakantie wordt gebruikt voor een pelgrimage. In het bijzonder vrouwen gebruiken deze pelgrimages als een middel om uit het dagelijks leven te breken. Je ziet karavanen van vrouwen in bussen, op weg naar plaatsen als Parau Bibi. Buiten de steden verblijven de vrouwen in huis; de man verdient de kost. De oudste vrouw in een huishouden heeft evenwel veel te zeggen.
Turkmenen zijn bijzonder religieus. Hun traditionele animistische geloof heeft zich vermengd met de islam. Moskeeën en mausolea zijn vaak versierd met animistische symbolen zoals slangen en ramshoorns. Pelgrims hebben soms een klein kribbetje om hun hals hangen, ten teken dat zij graag een kind wensen.
 

Turkmenistan heeft een landklimaat. De zomers zijn extreem warm en de winters koud. De gemiddelde temperatuur is in januari vier graden onder nul, de temperaturen kunnen in de winter echter dalen tot min 33 graden. De gemiddelde temperatuur is in juli 28 graden, de temperaturen kunnen echter stijgen tot 50 graden. De neerslag is over het algemeen het hele jaar door gering. Beste reisperiode is het voorjaar (april-mei) en najaar (september-oktober).
 

Turkmenistan ligt voor het merendeel beneden de 200 meter en bestaat voor het grootste gedeelte uit de Karakumwoestijn (zwarte woestijn met steeds veranderende zandduinen). Alleen het Kopet Dag gebergte langs de grens met Iran, en het Karabilplateau langs de grens met Afghanistan liggen boven de 500 meter. Het gebied langs de Kaspische Zee ligt beneden de zeespiegel. De rivieren Murgab en de Hari Rud lopen dood in de woestijn.
 

Turkmenen zijn bijzonder religieus. Hun traditionele animistische geloof heeft zich vermengd met ideeën uit de islam. Moskeeën en mausolea zijn vaak versierd met animistische symbolen zoals slangen en ramshoorns. Pelgrims hebben soms een klein kribbetje om hun hals hangen, ten teken dat zij graag een kind wensen. Naast een overgrote meerderheid van moslims bestaat een minderheid die Russisch-orthodox is.
 

Turkmeens is de officiële staatstaal van Turkmenistan. De taal hoort tot de zuidwesterse Turkse taalgroep, net als het Azeri (taal in Azerbeidjan) en het Turks. In Turkmenistan spreekt bijna iedereen Russisch en Turkmeens. Mensen die werkzaam zijn in het toerisme spreken vaak Engels.
 

In de zomer is het in Turkmenistan drie uur later dan in de Benelux.
 

Ambassades:

Ambassade van Turkmenistan in België
Reyerslaan 106, 1030 Brussel
T +32 (0)2 6481 874
F +32 (0)2 6400 131
E turkmenistan@skynet.be
I http://www.turkmenistanembassy.org

Nederlands consulaat in Turkmenistan
Tehran Street 17, Ashgabat 744012
T +993 12 340 067
F +993 12 344 252
E minbuza@online.tm

Voor aanvullende informatie inzake een verblijf in Turkmenistan verwijzen we naar de website van de Nederlandse ambassade te Rusland in Moskou: www.netherlands-embassy.ru
 

We adviseren je om de bagage mee te nemen in een rugzak (met binnenframe) of in een weekendtas. Een koffer raden we sterk af. Het gewicht van je bagage kan meestal beperkt blijven tot maximaal twaalf kilo per persoon.

Wat betreft je kleding raden we je aan om praktische kleding mee te nemen die zich makkelijk laat combineren (laag over laag). We vragen je om in je kledingkeuze respect te tonen voor de lokale cultuur. Zo zijn korte broeken, korte rokken en hemdjes taboe in islamitische landen. In de grote steden van Centraal-Azië is het dragen hiervan echter geen probleem.

Het is aan te raden stevige wandelschoenen mee te nemen voor de wandeltochten die we maken in Kirgizstan.

Denk bij het samenstellen van je bagage aan bijvoorbeeld: zaklamp, waterfles, naaigerei, wasmiddel, universeel geldige verloopstekker, reisgids, voldoende fotomateriaal, pet, toiletartikelen, badslippers, zwemkleding, wekker, schrijfgerei, schaartje, beker en zakmes.
 

De netspanning in Kazachstan, Kirgizstan, Oezbekistan en Turkmenistan is 220 volt. Er komen soms stroomstoringen voor en de netspanning kan wisselen, waardoor gevoelige apparatuur kan beschadigen. Reserve batterijen en een verloopstekker zijn aan te raden. Kijk voor meer informatie over voltage en gebruikte stekkers op de website van www.kropla.com

 

Hotelpersoneel, chauffeurs en gidsen zullen een kleine fooi op prijs stellen. In de restaurants kan het bedrag afgerond worden. Soms zetten (duurdere) restaurants tien tot vijftien procent servicekosten op de rekening. Dat gebeurt ook als er een muziekband speelt. In chaikhana’s is een fooi niet gebruikelijk.
 

Kazachstan, Kirgizstan, Oezbekistan en Turkmenistan zijn fotogenieke landen, niet alleen vanwege de natuur maar vooral ook vanwege de mensen. Over het algemeen vindt de lokale bevolking het geen probleem om gefotografeerd te worden. Kinderen zullen zich zelfs op de voorgrond dringen om maar in beeld te komen. Vaak ontvang je zelfs als dank, vooral op markten, appels, peren of noten.
Als je mensen fotografeert doe het dan met respect. Mensen staan er immers niet op te wachten om slechts als foto-object te dienen. Neem dan ook de tijd om een foto te maken en toon belangstelling, bijvoorbeeld door iemand eerst te begroeten en een praatje te maken. Het werkt vaak ook ontwapenend als de digitale fotograaf laat zien wat er op het beeldschermpje te zien is. Vraag mensen altijd eerst om toestemming als je ze wilt fotograferen. Dat kan soms ook zonder woorden: door de camera omhoog te houden en met gebaren duidelijk te maken dat je een foto zou willen maken. Een positieve of een afwerende reactie is meestal eenvoudig herkend. Respecteer het als mensen liever niet gefotografeerd willen worden en blijf vriendelijk. Mensen kunnen hele goede redenen hebben om niet gefotografeerd te willen worden. Mensen kunnen zich afvragen wat er met hun afbeelding gebeurt. Soms spelen religieuze motieven een rol: men denkt dat er met een foto een stukje van de ziel wordt ontnomen. Anderen willen liever niet tijdens het werk, ongewassen of in vieze kleren op de foto. Sommige vrouwen houden er niet van om gefotografeerd te worden door vreemde mannen. Het kan ook gebeuren dat mensen alleen tegen betaling op de foto willen. Respecteer deze voorwaarde en ga in een dergelijk geval niet van een afstand stiekem fotograferen. Dit kan aanleiding geven tot agressieve reacties.

In musea en bij bezienswaardigheden moet je soms een apart kaartje kopen om foto’s of video-opnames te mogen maken. Deze kunnen aanmerkelijk duurder zijn dan het entreekaartje. Wees zeker terughoudend bij het fotograferen van religieuze plaatsen en gebeurtenissen.
Het is verboden militaire objecten, grensposten en vliegvelden te fotograferen. Ook in de metro van Tashkent is het verstandig geen foto’s te maken. In Turkmenistan is het strikt verboden alles wat met de president te maken heeft te fotograferen. Omdat alle gebouwen en pleinen voorzien zijn van zijn afbeelding, blijft er helaas weinig te fotograferen over. Houd je aan die regel want voordat je het weet zit je een dag vast bij de geheime politie en dat is geen pretje.

Tweedaagse fotocursus
Fotografie neemt een belangrijke plaats in voor veel reizigers. Het is fantastisch magische momenten, contacten met mensen, prachtige monumenten en bizarre situaties vast te leggen. En ze vervolgens bij thuiskomst als een blijvende herinnering in te plakken, aan de muur te hangen of te verspreiden via het internet. Koning Aap organiseert enkele keren per jaar een tweedaagse fotocursus waarin zowel een inleidende technische- als een beeldende kant zit. Voor meer informatie klik hier.
 

De Turkmeense munteenheid is de nieuwe manat (TMM). Voor één euro ontvang je 3,9 manat (september 2011). Kijk voor de actuele wisselkoers op: www.mijnwisselkoers.nl

In Turkmenistan kun je eigenlijk alleen terecht met contante Amerikaanse dollars. In winkels of hotels kun je contante dollars vaak tegen een goede koers wisselen. Contante Amerikaanse dollars die gedrukt zijn na het jaar 1996 zijn het makkelijkste in te wisselen, gevolgd door contante euro’s. Zorg in ieder geval voor voldoende cash dollars in kleine coupures. Dollarbiljetten moeten er ook goed uitzien: verfrommeld, oud papiergeld wordt geweigerd.
 

Voor Turkmenistan worden vaccinaties beslist aangeraden. Voor de actuele stand van zaken verwijzen we naar www.lcr.nl, de website van het Landelijk Coördinatiecentrum Reizigersadvisering (LCR) dat de richtlijnen uitgeeft voor vaccinaties en preventie van malaria. Reizigers uit België vinden vergelijkbare informatie op www.itg.be, de website van het Instituut voor Tropische Geneeskunde in Antwerpen.

Vaccineren bij je thuis!
Bij veel reizen die we aanbieden zijn inentingen tegen de belangrijkste ziekten noodzakelijk. Niet het meest leuke deel van je reisvoorbereiding maar wel onvermijdelijk. Koning Aap heeft in samenwerking met Thuisvaccinatie.nl een oplossing gevonden voor deze vaak tijdrovende klus. In plaats van dat jij naar de GGD of huisarts moet gaan, komt een huisarts bij je thuis op het moment dat het jou schikt om de benodigde inentingen te zetten.

Thuisvaccinatie.nl is een landelijk werkend vaccinatiecentrum (enkel in Nederland). Als je minstens 4 weken voor vertrek contact met hen opneemt, garanderen we dat je gebruik kunt maken van deze unieke service. Een handig alternatief voor de GGD! Kijk voor meer informatie op: www.gezondopreis.nl.
 

Bij binnenkomst dien je op twee identieke formulieren aan te geven hoeveel geld en welke kostbare bezittingen je invoert. Eén ervan houdt de douane, één krijgt de bezoeker mee. Bewaar het goed! Bij vertrek moet er een nieuw declaratieformulier ingevuld worden en samen met het oude ingeleverd worden. Hierop dien je te schrijven wat je dán nog aan waardevols bezit. In de meeste gevallen is dit slechts een bureaucratische formaliteit, vooral op de vliegvelden. Anders is het als je een landsgrens overgaat. Houd er rekening mee dat sommige douanebeambten ronduit corrupt zijn en alles willen controleren. Klopt er zogenaamd iets niet, dan vragen ze gigantische boetes.

Als je het land inkomt, worden je koffers onderzocht. Rugzakken hoeven zelden leeggemaakt te worden; daarvoor gebruikt men een röntgenapparaat. Bij vertrek wordt reizigers soms gevraagd de beelden op hun digitale camera te laten zien. Zorg dat je er geen luchthavens, regeringsgebouwen of militaire bases op hebt staan. Het is verboden antiquiteiten mee te nemen.

 

Over het algemeen is Turkmenistan redelijk veilig voor reizigers. Wel is er een kans dat je te maken krijgt met corrupte douanebeambten en politieagenten. Je kunt overdag meestal zonder probleem op straat wandelen. In Ashgabat moet je ervan uitgaan dat er op iedere straathoek een politieman, vaak undercover, staat die nauwgezet in de gaten houdt wat toeristen doen. Wees hier vooral voorzichtig met fotograferen.
Zakkenrollen, tasjesroof en straatovervallen komen overal ter wereld voor. Het is daarom verstandig om op je eigendommen te letten en mensen niet de gelegenheid te geven je spullen te stelen. Het kan zeker geen kwaad wanneer je op drukke markten, stations en bij het in en uitstappen van het openbaar vervoer extra op je spullen let.
Geld en belangrijke papieren kun je beter op je lichaam dragen, bijvoorbeeld in zakjes aan de binnenkant van je kleding of in een geldbuidel. Stop een klein geldbedrag in je portemonnee zodat je niet al je geld kwijt bent als je zakken gerold worden. Draag foto- en filmapparatuur in een tas of rugzak, en loop niet te koop met sieraden. Maak kopieën van belangrijke reisdocumenten zoals het paspoort, visa, vliegtickets en verzekeringspapieren. Je kunt deze gegevens ook scannen en naar je eigen mailadres sturen zodat je er in elk willekeurig internetcafé over kunt beschikken. Laat geen waardevolle spullen op de hotelkamer achter.

Actuele informatie over de veiligheid in Turkmenistan vind je op www.minbuza.nl, de website van het ministerie van Buitenlandse Zaken. Ook op http://diplomatie.belgium.be, de website van het Belgische ministerie van Buitenlandse Zaken vind je nuttige reisadviezen.
 

Winkels, postkantoren en kantoren zijn geopend van 9.00 tot 18.00 uur. Tussen de middag zijn de meeste zaken gesloten. De bazaars en warenhuizen in de grotere steden zijn meestal langer open. Musea van 10.00-17.00 uur. In verband met het vrijdaggebed sluiten winkels en bazaars op donderdag vaak rond 14.00 uur. De Tolchuka bazaar in Ashgabat is in het weekend geopend van 8.00 - 14.00 uur.
 

Syrië
Syrië heeft een oppervlakte van 185.180 km² (4,5 maal Nederland, 6 maal België). Het land telt ongeveer 18 miljoen inwoners waarvan ongeveer 80 procent in de smalle, vruchtbare, westelijke strook van het land woont. De helft van de bevolking leeft in steden. Syrië heeft een gemiddelde bevolkingsgroei van 2,2 procent (Nederland 0,2 procent, België 0,13 procent); bijna 40 procent van de bevolking is jonger dan 15 jaar. 80 procent van de bevolking (89 procent mannen; 62 procent vrouwen) kan lezen en schrijven. Iedere Syriër heeft toegang tot sociale voorzieningen zoals gezondheidszorg en lager en middelbaar onderwijs. Door de zeer sterke bevolkingsgroei zijn de bestaande sociale voorzieningen echter enigszins onder druk komen te staan. Eenderde van de bevolking leeft van de landbouw, een kwart verdient zijn geld in de industrie en 45 procent in de dienstensector. Syrië heeft officieel een werkeloosheidspercentage van 5 procent, maar in de praktijk is dat waarschijnlijk 25 procent. Hoewel het loonpeil laag is, komt absolute armoede in Syrië weinig voor. Belangrijke exportproducten zijn aardolie, groente en fruit, textiel. De Syrische bevolking bestaat uit ongeveer 90 procent Arabieren, ruim 5 procent Koerden, 3 procent Armeniërs en andere. De Koerden leven van oudsher in het noordoosten langs de Turkse grens. De christelijke Armeniërs wonen overwegend in Aleppo en de zuidelijke kustgebieden. Veel van hun voorouders vluchtten naar Syrië na de volkenmoord in 1915 in Turkije.

Turkije
Turkije heeft een oppervlakte van 769.360 km² (19 maal Nederland en 25 maal België) en telt ongeveer 70 miljoen mensen. Ongeveer de helft daarvan woont op het platteland. Meer en meer mensen trekken naar de steden, op zoek naar werk. De steden zijn echter niet in staat de snelle toeloop van bewoners op te vangen. De mensen zoeken daarom hun toevlucht tot de gecekondu, in één nacht gebouwde (krot)woningen. Geografisch kan de bevolking worden onderscheiden in de West-Turkse (geürbaniseerde) bevolking en die van Anatolië. De westerse bevolking leeft onder relatief goede omstandigheden (vergelijkbaar met die in Zuid-Italië en Griekenland), met uitzondering van de bewoners van sommige snel uitdijende, verpauperde stadswijken. Op de Anatolische hoogvlakte ontbreken de meeste sociale voorzieningen en de bevolking is er veel traditioneler ingesteld dan in het westen van Turkije. De sociale verhoudingen op het Turkse platteland, vooral in het oosten, worden vooral bepaald door islam en traditie. De familie functioneert dikwijls nog als productie- en consumptie-eenheid, dat wil zeggen dat zelf producten verbouwen voor eigen gebruik. De mannen- en de vrouwenwereld zijn vaak streng gescheiden en bij huwelijken is de bruidsschat nog zeer gebruikelijk. In de dorpssamenleving spelen de imam (de voorganger in het gebed) en de aga (stamhoofd, grootgrondbezitter) vaak een grote rol. Vaak vervult de aga in het kader van heersende verhoudingen een rol als schakel tussen dorp en centrale overheid. Toenemende migratie (naar de steden en naar het buitenland) brengt wijzigingen in dit patroon. Het percentage van analfabeten ligt veel hoger bij de vrouwen (23 procent) dan bij de mannen (6 procent). De bevolking van Turkije bestaat uit Turken (70 procent), Koerden (20 procent), Arabieren (9 procent), Tscherkessen (0,5 procent) en islamitische Georgiërs (0,5 procent). De Koerden vormen de grootste etnische minderheid in Turkije. Hun precieze aantal is niet bekend, omdat hun bestaan officieel altijd is ontkend en ze daarom staan ingeschreven als Turk in plaats van als Koerd. Het merendeel van de Koerdische bevolking leeft in het oosten en zuidoosten van het land. 

Iran
Iran heeft een oppervlakte van 1.648.000 km² ( 40 maal Nederland, 52 maal België) en telt bijna 70 miljoen inwoners. Iets meer dan de helft van de bevolking zijn Perzen, een kwart Azeri, 8 procent bestaat uit Gilaki en Mazandaran en 7 procent Koerden. De overige 10 procent bestaan o.a. uit Arabieren, Lors, Baluchi’s, Turkmenen en nomaden.
Het land kende na de revolutie van 1979 en tijdens de oorlog met Irak een massale geboortegolf waardoor bijna de helft van de bevolking nu onder de 25 jaar is. Hierdoor nam de vraag naar arbeid en scholing in het land sterk toe. Volgens de officiële cijfers bedroeg de werkloosheid in 2004 14 procent. Algemeen wordt aangenomen dat dit cijfer tussen de 25 en 30 procent ligt. Ongeveer 80 procent van de bevolking kan lezen en schrijven, Iran hoort tot een van de landen met goed opgeleide arbeidskrachten in de regio.Veel jonge, goed opgeleide Iraniërs emigreren echter naar het buitenland (voornamelijk naar de Verenigde Staten, Canada en de Europese Unie), waardoor waardevolle kennis verloren gaat. Na de oorlog met Irak was het aantal stedelingen voor het eerst groter dan het aantal plattelandbewoners. Tegenwoordig woont bijna tweederde van de bevolking in de stad. Dat is meer dan twee keer zo veel als veertig jaar geleden. Hoewel vrouwen in Iran verplicht zijn zich volgens de islamitische voorschriften te kleden (hoofddoek en het bedekken van benen, armen en schouders), zijn ze zeker geen dienaar van de man en actief op alle niveau’s in de maatschappij. De instroom van vrouwelijke studentes aan de Universiteit van Teheran is bijvoorbeeld hoger dan van mannelijke studenten.
Ruim 80 procent van de exportopbrengsten en 40 procent van overheidsinkomsten zijn afkomstig uit de oliesector. Daarnaast beschikt Iran over de op één na grootste gasreserves ter wereld. Het land kent een relatief open handelstraditie en heeft in vergelijking met andere landen in de regio een goed ontwikkelde particuliere sector, die voornamelijk bestaat uit het midden- en kleinbedrijf.

Turkmenistan
Turkmenistan heeft een oppervlakte van 488.100 km² (14 maal Nederland; 16 maal België) en telt bijna 5 miljoen (2005, schatting) inwoners. Nijazov is de onbetwiste leider van het land. Als wees overleefde hij de Tweede Wereldoorlog, en klom langzaam omhoog in het sovjet partijbestel en regeert sinds de onafhankelijkheid in 1991 het land als zijn persoonlijk eigendom. Zijn beleid is sterk gericht op het stimuleren van het Turkmeens nationalisme, door zich als de politieke en spirituele leider van het land te positioneren. Centraal in het Turkmeens nationalisme staat de persoonlijkheidscultus rond zijn persoon. Hij veranderde zijn naam van Nijazov in Turkmenbashi ‘Vader aller Turkmenen’ voegde daar later nog ‘De Grote’ aan toe. Zijn ideeën zette hij op papier in de Rukhnama, verplichte kost voor elke Turkmeen en aanwezig in elk gebouw van het land. Overal in het land hangen zijn portretten en staan beelden van hem opgericht. De stad Ashgabat is omgetoverd tot een levenloze stad met de modernste architectuur, reusachtige paleizen en gouden standbeelden. Deze prestige projecten worden betaald uit de opbrengsten van gas en olie, de voornaamste inkomstenbron van het land. Door het aanhouden van de sovjetpolitiek is er een relatief redelijk systeem van sociale voorzieningen. Met name de pensioenfondsen werken in vergelijking met de rest van Centraal-Azië goed. Verhogingen in uitkeringen worden echter vooral gefinancierd door het bijdrukken van geld. Hoewel de officiële werkloosheid 0 procent is, wordt deze in werkelijkheid veel hoger geschat, 60 procent (2004, schatting). De Turkmenen zijn over het algemeen goed opgeleid (vanwege sovjetverleden), maar het opleidingsniveau loopt terug door de verslechtering van het onderwijs. Oorzaak is het gebrek aan geld en materialen.
Volgens de legende stammen de Turkmenen af van de fameuze Turkse Oghuz stam die in de achtste eeuw naar Centraal-Azië trok. Zeker is dat de Turkmenen een nomadenvolk zijn en al eeuwenlang verdeeld zijn in verschillende stammen die nog steeds een belangrijke rol hebben in de politiek. De vijf belangrijkste stammen zijn de Tekke, Ersari, Sariki, Salori en Jomut die zich onderscheiden door hun dialect, kleren, sieraden en de patronen in hun tapijten.
De bevolking bestaat uit 85 procent Turkmenen,10 procent Oezbeken, 3 procent Russen en 2 procent overige zoals Azeri, Iraniërs en Kazachen. De etnische Turkmeense populatie stijgt voortdurend, doordat vele niet-etnische Turkmenen door de aanhoudende discriminatie zijn geëmigreerd. Vooral na het afschaffen van de dubbele nationaliteit in 2003 zijn vele Russen geëmigreerd. Als gevolg hiervan verliest Turkmenistan vele gekwalificeerde werknemers. Andere minderheden, zoals Oezbeken, Tadzjieken en Roma, hebben na het verlopen van het sovjetpaspoort veelal geen nieuw paspoort gekregen en zijn daardoor niet in staat om het land te verlaten.

Oezbekistan
Oezbekistan heeft een oppervlakte van 447.400 km² (10 maal Nederland; 14,5 maal België) waarvan slechts een klein gedeelte vruchtbaar is. Het land telt ruim 26 miljoen (2005, schatting) inwoners. Ongeveer 33 procent van de bevolking leeft van de landbouw; 13 procent industrie, 8 procent constructie, 24 procent, diensten, 8 procent handel (2001). Oezbekistan heeft vele natuurlijke grondstoffen, zoals goud, olie en gas. Het grootste deel van de energie wordt gebruikt voor de binnenlandse consumptie. Het land is grotendeels afhankelijk van de landbouw, vooral van katoen. Omdat één van de doelen van de regering is om zelfvoorzienend te zijn in voedsel is voor delen van het land een verschuiving van katoen naar graanteelt ingezet. Katoen en goud zijn vooralsnog de voornaamste exportproducten. Hoewel de officiële werkloosheid slechts 0,3 procent is, wordt de verborgen werkloosheid geschat op 30 procent. De Oezbeken zijn een goed opgeleid volk dankzij het sovjetverleden maar zoals in alle voormalige sovjetrepublieken loopt het opleidingsniveau achteruit door gebrek aan geld.
De Oezbeken horen tot de grootste bevolkingsgroep in Centraal-Azië. Het grootste deel woont in het gebied dat sinds 1924 Oezbekistan heet. Het land herbergt de grootste Turkstalige gemeenschap buiten Turkije, maar eveneens twee centra van Perzische cultuur, namelijk de steden Samarkand en Buchara. Evenals de Kazachen en Kirgiezen stammen de Oezbeken oorspronkelijk van Turks-Mongoolse nomadenstammen die sinds oudsher door deze streek trokken. De Oezbeken kozen echter al voor de komst van de Russen voor een sedentair bestaan in oasenederzettingen. Zoals vele landen van de voormalige Sovjetunie wordt ook Oezbekistan geconfronteerd met emigratie van de Russische minderheid. Oezbeken maken ongeveer 80 procent van de bevolking uit, Russen 5,5 procent, Tadzjieken 5 procent, Kazachen 3 procent en overige 7 procent. De regering wil deze emigratie zoveel mogelijk verminderen.

Kirgizstan
Kirgizstan heeft een oppervlakte van 198.500 km² (bijna 5 maal Nederland; 6,5 maal België) waarop ongeveer drie keer zoveel vee (vooral schapen) als mensen leven. Het land telt ruim 5 miljoen inwoners (2005, schatting); ongeveer 55 procent van de bevolking woont in de provincies Osh en Jalal-Abad op een oppervlakte van 15 procent. Van de totale bevolking leeft tweederde op het platteland. Kirgizische economie drijft vooral op akkerbouw en veeteelt. Het land is bedreven in het bouwen van waterkrachtcentrales en er worden grondstoffen zoals kwik, lood en koper en sinds kort goud gedolven. Sinds de onafhankelijkheid in 1991 is de levensstandaard gedaald. Ongeveer 40 procent van de bevolking leeft onder de armoedegrens. Er is sprake van hoge (verborgen) werkloosheid en de lonen worden veelal met vertraging uitbetaald.
De Kirgiezen stammen af van Turkse nomadenstammen die rond de tiende eeuw uit Siberië vertrokken om zich uiteindelijk in het Tian Shan te vestigen. Kirk-kiz betekent veertig meisjes. Volgens de overlevering stammen de Kirgiezen af van veertig dochters van een khan en een rode hond. De Kirgiezen hebben een rijke orale traditie, die deels op schrift is gesteld. Daartoe behoort het grote epische gedicht Manas, dat handelt over de geschiedenis van de gescheiden stammen die door hun buren worden onderdrukt. Het vers bezingt de hoop dat er ooit een machtige held opstaat die de agressie zal stoppen en de stammen weet te verenigen. Ook kennen de Kirgiezen een ouderencultus, de manap. Deze manaps staan aan het hoofd van een van de clans, waaruit het Kirgizische volk nog altijd is opgebouwd. Het nomadisme is tijdens de sovjetperiode aan banden gelegd. Tegenwoordig trekt een groot deel van de Kirgizische bevolking in de zomer met hun kuddes naar de alm. Ze hebben niet meer zoals vroeger de vrijheid om rond te trekken op zoek naar goede graaslanden. Ieder dorp heeft een klein stukje grond toegewezen gekregen. Vaak beheren enkele families de kudden van een dorp. Kirgiezen worden begraven in begraafplaatsen langs de kant van de weg. Vaak zijn het complete bouwwerken in vorm van traditionele mausolea of yurten die van een afstand op kleine dorpen lijken. In de islam is het gebruikelijk om mensen te begraven maar om dit langs de kant van de weg te doen stamt uit het nomadische verleden van de Kirgiezen. Op die manier kan de overledene, na jaren zelf onderweg te zijn geweest, het leven aan zich voorbij zien trekken in plaats van zelf onderweg te zijn. De huidige bevolking bestaat uit 66 procent Kirgiezen,14 procent Oezbeken, 11 procent Russen en 9 procent overige zoals Duitsers, Koreanen, Oekraïners, Tataren en Dunganen. Veel Russen en Duitsers zijn na de onafhankelijkheid in 1991 vertrokken.

China
China heeft een oppervlakte van 9.956.960 km² (240 maal Nederland, 326 maal België) en telt ongeveer 1,3 miljard inwoners. Het werkelijke aantal ligt waarschijnlijk hoger omdat niet alle geboorten sinds de invoering van het éénkindbeleid worden aangegeven. Dit beleid is in 1979 ingevoerd om de enorme bevolkingsgroei een halt toe te roepen. Concreet houdt deze politiek in dat de Han, die ongeveer 93 procent van de totale Chinese bevolking vormen, verplicht zijn zich te houden aan het principe van één kind per paar. De minderheidsgroeperingen hoeven zich daar niet aan te houden. De regering voert dit beleid uit via een systeem van beloningen en boetes. Een hoger betaald zwangerschapsverlof, betere gezondheidszorg, meer woonruimte of gratis onderwijs. Deze beloningen blijven achterwegen wanneer de limiet van één kind wordt overschreden. Men moet dan juist belasting betalen. Een uitzondering op de regel is het krijgen van een tweeling. Onder de geschoolde middenklasse in de grote steden heeft dit beleid veel succes gehad maar op het platteland was dit beleid minder effectief. Tegenwoordig wordt het éénkindbeleid minder strikt toegepast. In vele gebieden van China mogen families wiens eerste kind een meisje is, een tweede kind. Het gevolg van het éénkindbeleid is dat er met name in de grote steden een generatie van kinderen ontstaat die verschrikkelijk verwend wordt door hun ouders. Ook hebben deze kinderen omdat ze geen broertje of zusje hebben, niet geleerd wat het is om te delen of compromissen te sluiten. Op het platteland hebben veel gezinnen zich niet gehouden aan dit éénkindbeleid waardoor het gezinsleven minder gericht is op ‘het kind’ maar op het samen met het hele gezin werken en overleven.
Eenderde van de totale bevolking woont in de stedelijke gebieden in het oosten. En hoewel deze gebieden erg dichtbevolkt zijn, zijn ze wel veel welvarender dan de meer afgelegen gebieden. Er zijn goede scholen, ziekenhuizen en er is een grote verscheidenheid aan producten te krijgen. De recente economische hervormingen hebben niet alleen geleid tot grote ongelijkheid tussen diverse regio’s maar ook tot toenemende economische verschillen binnen de bevolking.
De stedelijke bevolking zal blijven toenemen voornamelijk doordat veel boeren het verpauperde platteland verlaten om werk te zoeken in de steden. Om de druk van de steeds maar groeiende steden te verlichten is de regering bezig met het bouwen van gloednieuwe steden en het verspreiden van de bevolking over dunbevolkte gebieden in het land (Tibet en Xinjiang in het uiterste westen). De meeste Han willen niet verhuizen omdat ze die gebieden als barbaars en achterlijk beschouwen. En de lokale bevolking ziet hen ook niet graag komen.
Naast de ongeveer 1,2 miljard Han-Chinezen, die voor het merendeel in de oostelijke provincies aan de oevers van de Gele Rivier en de Yangtze leven, bestaat de rest van de bevolking van China (ruim 110 miljoen) uit 55 officieel erkende nationale minderheidsgroeperingen die voornamelijk in de noordwestelijke en zuidwestelijke provincies wonen. Samen bewonen ze zo’n 60 procent van het Chinese grondgebied. De grootste bevolkingsgroep is de Zhuang met zestien miljoen mensen, de kleinste de Lhoba met nog net geen 3000 mensen. Allemaal hebben ze hun eigen gewoonten, taal, kleding en religie. Sommige mensen zijn niet van de Han te onderscheiden, anderen vallen meteen op door hun klederdracht of hun gelaatstrekken. In het noordwesten, in het grensgebied met Pakistan, Kirgizië en Afghanistan, wonen Tadzjieken en Kirgiezen. Groene ogen en rood haar zijn hier niet zeldzaam. De islamitische Oejgoeren wonen in dezelfde regio. Het Tibetaanse Plateau is van oudsher het woongebied van de Tibetanen die dankzij de geïsoleerde ligging een heel eigen levenswijze en religie konden ontwikkelen. In het zuidwesten, in de provincie Guizhou, leven de Miao (rondom Kaili) en de Buyi (rondom Guiyang). In Yunnan leven de Bai (rondom Dali), de Dai, de Hani, de Jinua (alle drie in Xishuangbanna), de Naxi (rondom Lijiang) en de Yi. De Yao leven rondom Longsheng en de Dong rondom Sanjiang.
De rechten van de minderheidsgroeperingen zijn in de grondwet vastgelegd, maar de economische en sociale positie is niet altijd gelijk aan die van de Han. Aan de andere kant mogen de minderheden wel twee kinderen krijgen, de Han niet. De minderheden wonen vaak in nogal afgelegen (grens)gebieden, die beduidend armer zijn dan de ontwikkelde kuststrook waar de Han leven. De overheid pompt veel geld in deze gebieden door bijvoorbeeld het aanleggen van wegen en het toerisme te stimuleren. De minderheden klagen dat de meeste banen en de toeristendollars naar de Han gaan en dat ze geen gelijke kansen hebben omdat toelatingsexamens voor universiteiten in het Chinees zijn. Elk jaar komen er steeds meer Han in de minderheidsgebieden wonen, al dan niet gestuurd door de overheid. Door deze chinaficering en door de komst van toeristen verarmt de cultuur vinden sommigen. Anderen zijn blij met de toegenomen welvaart, vooruitgang en minder isolement.
 

Post naar de Benelux doet er een tot twee weken over en is niet vanuit alle landen even betrouwbaar.

Internationaal bellen kan in Syrië vanuit telefoonkantoren (meestal bij een postkantoor) of in de grotere hotels. In Turkije is de goedkoopste manier van telefoneren vanuit een telefooncel.
Ook in Iran zijn in grotere steden telefooncellen waaruit je rechtstreeks naar Nederland of België kunt bellen. In Kirgizstan en Oezbekistan is bellen vanuit hoofdpostkantoren vaak een tijdrovende zaak. Particuliere telefoonkantoren werken over het algemeen sneller en zijn goedkoper maar zijn alleen in de grotere steden. In China is bellen over het algemeen geen probleem. Het internationale landennummer van Syrië is 00963; van Turkije 0090; van Iran 0098; van Turkmenistan 00993; van Oezbekistan 00998; van Kirgizstan 00996; van China 0086; van Nederland 0031 en van België 0032. Of je mobiel kunt bellen is afhankelijk van abonnement, toestel en verschilt per land. Houd er rekening mee dat er geen of nauwelijks dekking is in de afgelegen (berg)gebieden. Informeer voor vertrek bij je provider wat de mogelijkheden en kosten zijn.

Internetcafés zijn er in de grote steden en toeristische plaatsen.
 

Syrië
In Syrië zijn de eetgelegenheden grofweg in twee categorieën op te delen: eenvoudige kleine eetlokalen, meestal voor de snelle hap en de wat duurdere en deftige restaurants. De internationale keuken is in alle grotere hotels te vinden. Hamburger- en pizzarestaurants zul je niet veel aantreffen. De eenvoudige eetlokalen verkopen meestal slechts één of twee gerechten, die je staande eet of meeneemt. Populair zijn broodjes gevuld met falaffel (gefrituurde balletjes gemaakt van gemalen groene bonen met diverse sauzen), foel (bruine bonen met olie en citroen), shawarma (gemarineerd lamsvlees dat aan een grote spies is gestoken en waarvan dunne plakjes worden afgesneden). Een warme maaltijd begint traditioneel met mezze, een tafel vol met kleine hapjes, sauzen en salades. Deze mezze staan doorgaans per stuk op de menukaart vermeld. Het is vooral leuk om dit met een groepje te eten. Reken daarbij op twee of drie gerechten per persoon. Bekende mezze zijn: kibbeh (gefrituurde balletjes gemaakt van een mix van vlees, walnoten en/of pijnboompitten met bloem en uitjes), moettabal (een dip van aubergine, yoghurt en tahin), labaneh (sausje van zachte geitenkaas met olie, stukjes peper en/of tijm), hoemoes (smeuïge gepureerde kikkererwten en sesam) en tabuleh (tarwekiemsalade met stukjes ui, tomaat en peterselie). Hoofdgerechten bestaan vaak uit shawarma (gegrild gehakt) of faroedj (gegrilde kip) met friet. Deze gerechten worden doorgaans geserveerd met het typische platte brood, eish, en gemengde salade van tomaten, verse peterselie en komkommer. Bijzonder zijn de stoofpotten sawani (met kip, aardappelen en kruiden) en treeda (gehakt en aubergine in een kruidige saus van yoghurt en tomaten). Mensaf is een typisch bedoeïenengerecht dat bestaat uit lamsvlees geserveerd met rijst en pijnboompitten. Wie geen vlees wil, kan een groentegerecht nemen. De bekendste zijn: karnabit maqli (geroosterde bloemkoolroosjes met sesamsaus), badhinjan mahshi (gevulde aubergine in tomatensaus) en mnazalet banadora (gevulde tomaten). Brood neemt een belangrijke rol in de keuken van het Midden-Oosten. Het wordt meerdere keren per dag gebakken en bijna altijd warm gegeten. Bij de mezze neemt het brood de rol van bestek over. Je neemt een stukje brood in de hand en doopt het in een saus of pakt er een hap salade mee.
De desserts zijn allemaal heel zoet en bestaan meestal uit bladerdeeg met noten, doordrenkt met honing. Na de maaltijd wordt traditioneel thee gedronken.
Thee, chay, is de nationale drank bij uitstek en wordt overal in kleine glaasjes geserveerd. Als je geen suiker wilt, kun je dat aangeven met b'dun shakar. Ook koffie is erg geliefd, vooral Turkse koffie. Die wordt opgekookt met suiker en geserveerd in een soort poppenservies. Laat het bezinksel eerst even zakken. Je kunt ook Arabische koffie bestellen, dat is koffie die meerdere malen wordt opgekookt en met kardemom gekruid wordt. Als je bij de mensen thuis komt, serveert men meestal deze Arabische koffie, ook als je thee bestelt. Minimaal drie kopjes drink je uit beleefdheid, daarna kun je je hand op je kopje leggen, als teken dat je genoeg hebt. Daarna komt eventueel de gewenste thee.
Hoewel de islam officieel het drinken van alcohol verbiedt, is dit toch makkelijk verkrijgbaar (behalve tijdens de ramadan) en wordt het veelvuldig gedronken. In Syrië wordt alcohol verkocht in slijterijen. Het lokale Syrische bier (Barada en Chark), gebotteld in grote flessen van 3/4 liter doet niet echt onder voor Nederlands of Belgisch bier. De lokale wijnen zijn niet onaardig. De Arabieren drinken ook arak, voor, tijdens en na het eten. Arak is een anijsdistillaat, dat op de Griekse ouzo lijkt en hetzelfde is als de Turkse raki. Arak wordt aangelengd met water. Als je geen alcohol drinkt, kun je je in Syrië tegoed doen aan verse vruchtensappen (onder andere banaan, sinaasappel, citroen), maar let er dan wel op of je sap wordt aangelengd met water. Frisdrank is ook verkrijgbaar. Het water uit de kraan kun je beter niet drinken. Overal zijn flessen gezuiverd drinkwater te koop. Let er wel op dat de flessen hun oorspronkelijke sluiting hebben.

Turkije
In Turkije heb je in de wat grotere plaatsen een ruime keuze aan restaurants waar je voor een redelijk bedrag kunt genieten van allerlei schotels. De Turkse keuken is beroemd om haar verfijnde spijzen, al bieden de doorsnee restorans (restaurants) en lokanta's (goedkope zelfbedieningsrestaurants) veelal een soortgelijk assortiment aan gevulde groenten en stoofschotels en bereidt iedere kebap salonu vleesgerechten aan het spit. Wel heeft iedere streek haar eigen regionale specialiteiten. In de lokanta staan bij de ingang grote bakken met kant-en-klaar eten, dat warm gehouden wordt. Restorans zijn over het algemeen duurder dan lokanta's. Als je de menukaart niet begrijpt, kun je in vitrines je gerecht(en) uitzoeken. Vaak mag je een blik in de keuken werpen, als je dat eerst even vraagt. Het ontbijt bestaat uit brood waarbij witte geitenkaas, olijven, boter, jam en soms eieren en vleeswaren worden geserveerd. Is er in je hotel geen kahvaltý (ontbijt) te krijgen, dan vind je in de buurt meestal wel een pastane (banketbakker) of lokanta waar men een ontbijt serveert. Turken eten hun hoofdmaaltijd vaak halverwege de dag. ’s Avonds volgt een warme, maar lichtere variant. Traditioneel begint een Turkse maaltijd met meze, een keur aan voorgerechten, de meeste koud geserveerd, waaruit je een aantal kiest. Typische voorgerechten zijn: Patlican salatasi (salade van gemalen aubergine), piyar salatasi (salade van witte bonen), börek (tot sigaren opgerolde bladerdeegrolletjes gevuld met bijvoorbeeld rijst en gehakt of met kaas en peterselie), biber dolmasi (met rijst en gehakt gevulde paprika's of aubergines), yaprak dolma (wijnblad gevuld met rijst). Een gemengde salade bestaat uit vaak niet meer dan een paar schijven tomaat, komkommer en wat uienringen. Er zijn ook meer gevarieerde salades. Over het algemeen wordt de salade vóór het hoofdgerecht geserveerd. Het hoofdgerecht bestaat meestal uit lams- of schapenvlees, gegrild of gestoofd met groenten, vers brood en pilav (rijst) of gekookte gebroken tarwe (bulgur).
Sishkebab (een spies met stukjes geroosterd lamsvlees) is een Turkse uitvinding. Overal tref je de kebapçis aan en döner kebab (schapenvlees dat in lange repen aan een spit bevestigd is en langzaam langs een gloeiend vuur draait; de geroosterde buitenkant wordt er in dunne schijfjes afgesneden), adana kebab (sterk gekruid geroosterd vlees), köfte (gehaktballetjes), shaslik (spies met stukjes rund- of schapenvlees waar ook uien, stukjes nier en lever tussen zitten). In veel restaurants kun je ook kip (tavuk) bestellen, die op verschillende manieren kan zijn klaar gemaakt en visschotels. Vis (balik) kan soms prijzig zijn. Er is zwaardvis (kiliç), makreel (uskumru), tonijn (palamut), forel (alabalik) en sardine (sardalya). De vis kan geroosterd (izgara) of gebakken (tava) gegeten worden. Een Turkse pizza is een ander alternatief.
Vegetariërs hebben minder keuze, maar van de honger zul je niet omkomen. Maak gewoon een compleet maal van de meze (voorgerechten). Aubergine is groente nummer één: kijk uit naar de imam bayildi (de priester viel flauw), een schotel met gevulde aubergine. Bladgroenten komen weinig of niet voor, maar komkommer, paprika, aubergine, uien, aardappelen, bonen en courgettes worden volop gebruikt. Groenten worden meestal door en door gaar gekookt of gestoofd.
Een uitgebreide maaltijd wordt afgesloten met een dessert. Toetjes (tatlilar) zijn zoet (vaak druipend van de honing) en bestaan uit een combinaties van vruchten, noten en gebak, zoals de baklava. Helva zijn de mierzoete amandelblokken met sesamolie. Verder is er yoghurt, amandelpudding (asure), rijstpudding (sütlak) of vers fruit zoals appels, peren, sinaasappelen, druiven, perziken, watermeloenen, suikermeloenen of vijgen.
De nationale drank is çay (thee). Thee wordt geserveerd in kleine glaasjes met een paar klontjes suiker op een schoteltje. Koffie (kahve) is minder populair en dus moeilijker te krijgen. Het wordt gedronken uit hele kleine kopjes met veel drab erin, die eerst moet bezinken. In veel toeristische restaurants wordt in plaats van Turkse koffie ook wel nescafé geserveerd. Hoewel alcohol voor de meeste moslims officieel is verboden, nemen veel Turken het daarmee niet zo nauw. Bier, wijn en raký zijn in de wat duurdere restaurants vaak gewoon verkrijgbaar. Raki is een sterk alcoholische anijsdrank, die uit druiven wordt gedestilleerd. Deze wordt puur gedronken of aangelengd met water. Frisdrank is overal goed verkrijgbaar. Je kunt beter geen water uit de kraan drinken, mineraalwater (maden suyu) is bijna overal te koop.

Iran
Een restaurant vinden is geen probleem, en de maaltijden zijn spotgoedkoop. Maar als je niet van rijst en brood (nan) houdt, zul je zware tijden beleven in Iran. Iraanse gerechten zijn erg mild gekruid. In Iran eet men met mes en vork. Messen vind je alleen in luxe restaurants.
De meeste Iraniërs eten twee keer per dag warm. Een typisch Iraanse maaltijd begint met smaakvolle, dikke soep (ash). Daarna volgt salade, standaard opgediend met slasaus. De rauwe salades zijn normaal gesproken te vertrouwen. Probeer ook de heerlijke yoghurt (mast), vaak geserveerd met knoflook. De basis van de hoofdmaaltijd is rijst (chelo of polo). Deze wordt vaak met saffraan geserveerd, waardoor de rijst een gele kleur heeft, en een klont boter. De rijst wordt geserveerd met lamsvlees (kebab) of kip (morgh). Langs de Kaspische en Perzische kust is veel verse vis verkrijgbaar. Een regionale aanrader is abgusht, een stoofpot met aardappels, schapenvlees, tomaat en kikkererwten. Abgusht is vooral in het grensgebied met Azerbaidjan in het westen van Iran te vinden. Je krijgt er een stamper bij om het maaltje te prakken.
In Iran kun je heerlijk fruit krijgen, zoals granaatappels, bananen, dadels en meloenen. Iran’s pistachenoten zijn wereldberoemd. Saffraan en andere kruiden zijn erg goedkoop in Iran. Iraniërs zijn ook dol op ijs (faludé).
Iraniërs drinken de hele dag thee. Tijdens het theedrinken klemmen ze suikerklontjes tussen hun tanden. Koffie is nauwelijks te vinden; soms is er in dure hotels Nescafé. Bij het eten drinken Iraniërs frisdrank zoals ZamZam, Coca Cola of Pepsi maar ook mineraalwater. Een heerlijke traditionele dorstlesser is dogh, een yoghurtdrank met zout en kruiden. Alcohol is strikt verboden. Ook zijn er volop verse vruchten- en groentesappen te krijgen.

Centraal-Azië
Het eten in Turkmenistan, Oezbekistan en Kirgizstan zal voor de meeste reizigers geen cultureel hoogtepunt zijn. Er is niet veel variatie en het eten is voor onze begrippen nogal vet.
Het ontbijt in de meeste hotels bestaat uit een ontbijtbuffet met thee, koffie, brood, pannenkoekjes (blinsjikis), eieren, jam, fruit en tvarok (een soort kwark) of kefir (een soort karnemelk) en melk.
Traditioneel eten kan het beste ‘s middags in een chaikhana's (theehuizen) of eethuisje. Thee, zwart of groen, haal je bij de theeman die een grote samovar heeft waaruit hij de theepotten vult met gekookt water. Vervolgens loop je langs verschillende stalletjes die ieder hun eigen gerechten verkopen. Leposhka’s, de ronde broden die op iedere straathoek verkocht worden, vormen een onderdeel van iedere maaltijd. Leg ze nooit met de versierde bovenkant naar beneden want dat betekent dat je het eten niet waardeert. Zakoeskie zijn koude voorgerechtjes en salades zoals rode bieten salade of kwark met radijsjes en bieslook. Plov, het standaardgerecht in heel Centraal-Azië, is rijst met schapenvlees, uien, wortels en rozijnen gebakken in schapenvet. Laghman is een noedelspoep waarvan de samenstelling nogal kan verschillen maar er zit altijd schapenvlees en groenten in. Shurpa is een vettige soep met een homp vlees en groenten. Erg populair zijn sjasliks, stukjes schapenvlees aan het spies. Vooral de stukjes onverteerbaar vet tussen het vlees zijn de delicatesse bij de plaatselijke bevolking. Sjasliks eet je samen met uien, azijn en brood. Tussendoortjes zijn: manti, gestoomd deeg met een vlees- of groentevulling vlees; somsa, broodjes uit de oven, gevuld met uien en vlees; pelmeni, een soort van ravioli en pierosjki, een soort platte oliebol soms gevuld met aardappel.
Daarnaast zijn er restaurants waar overwegend Russisch eten geserveerd wordt zoals borsjt (bietensoep), bifsteks (gehakt), bief stroganoffs (vlees in een sausje) en kotelet (gepaneerd vlees).
In de grotere steden heb je tegenwoordig de keuze uit restaurants met een internationale keuken zoals Indiaas, Italiaans, Chinees of Koreaans. Ook liefhebbers van fastfood komen hier aan hun trekken. Voor vegetarische reizigers het niet de meest ideale landen maar je kunt overleven. Plov en laghman kunnen soms zonder vlees besteld worden, daarnaast is er een uitgebreide assortiment aan salades en zakoeskie (koude voorgerechtjes). Het beperkte aanbod aan vegetarisch eten heeft niets te maken met een gebrek aan groenten en fruit; de bazaars zijn er vol van. Eten zonder vlees is geen eten, vindt men. Het beste eten wordt bij de mensen thuis gemaakt, dus grijp je kans als je uitgenodigd wordt.
Bij het eten worden mineraalwater en frisdranken geserveerd. Koffie is niet altijd verkrijgbaar dit in tegenstelling tot thee dat overal en altijd gedronken wordt. Wodka is er in alle soorten en maten, evenals Oezbeekse champagne en cognac. Lokale wijn is moeilijker te krijgen en lijkt vooral op port. Kwas is een soort licht alcoholisch drankje gemaakt van oud brood en gist. Westers bier is bijna overal te koop terwijl het lokale bier veel moeilijker te vinden is. De nationale drank van Kirgizstan is koumis, licht alcoholische paardenmelk. Het wordt meestal door nomaden langs de kant van de weg verkocht en smaakt een beetje naar waterige karnemelk.
In heel Centraal-Azië moet je geen water uit de kraan drinken. Flessen water is bijna overal te koop.

China
In het uiterste noordwesten van China, Xinjiang, is de invloed van de moslims duidelijk merkbaar. Je krijgt er kebab (spiesjes rund- of schapenvlees) die geserveerd worden met grote ronde broden. In de ‘gewone’ Chinese keuken is varkensvlees een veel gebruikt ingrediënt. Ook als je specifiek om iets anders vraagt bestaat de kans dat je varkensvlees krijgt. Om dit uit te sluiten kun je in de meeste grote steden terecht in restaurants die door moslims worden gerund en waar je halal kunt eten. Daarnaast zijn er in Kashgar genoeg restaurants die gerund worden door Han-Chinezen; de plekken waar je als vegetariër weer even aan je trekken komt.
 

De Syrische kuststreek heeft een mediterraan klimaat met een gemiddelde temperatuur van 25° C in juli en 11° C in januari. Regen valt hier hoofdzakelijk in de winter (november-april). In de berggebieden zijn de temperaturen lager en valt op de westelijke hellingen meer neerslag. Damascus ligt op een hoogte van 720 meter en kent een gemiddelde temperatuur van 7° C in januari, en 26° C in juli. In de winter kan het er zelfs sneeuwen. Het gebied tussen Aleppo en Damascus kent een steppeklimaat, het gehele zuidoosten een woestijnklimaat. In het steppe- en woestijngebied kunnen de temperaturen in de zomer oplopen tot 45° C en in de winter dalen tot onder het vriespunt. Er zijn grote verschillen tussen dag- en nachttemperaturen. In het voor- en najaar komen hier zandstormen voor.

In Turkije komen verschillende klimaatzones voor. In Centraal- en Oost-Anatolië heerst een steppeklimaat met hete en droge zomers en strenge winters. Het klimaat aan de Zwarte Zee is mediterraan, met de kenmerken van een zeeklimaat: het landschap is er groen door de vele regen die er valt. In Istanbul kan het in de zomer flink warm en benauwd zijn, maar het gebied heeft ook relatief veel bewolkte en regenachtige dagen. En voor wie wil (zonne)baden: de kusten van de Egeïsche- en Middellandse Zee garanderen van de lente tot de herfst veel zonneschijn. De beste reistijd is het voorjaar (april tot en met juni) of het najaar (september en oktober).

Iran is een groot land met verschillende weersomstandigheden. Een groot deel van het land staat onder invloed van een landklimaat. Dit betekent dat in de zomermaanden de temperatuur kan oplopen tot zeker 40 graden Celsius terwijl er nauwelijks neerslag valt. Dit is echter een droge hitte die beter te verdragen is dan de vochtige hitte in tropische gebieden. Aan de Kaspische Zee heerst een mediterraan klimaat met iets gematigder temperaturen, maar het is wel veel vochtiger. De wintermaanden zijn koud en in de bergen kan de temperatuur dan dalen tot ver onder het vriespunt. De meest aangename reisperiode voor Iran is van maart tot en met mei en september tot en met november. Als je alleen in de zomermaanden naar Iran kunt gaan, is het verstandig om je dagritme aan te passen aan dat van de lokale bevolking: vroeg opstaan, 's middags een lange pauze in een theehuis of een koele tuin en aan het einde van de middag weer op pad. 

Turkmenistan heeft een landklimaat. De zomers zijn extreem warm en de winters koud. De gemiddelde temperatuur is in januari min 4° C, de temperaturen kunnen in de winter echter dalen tot min 33° C. De gemiddelde temperatuur is in juli 28° C, de temperaturen kunnen echter stijgen tot 50° C. De neerslag is over het algemeen het hele jaar door gering. Beste reisperiode is het voorjaar (april-mei) en najaar (september-oktober). 

Oezbekistan heeft een landklimaat. De zomers (van mei tot oktober) zijn droog en heet met een gemiddelde temperatuur in juli van 32° C (overdag kan het zo’n 35° C tot 45° C zijn). Dankzij de lage luchtvochtigheid zijn deze hoge temperaturen toch nog goed te verdragen. De winters lopen van november tot februari en kunnen zeer koud zijn met temperaturen tot min 40° C. Regen valt er weinig en als die valt is dat vooral in de bergen en in het oosten van de Ferganavallei. In de nazomer, begin oktober, kan er vooral in berggebieden ook regen vallen. De beste reisperiode is in het voorjaar (april- mei) of in het najaar (september-oktober). 

Kirgizstan heeft een berg- en landklimaat met forse verschillen tussen de laag- en hooggelegen gebieden. In de valleien is de gemiddelde temperatuur in juli 28° C en in januari min18° C. Tijdens de zomer heerst in de berggebieden een zeer aangename temperatuur van rond de 25° C. In de winter is het in heel Kirgizstan erg koud. De meeste neerslag valt in het voor- en najaar maar ook in de zomer kan er een bui vallen. Beste reisperiode is van juni tot en met september. 

China is een immens land met verscheidene klimaatzones. In het noorden, noordwesten en midden van China heerst een landklimaat met lange, koude winters en korte warme zomers. In de winter kunnen de temperaturen dalen tot min 20º C, in de zomer liggen de temperaturen tussen 25º C en met uitschietrs tot boven 40º C in de Turpan. In de herfst is het overdag nog redelijk warm, maar koelt het ‘s avonds sterk af. Na half oktober stijgt de temperatuur normaal gesproken niet boven de 15º C. Ten zuiden van de lijn Xian - Shanghai heerst een subtropisch tot tropisch klimaat (Hongkong). In de zomer is het iets warmer en vochtiger dan in het noorden en ‘s winters daalt de temperatuur zelden beneden de 10º C. Hier kan het hele jaar door regen vallen. De beste reisperiode is van april tot oktober. In de wintermaanden kan het erg koud worden. 

Klimaattabel:
De vier cijfers die telkens worden genoemd zijn van links naar rechts: de gemiddelde temperatuur in graden Celsius, aantal zonuren per dag, aantal dagen per maand met minimaal 1 mm-neerslag per dag en- de gemiddelde temperatuur van het zeewater (indien van toepassing).

DAMASCUS

TASHKENT

BEIJING

Syrië heeft een 180 kilometer lange kuststrook langs de Middellandse Zee.
Dit gebied is rijk aan landbouwgronden en fruitplantages. Er groeien pijn- en olijfbomen, ceders, eiken en cipressen die voor een groot gedeelte nieuw zijn aangeplant. In het voorjaar zie je hier overal bloemen onder andere de blauwe lupine, rode hibiscus, roze koekoeksbloem en paarse distel. Achter deze kuststrook ligt een 1500 meter hoge bergrug Jebel Ansariyeh, die in westelijke richting geleidelijk afloopt naar de Middellandse Zee en in het oosten steil overgaat in steppeachtige vlaktes en vervolgens in woestijn. Dit landschap wordt doorkruist door enkele ondiepe rivieren die soms opdrogen en soms uitmonden in gesloten (zout)meren. De grootste rivier die door Syrië stroomt, is de Eufraat.

Turkije ligt voor 3 procent in Europa (Thracië) en voor 97 procent in Azië (Anatolië). Beide delen zijn van elkaar gescheiden door de Bosporus, de Zee van Marmara en de Dardanellen die samen weer de verbinding vormen tussen de Egeïsche Zee (ten westen van Turkije) en de Zwarte Zee (ten noorden van het land). De landschappen zijn erg gevarieerd. Baaien, rotsen, zand- en kiezelstranden aan de 8000 kilometer lange kuststrook. Hoge bergen, zoutmeren, steppen en rivieren in het Anatolische binnenland. De hoogste bergen liggen in het oosten en vormen een natuurlijke grens met Georgië, Armenië en Iran. De berg Ararat, een uitgedoofde vulkaan, is met 5185 meter de hoogste van het land. Op deze eeuwig besneeuwde berg zou de ark van Noach gestrand zijn. Vulkanisme heeft een belangrijke rol gespeeld in de vorming van het landschap in de oostelijke delen van Anatolie. In Cappadocië is een wonderlijk landschap met rotsformaties ontstaan als gevolg van de vulkanische uitbarstingen van de Erciyas Dagi zo'n 15 miljoen jaar geleden. Door de invloed van regen en wind hebben de vulkanische gesteenten (het zachte poreuze tufsteen en het harde basalt) vreemde vormen gekregen. In het voorjaar laten de kusten van de Middellandse Zee en de Egeïsche Zee één grote bloemenzee zien. Wilde bloemen en struiken zijn alom tegenwoordig. Het Taurusgebergte in het zuiden heeft beboste en kale hellingen, in de lente en zomer begroeid met gras. Aan de kusten zie je palm-, pijn- en avocadobomen, ook groeien er vijgen, olijven, citrusvruchten, bananen. Aan de Zwarte Zee kom je vooral thee en tabaksplantages tegen. 

Iran bestaat uit een centrale hoogvlakte (ongeveer 1000 tot 1600 meter hoog) met immense woestijn- en steppegebieden en grote zoutmoerassen. In het noordwesten liggen de gebergten van Armenië en Azerbeidzjan. De Sabalan (4811 meter) is de hoogste vulkaankegel. De gebergten lopen glooiend uit in beboste heuvels, afgewisseld met weiden en intensief bebouwde vruchtbare vlakten. In het noordwesten zetten de bergen van Azerbeidzjan zich voort in het Albrozgebergte dat een natuurlijke grens vormt tussen Centraal-Iran en de vruchtbare kustvlakten met vooral rijst- en theeplantages van de Kaspische Zee. In het westen en zuiden verheft zich het Zagrosgebergte met een gemiddelde hoogte van 3500 meter. Als gevolg van de hevige erosie van het kalksteen ziet het landschap er vrij ruw uit. Het zuidoosten van Iran bestaat geheel uit woestijn.

Turkmenistan ligt voor het merendeel beneden de 200 meter en bestaat voor het grootste gedeelte uit de Karakumwoestijn (zwarte woestijn met steeds veranderende zandduinen). Alleen het Kopet Dag gebergte langs de grens met Iran, en het Karabilplateau langs de grens met Afghanistan liggen boven de 500 meter. Het gebied langs de Kaspische Zee ligt beneden de zeespiegel. De rivieren Murgab en de Hari Rud lopen dood in de woestijn.

Oezbekistan bestaat voornamelijk uit woestijn en semi-woestijn. Het uitgestrekte laagland in het westen bestaat uit de Kyzylkumwoestijn (rode zand) en de oase Choresem aan de beneden loop van de rivier Amu Darja. Hier leven gazellen, dromedarissen en kamelen, slangen en schorpioenen. In het uiterste westen ligt het Aralmeer en het Ustjurtplateau. De Amu Darja en de Syr Darja zijn de twee grootste rivieren van Oezbekistan; ze vinden hun oorsprong in de bergketens ten oosten van Oezbekistan. Het oosten bestaat uit het grootste gedeelte van het Ferganabekken en de uitlopers van de Tian Shan en Zerafshanketen met pieken tot 4500 meter hoog. Het berggebied is de thuishaven van beren, lynxen, berggeiten en zelfs de sneeuwluipaarden. Het vruchtbare en dichtbevolkte Ferganabekken wordt aan alle kanten omringd door bergketen en rivieroases. Deze vallei (300 kilometer lang, 170 kilometer breed) is de grootste vallei van Centraal-Azië. In Oezbekistan is veel van de oorspronkelijke woestijn in cultuur gebracht. Uit irrigatiekanalen die door de rivieren Amu Darya en Syr Darya worden gevoed, stroomt water de woestijn in waardoor het eens zo barre landschap veranderde in vruchtbare katoenvelden. Deze irrigatie heeft een ecologisch drama tot gevolg gehad. Het Aralmeer, waarin de twee rivieren uitmonden, is 70 procent ingekrompen en zal, als de irrigatie zo wordt voortgezet, in 2020 verdwenen zijn.

Kirgizstan bestaat voor ongeveer negentig procent uit bergen. Bijna de helft daarvan ligt boven de 3000 meter, waarvan driekwart bedekt is met eeuwige sneeuw en ijs. De meeste bergen behoren tot de Tian Shan 'Hemelse Bergen' in het zuidoosten of zijn uitlopers daarvan. Piek Pobeda is met een hoogte van 7439 meter de hoogste berg. Slechts een aantal dalen ligt onder de 1000 meter zoals het Chuy- en Talasdal en de rand van het Ferganabekken. Kirgizstan is bezaaid met bergmeren waarvan Issyk-Kul het grootste is. Zo’n tachtig grotere en kleinere rivieren komen in dit meer uit. In de bosrijke berggebieden leven beren, wilde zwijnen, vossen, wolven, dassen en lynxen en in de meren en rivieren zwemmen forellen en karpers. Het land heeft naar men zegt de op een na grootse populatie aan sneeuwluipaarden, een aantal dat drastisch daalt door de jacht.

Meer dan de helft van China bestaat uit bergen en woestijnen. In het noorden en noordwesten ligt het plateau van Centraal-Azië met bergen, woestijnen en droge rivierbekkens. Het laaggelegen oosten wordt geïrrigeerd door de Gele Rivier, de Yangze en de Si Kiang. Dankzij het slib is deze delta het vruchtbaarste landbouwgebied van China. Hier zijn de belangrijkste steden en industrieën tot ontwikkeling gekomen. De tussenzone, met hoogtes van 500 tot 2000 meter loopt van Yunnan / Guizhou noordwaarts richting Binnen-Mongolië westwaarts tot in Xinjiang en naar het noordoosten in Heilongjiang. De Tibetaanse hoogvlakte ligt hoger dan 2000 meter en heeft pieken van 7000 tot 8000 meter. Het landschap in het zuiden en zuidwesten heeft een weelderige plantengroei en beboste bergen die vaak in de nevel gehuld zijn. Het zuidwesten is de streek van de bamboebossen en de panda.
 

Syrië is een van de weinige staten in het Midden-Oosten waar de islam geen staatsgodsdienst is, hoewel de grondwet bepaalt dat de president een moslim dient te zijn. Ruim 90 procent van alle Syriërs is moslim, waarvan 80 procent soennieten, 7 procent alawieten, 2 procent druzen en 1 procent ismaëlieten. De overige 10 procent zijn christenen. De christenen hangen een lappendeken van verschillende kerken aan, verdeeld over de drie hoofdstromingen binnen het christendom: oosters orthodox, katholiek en protestant.

De Turkse bevolking bestaat uit ongeveer 98 procent moslims, waarvan 70 procent soennieten, 15 tot 25 procent alevieten en kleinere groepen sjiieten en yezidieten. De enige door de overheid erkende minderheden zijn de Grieks-orthodoxe en Armeense christenen en sefardische joden. In 1928 schafte Atatürk de islam als staatsgodsdienst af. De nationale rustdag werd zondag, in plaats van vrijdag (de eigenlijke rustdag van de moslims). Van de religieuze feesten werden alleen het Offerfeest en het Suikerfeest als nationale feestdag gehandhaafd. De rechtspraak werd herzien naar westers voorbeeld en de bouw van nieuwe moskeeën en het dragen van de sluier werden verboden. Momenteel is er weer een toenemende belangstelling voor het geloof, en door deze re-islamisering van de samenleving is het ook een belangrijk onderwerp voor de overheid, alleen al uit electorale overwegingen. Er mogen weer moskeeën worden gebouwd, er wordt veel religieuze literatuur verkocht, islamitische opleidingsinstituten schieten uit de grond en sinds 1990 is het studentes weer toegestaan een hoofddoek te dragen op de universiteit. Landen als Iran en Saoedi-Arabië steunen deze godsdienstige opleving met enorme geldbedragen. De progressievere Turkse bevolking vreest dat het land de kant van Iran opgaat.

In Iran wonen voor het overgrote deel sjiïtische moslims. Er zijn ook grote minderheidsgroepen waarvan die van de soennitische moslims de meest omvangrijke is. Deze groep bestaat vooral uit Koerden in het noordwesten en Baluchische stammen in het zuidoosten. Daarnaast leven er onder meer christenen en een kleine groep joden in Iran.

Officieel is het merendeel van de bevolking in Turkmenistan, Oezbekistan en Kirgizstan islamitisch (soennitisch). Slechts een klein percentage is echt praktiserend en zeker niet fundamentalistisch. In Oezbekistan is ongeveer 90 procent moslim en 10 procent Russisch-orthodox. In Kirgizstan is 75 procent moslims en zo’n 20 procent Russisch-orthodox.
Tot de oudste religieuze voorstelling van Oezbekistan en Kirgizstan hoort de vuurreligie. Vuur had voor de animistische nomadenvolkeren grote betekenis. De vuurgodheid beschermde de yurt (ronde tent) en de bewoners ervan. De leer van de Perzische profeet Zoroaster waarin de kracht van licht werd verheerlijkt, had daarom een breed draagvlak in heel Centraal-Azië. Met de komst van de Arabieren in de zevende eeuw werden alle andere godsdiensten verwijderd en verdween ook het zoroastrisme dat tot dan staatsgodsdienst was. Na het vertrek van de Arabieren bleef de islam. Buchera werd in de tiende eeuw zelfs een van de belangrijkste centra in de islamitische wereld. Pas na de komst van de Russen kwam de islam in de verdrukking. Veel moskeen en madrasa’s werden gesloten; de sluier, gearrangeerde huwelijken en pelgrimstochten naar Mekka werden verboden. Ondanks deze verboden werd de islam ondergronds in leven gehouden en bleven gebruiken als het arrangeren van huwelijken en het betalen van een bruidsschat behouden. Pas na de onafhankelijkheid nam de religieuze vrijheid toe. Overal werden moskeeën en madrasa’s opgeknapt en nieuwe gebouwd. Minderheden kunnen hun Russisch-orthodoxe kerk of synagoge bezoeken. De Oezbeekse regering wil niets te maken hebben de islamitisch-fundamentalistische groeperingen, die terug willen naar een conservatieve islamitische regering. Deze groeperingen zijn officieel verboden maar hebben veel aanhang in de Ferganavallei waar regelmatig onlusten de kop opsteken.
De Kirgiezen zijn relatief laat (zestiende eeuw) tot de islam bekeerd. Vooral de Kirgiezen hebben hun pre-islamitische, sjamanistische invloeden behouden. Sjamanen zijn religieuze specialisten in kleine, los georganiseerde samenlevingen. Ze vormen een medium tussen de wereld van geesten en deze wereld. Het genezen van zieken en het waarzeggen behoren tot hun belangrijkste taak. Het in contact komen met het bovenaardse door het uitvoeren van rituelen zie je tegenwoordig terug. Op veel plaatsen zie je reepjes stof die geknoopt zijn aan bomen en struiken. Zo probeert men de wens via de twijgen die naar de hemel wijzen, door te sturen naar het bovenaardse. Kirgiezen worden begraven op begraafplaatsen langs de kant van de weg. Vaak zijn het complete bouwwerken in vorm van traditionele mausolea of yurten die van een afstand op kleine dorpen lijken. In de islam is het gebruikelijk om mensen te begraven maar om dit langs de kant van de weg te doen stamt uit het nomadische verleden van de Kirgiezen. Op die manier kan de overledene, na jaren zelf onderweg te zijn geweest, het leven aan zich voorbij zien trekken.

Het beleid van de Chinese overheid is erop gericht dat religie wordt getolereerd, maar niet gestimuleerd. In de grondwet van 1982 werd vastgesteld dat voor alle burgers godsdienstvrijheid geldt. Over het algemeen houden de meeste Chinezen voor zich wat hun geloof is. Traditionele levensfilosofieën en religies zijn confucianisme, taoïsme en boeddhisme. In West-China leven vooral moslims.
 

In Syrië is Arabisch de officiële taal. In de grote steden wordt (met name in Jordanië) ook Engels gesproken. In Syrië kun je beter terecht met Frans, maar lang niet iedereen beheerst deze taal.

De officiële taal van Turkije is het Turks. Het is de taal waarin op de openbare scholen onderwezen wordt. In het zuidoosten spreken veel mensen ook een Koerdische taal en de oudste generatie spreekt soms nog Arabisch. Sinds kort zijn taalcursussen, televisie uitzendingen, radio en muziek in Koerdische talen toegestaan. In steden en in toeristische gebieden spreekt men meestal wel wat Engels of Duits. Bovendien is de kans groot dat je aangesproken wordt in het Duits of Nederlands door (ex)gastarbeiders of kinderen daarvan.

De officiële taal van Iran is Perzisch (Farsi), een Indo-europese taal. Verder zijn onder meer het Koerdisch, Turks, Arabisch en Baluchisch belangrijke talen in specifieke regio's. De Iraanse taal wordt in drie groepen verdeeld: het oud-, middel- en nieuw-Perzisch. Het Perzisch wordt in het Arabisch schrift geschreven, dus van rechts naar links. De taal kent tweeëndertig letters. In grote steden in Iran waar mensen enigszins gewend zijn aan toeristen wordt wel Engels gesproken. Buiten de steden is Engels onbekender.

Turkmeens is de officiële staatstaal van Turkmenistan. De taal hoort tot de zuidwesterse Turkse taalgroep, net als het Azeri (taal in Azerbeidjan) en het Turks. In Turkmenistan spreekt bijna iedereen Russisch en Turkmeens. Mensen die werkzaam zijn in het toerisme spreken vaak Engels.

In Oezbekistan is de officiële taal Oezbeeks, een taal die tot de Turkse taalfamilie hoort. Oorspronkelijk maakte het Oezbeeks gebruik van het Arabische schrift, van 1929 tot 1940 van het Latijnse alfabet, daarna van het Cyrillische schrift. In 1993 is er een wet aangenomen, die de overgang naar het Latijnse schrift regelt. In het officiële Oezbeeks werden de gangbare Russische termen vervangen door nieuw gecreëerde Oezbeekse. In het dagelijks spraakgebruik bedienen veel mensen zich van het Oezbeeks vermengd met Russisch. Na vijftien jaar onafhankelijkheid is de kennis van het Russisch afgenomen; een nieuwe generatie is opgegroeid met de Oezbeekse taal en ook Engels. Alleen de oudere generatie spreekt nog Russisch en natuurlijk de enkele Rus die gebleven is.

Het Kirgizisch is eveneens een Turkse taal met een Cyrillisch alfabet. Kirgizstan is net als Oezbekistan en Turkmenistan bezig om over te gaan op het Latijnse schrift. Het land heeft twee officiële staatstalen het Russische en het Kirgizisch.

In China is de officiële taal Mandarijn (Putonghua of de algemene taal), alleen in de zuidelijke provincie Guangdong (Kanton) en in Hongkong spreekt men Kantonees. Voor ongeveer 70 procent van de bevolking is Mandarijn de moedertaal. Daarnaast is er een grote hoeveelheid aan verschillende dialecten. Opmerkelijk is dat het Chinese schrift een identiek karakterschrift is voor heel China. Zodoende kunnen de mensen in het hele land schriftelijk met elkaar communiceren en dezelfde teksten lezen, terwijl ze elkaar door hun verschillende dialecten niet kunnen verstaan. Buitenlandse talen worden bijna niet gesproken. In West-China spreken de Oeigoeren hun eigen taal en worden plaatsnamen op verkeersborden zowel in Chinese karakters als in Arabisch schrift aangegeven.

Syrie
Syrische ambassade in België
Franklin Rooseveltlaan 3, 1050 Brussel
T 00 32 (0)2 648 01 35
F 00 32 (0)2 646 40 18

Consulaat van Syrië in Nederland
Laan van Meerdervoort 53d, 2517 AE Den Haag
T 00 31 (0)70 346 97 95
F 00 31 (0)70 345 00 33

Nederlandse ambassade in Syrië
Abou Roumaneh, Al Jalaa-Street, Imm Tello, Damascus
T 00 963 11 333 68 71
F 00 963 11 333 93 69
I www.mfa.nl/dmc

Belgische ambassade in Syrië
Salaam Street 3, Building 101, Damascus
T 00 963 11 613 99 931/32
F 00 963 11 613 99 977
I www.diplomatie.be/damascusnl

Turkije
Turkse ambassade in Nederland
Jan Evertstraat 15, 2514 BS Den Haag
T 00 31 (0)70 360 49 12
F 00 31 (0)70 361 79 69
I  www.turkishembassy.nl

Turkse ambassade in België
Montoyerstraat 4, 1000, Brussel
T 00 32 (0)2 513 40 95 / 513 60 58
F 00 32 (0)2 514 07 48
I  www.turkey.be

Nederlandse ambassade in Turkije
Hollanda Cad. No. 5, Yıldız, Ankara,
T 00 90 312 409 18 00/20
F 00 90 312 409 18 98
I  www.mfa.nl/ank

Belgische ambassade in Turkije
Mahatma Gandhi Cad. No.55, Gaziosmanpaşa, Ankara
T 00 90 312 405 61 66
F 00 90 312 446 82 51
I  www.diplomatie.be/ankaranl

Iran
Ambassade van Iran in Nederland
Duinweg 20, 2585 JX, Den Haag
T 00 31 (0)70 354 84 83 /338 40 00
F 00 31 (0)70 350 32 24
I  www.iranianembassy.nl

Ambassade van Iran in België
Franklin Rooseveltlaan 15, 1050 Brussel
T 00 32 (0)2 627 03 50/ 51
F 00 32 (0)2 762 39 15
I www.iranembassy.be

Ambassade van Nederland in Iran
Sonbol Street 7, Farmanieh, Teheran
T 0098 (0) 21 23 66 00 00
F 0098 (0) 21 23660390
I  www.mfa.nl/teh-nl

Ambassade van België in Iran
Avenue Shadid Fayazi 155-157, 16778 Teheran
T 00 98 (21) 2204 16 17
F 00 98 (21) 2204 46 08
I  www.diplomatie.be/tehrannl

Turkmenistan
Ambassade van Turkmenistan in België
Reyerslaan 106, 1030 Brussel
T 00 32 (0)2 648 18 74
F 00 32 (0)2 648 19 06

Nederlands consulaat in Turkmenistan
Tehran Street 17, Ashgabat 744012
T 00 993 12 346 700 /340 067
F 00 993 12 344 252
E minbuza@online.tm

Oezbekistan
Ambassade van Oezbekistan in België
Avenue F.Roosevelt 99,1050 Brussel
T 00 32 (0)2 672 88 44
F 00 32 (0)2 672 39 46

Nederlands consulaat in Tashkent
Building 3, App. 74, KH Samotovoy Street, 100000 Tashkent
T 00 998 71 150 85 95
F 00 998 71 255 18 31
E nlconsulate.tashkent@gmail.com

Belgisch Ereconsulaat in Tashkent
Navoi Street 18a, 100010 Tashkent
T 00 998 (71) 252 59 42
F 00 998 (71) 241 40 39
E belcons@globelnet.uz


Kirgizstan
Consulaat van Kirgizstan in Nederland
Landlustlaan 69, 2265 EK, Leidschendam
T 00 31 (0)70 301 03 30
F 00 31 (0)70 317 87 25

Ambassade van Kirgizstan in België
Abdijstraat, 47 1050 Brussel
T 00 32 (0)2 640 18 68 /640 38 83
F 00 32 (0)2 640 01 31

Nederlandse consulaat in Kirgizstan
Foundation Publishing Development Center
Tynystanova 96, appt. 12, 720000 Bishkek
T 00 996 312 690 565
F 00 996 312 690 565
E dutchconsulate@elcat.kg

Belgisch Ere-consulaat Bishkek
209-A Tynystanovstreet, 720040 Bishkek
T 00 996 31 2622 161
F 00 996 31 2662 233
E bishkek@lorenz-law.com

China
Ambassades van de Volksrepubliek China in Nederland
Willem Lodewijkstraat 10, 2517 JT Den Haag
T 00 31 (0)70 306 50 91
F 00 31 (0)70 355 16 51
E chinaemb_@mfa.gov.cn

Ambassades van de Volksrepubliek China in België
Tervurenlaan 443, 1150 Brussel
T 00 32 (0)2 6633010 / 17
F 00 32 (0)2 762 99 66
I  www.chinaembassy-org.be

Nederlandse ambassade in China
Liangmaha Nanlu 4, 100600 Beijing
T 00 86 10 8532 0200
F 00 86 10 8532 0300
I  www.hollandinchina.org

Belgische ambassade in China
6, San Litun Lu, 100600 Beijing
T 00 86 10 6532 1736/ 37
F 00 86 10 6532 5097
I  www.diplomatie.be/beijingnl

Voor de meest actuele informatie verwijzen we naar de website van het Nederlandse ministerie van Buitenlandse zaken www.minbuza.nl en het Belgische ministerie van Buitenlandse zaken www.diplomatie.be.

We adviseren je om de bagage mee te nemen in een rugzak (met binnenframe) of in een weekendtas. Een koffer raden we sterk af. Het gewicht van je bagage kan meestal beperkt blijven tot maximaal twaalf kilo per persoon. Wat betreft je kleding raden we je aan om praktische kleding mee te nemen die zich makkelijk laat combineren (laag over laag). We vragen je om in je kledingkeuze respect te tonen voor de lokale cultuur. Zo zijn korte broeken, korte rokken en hemdjes in sommige van deze conservatieve, islamitische landen absoluut taboe. In Iran zijn vrouwelijke deelnemers verplicht altijd en overal (ook in restaurants en de lounges van hotels) een hoofddoek en een lange, wijdvallende jas tot op de knieën te dragen. Teheran en Isfahan zijn moderne steden en de vrouwen gaan er in verhouding losjes gekleed: een vlotte, moderne lange jas met een losse hoofddoek. Op andere plaatsen worden de kledingvoorschriften soms strenger toegepast. Toch is het dragen van een chador (het gehele lichaam bedekkend zwart 'kleed') ook daar niet noodzakelijk. Alleen voor het bezoeken van de religieuze heiligdommen zoals bijvoorbeeld in Ghom en Mashad is de chador verplicht. Deze chadors kun je in Iran zelf kopen en soms zijn ze bij de ingang van een moskee te leen. In Centraal-Azië, en met name China is men een stuk moderner en relaxter, als het gaat om kleding-voorschriften. In china kijkt niemand op als je in een korte broek rondloopt. Denk bij het samenstellen van je bagage aan bijvoorbeeld: zaklamp, waterfles, naaigerei, wasmiddel, universeel geldige verloopstekker, reisgids, voldoende fotomateriaal, lakenzak, toiletartikelen, badslippers, zwemkleding, wekker, schrijfgerei, schaartje, beker en zakmes. Omdat er tijdens deze reis enkele mogelijkheden zijn voor wandel- en klautertochten over de rotsen, zijn stevige wandelschoenen wenselijk. Deze zijn ook aan te raden voor de bezoeken aan de opgravingen tijdens deze reis.

Fooien zijn in Syri? helemaal ingeburgerd. Eigenlijk moet je ervan uit gaan dat na vrijwel elke bewezen dienst om baksjiesj gevraagd wordt. Schat altijd de verleende dienst op waarde en geef dienovereenkomstig. Syri?rs doen dat ook. De plaatselijke bevolking is gewend aan het geven van baksjiesj en heeft daarom altijd kleingeld op zak. Bij de meeste duurdere hotels en restaurants wordt tien tot vijftien procent servicekosten op de rekening gezet. Is dit niet het geval, dan geldt een fooi van ongeveer tien procent. Dit geldt ook voor taxichauffeurs, boven het op de meter aangegeven bedrag.

In Turkije is het gebruikelijk om een fooi van 10 procent te geven. In de eenvoudige lokanta's hoef je geen fooi te geven, al is het een aardig gebaar het bedrag naar boven af te ronden of wat extra's te geven voor een kopje koffie of frisdrank. Het personeel dat je in Turkije tegenkomt in je hotel, bij de kapper of in het badhuis, verwacht voor bewezen diensten een fooi. Datzelfde geldt voor gidsen en reisbegeleiders. Taxichauffeurs rekenen niet op een fooi, je kunt het bedrag naar boven afronden. Als zij je hebben geholpen met het sjouwen van je bagage verwachten zij daar wel een tip voor.?

Iran is geen land waar te pas en te onpas een fooi verwacht wordt. In het algemeen rekenen taxichauffeurs niet op een fooi. In een restaurant en in het hotel kun je 10 tot 15 procent fooi geven. Ook kofferdragers en hotelhulpjes die thee op je kamer bezorgen rekenen op een fooi.

In Centraal-Azi? zullen hotelpersoneel, chauffeurs en gidsen een kleine fooi op prijs stellen. In de restaurants kan het bedrag afgerond worden. Soms zetten (duurdere) restaurants tien tot vijftien procent servicekosten op de rekening. Dat gebeurt ook als er een muziekband speelt. In chaikhana?s is een fooi niet gebruikelijk evenals in de kleine lokale eettenten in China.

Het geven van fooien was in China lange tijd niet gebruikelijk, maar begint steeds meer ingeburgerd te raken, vooral in de grote steden in het oosten. Chauffeurs en hotelpersoneel rekenen op een fooi, evenals de plaatselijke gidsen. Taxichauffeurs en restaurantpersoneel rekenen niet echt op een extraatje, maar stellen het wel op prijs.

Alle?te bezoeken?landen zijn fotogenieke landen, niet alleen vanwege de natuur maar vooral ook vanwege de mensen. Over het algemeen vindt de lokale bevolking het geen probleem om gefotografeerd te worden. In Centraal-Azi? zullen kinderen zich zelfs op de voorgrond dringen om maar in beeld te komen. Vaak ontvang je zelfs als dank, vooral op markten, appels, peren of noten. Maar moslimvrouwen in West-China daarentegen willen weer niet graag op de foto.
Als je mensen fotografeert doe het dan met respect. Mensen staan er immers niet op te wachten om slechts als foto-object te dienen. Neem dan ook de tijd om een foto te maken en toon belangstelling, bijvoorbeeld door iemand eerst te begroeten en een praatje te maken. Het werkt vaak ook ontwapenend als de digitale fotograaf laat zien wat er op het beeldschermpje te zien is. Vraag mensen altijd eerst om toestemming als je ze wilt fotograferen. Dat kan soms ook zonder woorden: door de camera omhoog te houden en met gebaren duidelijk te maken dat je een foto zou willen maken. Een positieve of een afwerende reactie is meestal eenvoudig herkend. Respecteer het als mensen liever niet gefotografeerd willen worden en blijf vriendelijk. Mensen kunnen hele goede redenen hebben om niet gefotografeerd te willen worden. Mensen kunnen zich afvragen wat er met hun afbeelding gebeurt. Soms spelen religieuze motieven een rol: men denkt dat er met een foto een stukje van de ziel wordt ontnomen. Anderen willen liever niet tijdens het werk, ongewassen of in vieze kleren op de foto. Sommige vrouwen houden er niet van om gefotografeerd te worden door vreemde mannen. Het kan ook gebeuren dat mensen alleen tegen betaling op de foto willen. Respecteer deze voorwaarde en ga in een dergelijk geval niet van een afstand stiekem fotograferen. Dit kan aanleiding geven tot agressieve reacties.

In musea en bij bezienswaardigheden moet je soms een apart kaartje kopen om foto?s of video-opnames te mogen maken. Deze kunnen aanmerkelijk duurder zijn dan het entreekaartje. Wees zeker terughoudend bij het fotograferen van religieuze plaatsen en gebeurtenissen.
Het is verboden militaire objecten, grensposten en vliegvelden te fotograferen. Ook in de metro van Tashkent is het verstandig geen foto?s te maken. In Turkmenistan is het strikt verboden alles wat met de president te maken heeft te fotograferen. Omdat alle gebouwen en pleinen voorzien zijn van zijn afbeelding, blijft er helaas weinig te fotograferen over. Houd je aan die regel want voordat je het weet zit je een dag vast bij de geheime politie en dat is geen pretje.

De Syrische munteenheid is de lira (SL) oftewel de Syrische pond die weer onderverdeeld is in 100 qirsh ofwel piaster. Er zijn biljetten van 5,10, 25, 50, 100 en 500 lira en munten van 25 en 50 piaster en 1 lira. Voor één euro ontvang je ong. 65 lira (oktober 2009).

Sinds 1 januari 2009 heeft Turkije nieuwe bankbiljetten en munten in de roulatie gebracht waarbij het woord ‘nieuw’ uit de naam van bestaande valuta is geschrapt. Eind 2009 moeten de ‘nieuwe Turkse lira’-biljetten en -munten helemaal zijn verdwenen. Revolutionair is dat op de nieuwe bankbiljetten Mustafa Kemal Atatürk, de vader des vaderlands, voor het eerst in de Turkse monetaire geschiedenis concurrentie krijgt van andere beroemde Turken. De waarde van 1 euro is 2,15 Turkse lira (oktober 2009). 

De munteenheid in Iran is de rial (RI) onderverdeeld in 100 dinar. Tien rial is een toman. Er zijn biljetten van 10.000, 5000, 2000 en 1000 rial; munten zijn er onder andere van 250, 100, 50, 10 en 5 rial. Voor één euro ontvang je ruim 14.000 rial (oktober 2009).

De munteenheid in Turkmenistan is de new manat (TMT). Voor één euro ontvang je 4,2 manat (oktober 2009).

De Oezbeekse munteenheid is de som (UZS). Er zijn briefjes van 1, 3, 5, 10, 20, 50, 100, 200, 500 en 1000 som. Voor één euro ontvang je 2180 som (oktober 2009).

De Kirgizische munteenheid is de sum (KGS), die weer onderverdeeld is in tiyin. Er zijn briefjes van 1, 5, 10 en 20, 50 en 100 sum in omloop. Voor één euro ontvang je 65 sum (oktober 2009).

Het Chinese geld heet Renminbi (RMB) wat ‘geld van het volk’ betekent. De Chinese munteenheid is de yuan (CNY) en is verkrijgbaar in briefjes van 1, 2, 5, 10, 50 en 100 yuan. Er is ook een munt van 1 yuan in omloop. Eén yuan is onderverdeeld in 10 jiao en 100 fen. In de volksmond heet de yuan ‘kuai’ en de jiao ‘mao’. Voor één euro ontvang je ongeveer 10 yuan (oktober 2009).

Kijk voor de actuele wisselkoersen op: www.oanda.com/convert/cheatsheet

Je kunt in de meeste landen pinnen met een bankpas met Cirrus of Maestro logo bij geldautomaten in de grote steden. Neem daarnaast een creditcard mee en contante euro’s (in coupures van 20, 50 en 100). Eventueel travellercheques als reserve. Het voordeel van de laatste is dat ze verzekerd zijn bij diefstal en verlies, het nadeel is dat je bij het inwisselen van de travellercheques een erg hoge commissie moet betalen en ze in sommige landenmoeilijk in te wisselen zijn. Bij de meeste banken zal men vragen naar een aankoopbewijs. Creditcards worden in de grotere hotels en restaurants geaccepteerd en bij sommige banken kun je er geld mee opnemen tegen 4 procent commissie. 
In Iran kun je het beste contante euro’s en/of Amerikaanse dollars meenemen. Zorg er wel voor dat de biljetten er goed uit zien en niet gescheurd zijn. Amerikaanse dollars dienen na 1996 gedrukt te zijn. In Iran geldt overigens dat je voor grotere coupures een betere koers krijgt. Maar het is raadzaam om ook wat kleinere coupures mee. Met creditcard en travellercheques kun je niet tot nauwelijks terecht.
In Oezbekistan en Kirgizstan en heb je wisselkantoren waar je snel en makkelijk geld kunt wisselen. Contante Amerikaanse dollars die gedrukt zijn na het jaar 1996 zijn het makkelijkste in te wisselen, gevolgd door contante euro’s. Zorg in ieder geval voor voldoende cash dollars in kleine coupures. Dollars moeten er ook goed uitzien: verfrommeld, oud papiergeld wordt geweigerd. In Bishkek en Tashkent zijn pinautomaten die echter niet erg betrouwbaar zijn. Creditcards worden heel beperkt geaccepteerd. In Turkmenistan kun je het beste terecht met contante Amerikaanse dollars. In China kun je op veel plaatsen pinnen en met een creditcard geld opnemen bij de Bank of China.

Voor deze bestemmingen worden vaccinaties beslist aangeraden. Voor de actuele stand van zaken verwijzen we naar www.lcr.nl, de website van het Landelijk Coördinatiecentrum Reizigersadvisering (LCR) dat de richtlijnen uitgeeft voor vaccinaties en preventie van malaria. Je kunt ook bellen met de Landelijke Vaccinatielijn voor Reizigers (0900-9584), circa € 0,45 per minuut. Reizigers uit België vinden vergelijkbare informatie op www.itg.be, de website van het Instituut voor Tropische Geneeskunde in Antwerpen.
Voor een advies op maat word je aangeraden vier tot zes weken voor vertrek contact op te nemen met je huisarts, de Reisdokter, een vaccinatieafdeling van de GGD, het Tropencentrum AMC in Amsterdam of Travel Clinic Havenziekenhuis in Rotterdam. Laat bij een bezoek altijd de geplande reisroute zien.

Neem een kleine reisapotheek mee met daarin o.a. jodium, pleisters, sterilon en middelen tegen koorts, diarree, verstopping, insectenbeten, zonnebrand en eventueel een middel tegen reisziekte. Denk ook aan een tekentang, thermometer (onbreekbaar), ORS (Oral Rehydration Salts, tegen uitdroging) en vitaminetabletten. Voor de hygiëne op reis o.a. een flesje desinfecteergel (daarmee kun je zonder water en zeep je handen wassen), ontsmettingsdoekjes en condooms. Als je naar een malariagebied gaat, denk dan aan anti-malaria tabletten en een geïmpregneerd muskietennet. Bovenstaande lijst is niet volledig, raadpleeg voor meer informatie over gezondheidsrisico's en de te nemen voorzorgsmaatregelen voor en tijdens de reis de website van Tropenzorg (www.tropenzorg.nl) of ga langs bij je huisarts, apotheek of vaccinerende instelling.

Zorg dat je tijdens de reis het vaccinatieboekje en bloedgroepgegevens bij je hebt. Handig om mee te nemen is het Europees medisch paspoort, een document waarmee je in urgente situaties veel problemen kan voorkomen. Het paspoort is opgesteld in elf talen, waardoor de hulpverlener (in het buitenland) eenvoudig de gegevens van de patiënt, zijn of haar ziekten, aandoeningen en medicijngebruik kan opzoeken. Ook is vermeld wie de behandelende arts is en wie er in dringende gevallen gewaarschuwd kan worden. Het medisch paspoort is onder andere verkrijgbaar bij huisarts, de Reisdokter, apotheek en GGD.

Bij aankomst is het zaak de tijd te nemen om te acclimatiseren. Probeer na aankomst het lokale levensritme over te nemen. Uiteraard voorzover het reisschema dat toelaat. Sta vroeg op, neem tussen de middag een paar uur rust en ga bijtijds naar bed. De straling van de zon in de (sub)tropen is bijzonder sterk. Wees dus voorzichtig met zonnen en zet bij uitstapjes in de volle zon iets op je hoofd. Omdat je in de droge hitte ongemerkt veel vocht verliest, moet je steeds veel blijven drinken en wat extra zout op je eten strooien. Warme dranken zijn over het algemeen beter dan ijskoude. Je maag en darmen worden dan minder belast. Het water uit de kraan kun je beter niet drinken. Flessen gezuiverd drinkwater zijn bijna overal te koop. Mocht je diarree krijgen, let er dan vooral op dat je het extra vochtverlies compenseert: veel (slappe) thee, mineraalwater of eventueel cola zonder prik. Het zouttekort kun je opheffen met ORS (Oral Rehydration Salts) of bouillon. Het heeft geen zin bij buikloop te vasten. Door niet te eten geef je je maag en darmen wel rust, maar verzwakt je lichaam nog meer.
Lees voor verdere informatie het boekje ‘Hoe blijf ik gezond in de Tropen’ (uitgave KIT) of kijk op internet, zie onder andere: www.gezondopreis.nl.

Hoogteziekte
Als je tijdens de reis boven de 2500 meter hoogte komt bestaat de kans op hoogteziekte. Door het zuurstofgebrek wordt de ademhaling versneld en adem je meer vocht uit dan normaal. Vandaar dat je veel moet drinken: boven 2500 meter in elk geval drie tot vier liter per dag! Indien je urine donker van kleur is, drink je te weinig. Hoogteziekte treedt meestal binnen 24-72 uur op na het bereiken van een nieuwe hoogte. Hoofdpijn is het belangrijkste symptoom. Daarnaast kunnen vermoeidheid, misselijkheid, lusteloosheid, apathie, duizeligheid en hartkloppingen voorkomen. Deze klachten mag je nooit bagatelliseren, het kan gaan om longoedeem of hersenoedeem. Deze ernstige vormen, gekenmerkt door o.a. kortademigheid, droge hoest en/of verwardheid, kunnen onbehandeld fataal zijn. Iedereen kan deze ziekte krijgen, óók wie over een goede conditie beschikt.
Als stelregel geldt dat je hoogteziekte kunt voorkomen door het lichaam de gelegenheid te geven te acclimatiseren door boven de 2500 meter iedere dag slechts 300 meter hoger te overnachten. Overdag mag je weliswaar hoger klimmen, maar de hoogte waarop je overnacht is van essentieel belang. Het is belangrijk om bij ernstige klachten naar een lager gelegen plaats af te dalen Op plaatsen waar je met het vliegtuig aankomt op een hoogte van meer dan 3000 meter kan de aanpassing aan de hoogte een probleem vormen. Je zult dan rekening moeten houden met extra klachten. Het is belangrijk dat je na aankomst tenminste een extra dag echt rust neemt en vooral niet verder gaat stijgen. In sommige gevallen (overleg met je arts) is het anti-hoogteziekte medicijn Diamox aan te bevelen. Lees voor meer informatie over hoogteziekte het boekje ‘Hoe blijf ik gezond in de hoogte’ (uitgave KIT) of kijk op de website www.hoogteziekte.info
 

In de meeste landen mag je belastingvrij 200 sigaretten of 50 sigaren of 250 gram tabak en 1 liter alcoholische drank invoeren. Verder is de in- en uitvoer van drugs, wapens en munitie, antiquiteiten uit illegale opgravingen strikt verboden. In Iran mag je uiteraard geen alcohol of tijdschriften met ’onzedelijke afbeeldingen’ (ook in Syrië) invoeren.

Bij binnenkomst in Turkmenistan, Oezbekistan en Kirgizstan dien je op twee identieke formulieren aan te geven hoeveel geld en welke kostbare bezittingen je invoert. Eén ervan houdt de douane, één krijgt de bezoeker mee. Bewaar het goed! Bij vertrek moet er een nieuw declaratieformulier ingevuld worden en samen met het oude ingeleverd worden. Hierop dien je te schrijven wat je dán nog aan waardevols bezit. In de meeste gevallen is dit slechts een bureaucratische formaliteit, vooral op de vliegvelden. Anders is het als je een landsgrens overgaat. Houd er rekening mee dat de sommige douanebeambten ronduit corrupt zijn en alles willen controleren. Klopt er zogenaamd iets niet, dan vragen ze gigantische boetes. De formaliteiten aan de Syrische, Turkse, Iranese en Chinese grenzen verlopen over het algemeen iets soepeler.
 

In Syrië en Turkije is het in de zomer en in de winter één uur later dan in de Benelux. In Iran is het anderhalf uur later in de zomer, in de winter is dat tweeënhalf uur. In Turkmenistan en Oezbekistan is het drie uur later (in de zomer); in Kirgizstan is dat vier uur later. In heel China hanteert men één tijdzone, namelijk die van Beijing. In de winter is het zeven uur later dan in de Benelux. In de zomer is dat zes uur later.

Over het algemeen zijn Syrië, Turkije, Iran, Turkmenistan, Oezbekistan, Kirgizstan en China redelijk veilige landen voor reizigers. Wel is er een kans dat je te maken krijgt met corrupte douanebeambten en politieagenten. Je kunt overdag over het algemeen zonder probleem op straat wandelen. ’s Avonds kun je vaak beter een taxi nemen, dat geldt zeker in Bishkek.
Zakkenrollen, tasjesroof en straatovervallen komen overal ter wereld voor. Het is daarom verstandig om op je eigendommen te letten en mensen niet de gelegenheid te geven je spullen te stelen. Het kan zeker geen kwaad wanneer je op drukke markten, stations en bij het in en uitstappen van het openbaar vervoer extra op je spullen let.
Geld en belangrijke papieren kun je beter op je lichaam dragen, bijvoorbeeld in zakjes aan de binnenkant van je kleding of in een geldbuidel. Stop een klein geldbedrag in je portemonnee zodat je niet al je geld kwijt bent als je zakken gerold worden. Draag foto- en filmapparatuur in een tas of rugzak, en loop niet te koop met sieraden. Maak kopieën van belangrijke reisdocumenten zoals het paspoort, visa, vliegtickets en verzekeringspapieren. Je kunt deze gegevens ook scannen en naar je eigen mailadres sturen zodat je er in elk willekeurig internetcafé over kunt beschikken. Laat in Centraal-Azië geen waardevolle spullen op de hotelkamer achter. 

Actuele informatie over de veiligheid in Syrië, Turkije, Iran, Turkmenistan, Oezbekistan, Kirgizstan en China vind je op www.minbuza.nl, de website van het ministerie van Buitenlandse Zaken onder ‘reizen en landen’. Ook op www.diplomatie.be, de website van het Belgische ministerie van Buitenlandse Zaken vind je nuttige reisadviezen.

Syrië
Overheidsinstellingen en ook de meeste banken zijn dagelijks (behalve op vrijdag en zaterdag) geopend van 8.00 tot 14.00 uur. Andere kantoren en winkels houden dezelfde tijden aan, maar openen ‘s middags weer van ongeveer 16.00 uur tot 19.00 uur. Kleine wisselkantoren zijn de gehele week geopend. De belangrijke musea zijn in de zomer open van 9.00 uur tot 18.00 uur, behalve op dinsdag. In de winter zijn de musea tot 16.00 uur geopend.

Turkije
De grote postkantoren zijn doorgaans geopend van maandag tot en met zaterdag van 8.00 tot 17.30 uur, soms ook op zondag. Voor postzegels en telefoondiensten kun je daar terecht tot respectievelijk 20.00 en 24.00 uur. De kleinere postkantoren zijn doorgaans geopend van 8.30 tot 17.30 uur, gesloten op zondag. Bovendien sluiten ze vaak tussen 12.00 en 13.30 uur. Winkels zijn officieel geopend van maandag tot en met zaterdag van 9.30 tot 19.00 uur. Tal van kleine winkels hebben echter langere openingstijden. De meeste musea zijn op maandag dicht. Archeologische bezienswaardigheden zijn in het toeristenseizoen elke dag geopend.

Iran
Vrijdag is de wekelijkse vrije dag en zijn alle officiële instanties, banken en winkels gesloten. Soms is ook de donderdagmiddag een vrije middag. De meeste winkels zijn geopend van 09.00 uur tot laat in de avond. Tussen 13.00 en 16.00 uur is bijna alles gesloten.

Turkmenistan,Oezbekistan en Kirgizstan
Winkels, postkantoren en kantoren zijn geopend van 8.00 tot 18.00 uur. Van 13.00 tot 14.00 zijn de meeste zaken gesloten in verband met de lunchpauze. De warenhuizen in de grotere steden zijn meestal langer open. In steden als Tashkent zie je steeds meer 24 hours supermarkten verschijnen waar eigenlijk alles te koop is. Voor de gemiddelde Centraal-Aziaat echter veel te duur. Bazaars beginnen al vroeg, rond 6.00 uur ’s ochtends.

China
Banken en kantoren zijn in de regel open van maandag tot en met vrijdag 8.30 tot 17.30 uur, tussen de middag gesloten. Voor postkantoren gelden ongeveer dezelfde openingstijden. Musea zijn dagelijks open van 9.00 tot 16.00 uur. De wekelijkse sluitingsdag is verschillend. De meeste winkels zijn dagelijks geopend 9.00 tot 21.00 uur.