CHINA, TIBET EN NEPAL - Groepsreis - 29 dagen

Post:
Post  naar Europa versturen is meestal geen probleem. De post doet er naar Europa ongeveer tien dagen over. Omdat de postzegels soms niet goed plakken, of omdat er helemaal geen lijm op zit, staat er wel eens een potje lijm op de balie. Zie er op toe dat je kaart of brief op het postkantoor afgestempeld wordt. Anders bestaat de kans dat een postbeambte de postzegel er af haalt. Het salaris van het personeel is bijzonder laag.

E-mail:
E-mailen kan in de grotere plaatsen in internetcafés. In China zijn de kosten 2 tot 5 yuan per uur afhankelijk van de plaats waar je je bevindt. De verbindingen zijn er snel. De verbindingen in Tibet zijn soms erg traag. De laatste dagen in Tibet is internet niet mogelijk. In Nepal vind je overal internetcafes.

Telefoon:
Bellen kan in China vanuit een postkantoor of een hotel. De wachttijd is afhankelijk van de plaats en tijd waarop je belt. Buiten de spitsuren krijg je meestal binnen een half uur verbinding. De kosten zijn gebaseerd op tijdeenheden van drie minuten. Hiervandaan is het ook mogelijk om collect calls te maken. Doorgaans zijn de verbindingen goed. De tarieven verschillen nogal. Informeer dus eerst naar de tarieven voordat je gaat bellen. De kosten voor een internationaal gesprek zijn relatief hoog, ongeveer 2 euro per minuut. In hotels is het duurder dan op het postkantoor.
Bellen kan in Tibet vanuit een postkantoor of een hotel. De kosten zijn gebaseerd op tijdeenheden van drie minuten. De tarieven verschillen nogal. Informeer dus eerst naar de tarieven voordat je gaat bellen. 
Ook vanuit Nepal bellen met Europa is relatief duur, maar de verbindingen met de huidige satellietsystemen zijn in ieder geval prima vanuit Kathmandu, waar je belt vanuit particuliere telefoonbureautjes, die zichzelf vanaf de straatkant goed adverteren. Meestal gaat de tijdregistratie met een stopwatch, soms is er een gecomputeriseerde registratie. In het laatste geval kan er niet gesjoemeld worden.
Het internationale toegangsnummer van Nederland is 0031 en van België is 0032, gevolgd door het netnummer zonder 0 en dan het abonneenummer. De landencode van China en Tibet is 00 86. De landencode van Nepal is 00 977. In veel plaatsen is het mogelijk te faxen. 
GSM-telefoons zijn in sommige plaatsen werkzaam, vraag hiervoor om informatie bij je provider.

De beste manier om je voor te bereiden is door te praten met mensen die het land kennen en door er een goede reisgids en kaart van aan te schaffen en te bestuderen.
 

Het noordoosten en westen van China zijn de zomers zeer warm en vrij droog. De regenperiode valt in de maanden juli en augustus, maar dit geldt voornamelijk voor het zuiden van China.
De beste perioden voor een bezoek aan Tibet en Nepal zijn de lente en de herfst. 
Tibet heeft door zijn zeer hoge ligging een droog bergklimaat. Alleen in de zomermaanden valt er wat regen. Als de zon schijnt, loopt de temperatuur overdag snel op, maar kan het in de schaduw toch nog koud zijn. 's Avonds en in de vroege ochtend kan de temperatuur tot rond het nulpunt dalen. In het voor- en najaar kan er dan ook nachtvorst voorkomen. We raden de reizigers aan warme kleding mee te nemen (of terplaatse aan te schaffen). 
Nepal heeft een uiteenlopend klimaat van subtropisch op de vlaktes tot een koud bergklimaat in de bergen. Van half juni tot en met september is de moessontijd.

Beste reistijd:
De beste reistijd is mei tot november. Lhasa en Shigatse kennen in deze periode heerlijk mild weer, hoewel er in juli en augustus redelijk wat regen kan vallen. Hierdoor worden sommige gebieden soms onbegaanbaar en kan het zicht op de bergen beperkt zijn. De koudste maanden zijn december, januari en februari. Door de zuidelijke ligging van Nepal kent het land een warm klimaat en milde winters, vooral in de lagere gedeelten. Het sneeuwt zelden onder de tweeduizend meter. De lente loopt van maart tot mei en is warm en vochtig. De zomer wordt gedomineerd door de moessonregens en in de winter is het koel en helder.

China heeft twee officiële talen en een grote hoeveelheid aan verschillende dialecten Opmerkelijk is dat het Chinese schrift een identiek karakterschrift is voor heel China. Zodoende kunnen de mensen in het hele land schriftelijk met elkaar communiceren en dezelfde teksten lezen, terwijl ze elkaar door hun verschillende dialecten niet kunnen verstaan. In het grootste deel van het land is de officiële taal Mandarijn, alleen in de zuidelijke provincie Guangdong (Canton) en in Hong Kong spreekt men Cantonees. Buitenlandse talen worden bijna niet gesproken. In alle grote hotels, restaurants, winkels en bij de bezienswaardigheden kent men wel enige woorden Engels.
Het Chinese schrift is een pictografisch schrift. De karakters die men nu gebruikt, waren oorspronkelijk tekeningetjes. Er zijn meer dan 10.000 karakters, om een krant te kunnen lezen moet je zeker 4.000 karakters kennen. Elk woord is 1 karakter.
De Chinese gesproken taal kenmerkt zich door het gebruik van tonen. Als je een woord in een andere toonhoogte uitspreekt, kan het een volledig andere betekenis krijgen. Je moet dus niet verbaasd staan te kijken als een Chinees je niet verstaat als je vriendelijk goedendag zegt.
In Tibet vormen Tibetaans en Chinees de voornaamste talen. Vooral in de steden wordt vooral Chinees gesproken, een regelrecht gevolg van de 'bevrijding'. Het Tibetaans en Chinees kennen weinig overeenkomsten. De zinsstructuur van beide talen is compleet anders, evenals het schrift, dat we overal zullen tegenkomen. Vooral op het platteland wordt het zeer gewaardeerd als je een paar woordjes Tibetaans leert, al zal dit wel enige oefening kosten. Met name jonge Tibetanen spreken Engels en willen dit graag in praktijk brengen door contact te leggen met buitenlanders. Ook monniken maken graag een praatje om hun Engels te oefenen. Een veel gehoorde groet van buitenlandse toeristen is 'tashi delek', wat letterlijk 'goede toekomst' betekent. Tibetanen gebruiken deze groet zelf eigenlijk alleen tijdens nieuwjaar.
Nepali is de officiële taal in Nepal en wordt door vrijwel iedereen gesproken. De etnische minderheden zoals de Newars, Tamangs en Gurungs spreken naast het Nepali ook hun eigen dialecten. Het Nepali heeft veel gemeen met het Hindi en het Perzisch. Het is niet moeilijk een paar woordjes Nepali te leren, mits je iemand vindt die de tekens kan vertalen. Het bekendste woord, wat je overal zult horen, is namasté (hallo).
 

Land en landschap:

De totale oppervlakte van China beslaat 9.580.000 km² en het is daarmee het op twee na grootste land ter wereld. China is grofweg 300 keer groter dan Nederland en kan qua oppervlakte gemakkelijk met West-Europa worden vergeleken.
Landschappelijk is China onmetelijk divers: de uitgestrekte laagvlakte van het noordoostelijke deel; het heuvelachtige en waterrijke zuidoostelijke deel; het l-ssplateau van Centraal China; het hoogland van Tibet en Qinghai; de woestijn- en steppe gebieden van Xinjiang en Binnen-Mongolië en tenslotte het grillige karstlandschap van het zuiden met z'n klassiek aandoende uitzichten.
Topografisch gezien ligt China ingeklemd tussen Rusland, Kazakstan, Kirgizstan, Tadzjikistan, Mongolië en Korea in het noorden, en Pakistan, India, Nepal, Myanmar, Laos en Vietnam in het zuiden. De totale lengte van de landgrens bedraagt meer dan 20.000 km. 

Tibet beslaat een gebied dat tweemaal zo groot is als Frankrijk en wordt voor een groot deel omsloten door China. In het zuiden grenst Tibet aan India, Nepal, Sikkim, Bhutan en Birma. Tibet wordt ook wel 'het Dak van de Wereld' genoemd omdat het overgrote deel van het land is gelegen tussen de 4000 en 5000 meter hoogte. Aan de zuidzijde ligt het Himalayagebergte met de hoogste toppen ter wereld. Noordelijk daarvan liggen onder meer uitgestrekte graslanden en hoogvlaktes tot 5000 meter. De hoogte heeft een ingrijpende invloed op de overlevingsmogelijkheden voor flora, fauna en de mens. Zowel planten als dieren hebben zich moeten aanpassen om hier te overleven. Helaas staat ook in Tibet de natuur steeds zwaarder onder druk, vooral als gevolg van kaalslag. In Tibet ontspringen enkele belangrijke rivieren van Azië zoals de Yangtzi en de Mekong. Een typisch Tibetaans dier dat we zeker zullen zien, is de yak. Dit langharige rund kan extreem lage temperaturen weerstaan en levert de bevolking melk, boter, kaas, vlees, leer en wol. Meest bijzondere 'diersoort' is natuurlijk de yeti, oftewel de 'Verschrikkelijke Sneeuwman', maar dat we deze legendarische bewoner van het hooggebergte zullen treffen, is zeer onwaarschijnlijk.
Tibet is gelegen in de ontoegankelijke bergen van de Himalaya. Door het natuurlijke en zelfgekozen isolement heeft het land altijd haar mysterieuze uitstraling behouden en tot ver in de twintigste eeuw waren buitenlandse bezoekers niet welkom. De geschiedenis van de Tibetanen gaat terug tot in de middeleeuwen. Al in de 7de eeuw heerste er onder Songtsen Gampo een machtig rijk dat belangrijke zijderoutes en gebieden in Nepal en Yunnan (China) domineerde. Toen dit rijk uiteenviel in kleinere feodale rijken, begonnen de kloosters snel aan macht te winnen. Het boeddhisme was al eeuwenlang de voornaamste religie in de omringende landen en drong ondertussen ook steeds meer tot Tibet door. Het boeddhisme werd hier niet klakkeloos overgenomen. Uit een mengeling van brahmanisme en de traditionele, animistische Bon-religie ontwikkelde zich het Tibetaanse boeddhisme en uiteindelijk het lamaïsme. In de loop der eeuwen kregen de kloosters steeds meer wereldlijke, politieke macht en in de zeventiende eeuw verkreeg de geelkapsekte na een conflict met de roodkapsekte, de absolute macht over het land. De leider nam de titel aan van Dalai Lama dat letterlijk 'Oceaan van Wijsheid' betekent. Iedere nieuwe Dalai Lama is een reïncarnatie van de voorgaande, iets wat middels speciale procedures wordt vastgesteld. De Dalai Lama was een absoluut heerser die regeerde over een arm land waar tot 1950 slavernij nog de gewoonste zaak van de wereld was.

Aan de heerschappij van de Dalai Lama kwam abrupt een eind toen buurland China in 1950 het land binnenviel en 'bevrijdde' van het juk van de geestelijken. De Chinese bezetting leidde tot een exodus van honderdduizend Tibetanen, 1,2 miljoen doden en vernietigde het overgrote deel van Tibet's culturele en religieuze erfenis. Van de 1600 kloosters zijn er slechts tien bewaard gebleven. De Dalai Lama vluchtte naar India waar hij nog steeds in ballingschap leeft. Het Tibetaanse volk had ondertussen zwaar te lijden onder de Maoïstische politiek en de Culturele Revolutie. Ondanks het verzet en protesten uit alle hoeken van de wereld is de aanwezigheid van China in Tibet onverzettelijker dan ooit. Door een politiek van culturele invasie, door 'import' van Chinezen, verstedelijking en Chinese bouwprojecten voltrekt zich een onomkeerbaar proces. Ondanks een geleidelijke toename van vrijheid voor de diverse culturen in China zelf, lijkt de Chinese regering vast van plan de controle in haar 'opstandige provincie' met strakke hand te behouden.

Nepal is een rechthoekig land dat van noordwest naar zuidoost een afstand heeft van ca. 850 km en een maximale breedte heeft van 220 km. Het is met een oppervlakte van 147.000 km² vier maal zo groot als Nederland. Het land ligt ingeklemd tussen het door China bezette Tibet aan de noordoostkant en India, dat het aan de overige drie zijden omgeeft. Nepal wordt gedomineerd door het hoogste gebergte ter wereld, de Himalaya, waarvan de hoogste bergketen het land grotendeels afgrendelt van Tibet met toppen zoals de Mount Everest - bij de Nepalezen bekend als Sagarmatha (8848 m) - Manaslu (8156 m) en de Lhotse (8516 m). Volgens de huidige stand van de wetenschap is de ontwikkeling van de Himalaya ongeveer 30 miljoen jaar geleden begonnen, toen de Indiase landmassa tegen het Euraziatische continent botste als gevolg van immense tektonische bewegingen in de afkoelende aardkorst. De Indiase schol schoof onder de Euraziatische met als gevolg het ontstaan van de Himalaya. Voor die tijd maakte het gebied waarin Nepal ligt deel uit van een oceaan, waarvan de Middellandse Zee nog een overblijfsel is. Hoog in de bergen worden dan ook ammonieten gevonden die aan toeristen worden verkocht voor enkele euro's.
De verscheidenheid aan natuur in Nepal is enorm doordat in een klein gebied met hoogteverschillen van kilometers veel klimaatzones vlak naast elkaar bestaan. Er zijn grote gebieden waar ijs en sneeuw eeuwig heersen en zeldzame diersoorten zoals het sneeuwluipaard voorkomen. Maar daarnaast zijn er jungles en grasvlaktes waar het 's zomers 40 graden kan worden. Hier lopen nog neushoorns en wilde buffels rond. Daartussen vinden we naald- en rododendronbossen en alpenweiden waar wilde geiten zwerven. Slechts een vijfde deel van het land is in cultuur gebracht, vooral in de vorm van prachtige terrassen waar rijst wordt verbouwd. Een groot deel van Nepal is door zijn bergachtige landschap nog nauwelijks ontsloten en uitsluitend te voet of met kleine vliegtuigen te bereiken. Vooral het noordwesten is schaars bevolkt en weinig aangetast door mensenhanden.

Wat nu Nepal is, was ooit een verzameling van kleine feodale staatjes, ingeklemd tussen Tibet en het Moghul India. In 1324 werden de kleine rijkjes onder de voet gelopen door een heerser uit Rajput, die op de vlucht was geslagen voor de moslims. Zijn afstammelingen zouden tot 1768 over Nepal heersen totdat het land werd overwonnen door de Gurkhas, een volk van Tibetaans-Mongoolse oorsprong. De Gurkhas die bekend stonden uitmuntende strijders te zijn, deden tevens een poging Tibet te bezetten. Zij werden niettemin verslagen door de Chinezen die voor korte tijd ook Nepal bezetten. In 1791 sloten de Gurkhas een verdrag met de Britten in India, maar grensgeschillen leidden in 1814 tot een oorlog tussen Groot-Brittannië en Nepal. In een afgedwongen wapenstilstand in 1816, moest Nepal een groot gedeelte van haar grensgebieden afstaan aan Brits-Indië.

In 1923 werd de onafhankelijkheid van Nepal officieel. Om als geïsoleerd, klein koninkrijk ingeklemd tussen twee grootmachten de onafhankelijkheid veilig te stellen, probeerde koning Birendra de relaties met India en China niet te verstoren. In 1990 werd het verbod op politieke partijen opgeheven en niet veel later werd er een nieuwe grondwet ingesteld. Momenteel is Nepal een constitutionele monarchie met een meerpartijenstelsel. Koning Birendra is in 2001 door een familielid vermoord, en inmiddels door zijn broer opgevolgd.

Bevolking en cultuur:
China heeft ruim een miljard inwoners. Ongeveer 20 % hiervan woont in de stad, de rest woont op het platteland. Om de enorme bevolkingsgroei een halt toe te roepen, heeft de Chinese regering de één-kind politiek in het leven geroepen. De mensen in de stad worden gedwongen om slechts 1 kind te nemen. Als ze meer kinderen krijgen, dan moeten ze op andere punten inleveren. Dat wil zeggen dat ze bijvoorbeeld in een klein huis moeten wonen en dat de scholing voor de kinderen niet meer gratis is. Als je een tweeling krijgt, dan geldt dat niet.
Ongeveer 93 % van de Chinezen zijn Han Chinezen. Verder zijn er nog zo'n 55 minderheden, die voornamelijk in de grensstreken wonen. Tijdens onze Groots China reis zullen we deze minderheden bezoeken: de Bai bevolking in Dali, de Naxi bevolking in Lijiang en de Sani en Yi bevolking in het Stenen Woud. 

De Tibetaanse bevolking bestaat oorspronkelijk uit een verzameling van zeer uiteenlopende culturen. Sinds de Chinese bezetting zijn ook buiten Tibet, in onder andere India en Nepal, grote Tibetaanse gemeenschappen te vinden. Door de actieve immigratiepolitiek van China leven er naast de lamaïstische Tibetanen tegenwoordig buitengewoon veel Han-Chinezen in Tibet. Zij wonen voornamelijk in de grotere plaatsen zoals Lhasa en Shigatse en zijn actief in de industrie, handel en het leger. De meeste Tibetanen leven van de landbouw en de veeteelt. De veelzijdigheid van de Tibetaanse bevolking is goed te zien op bijvoorbeeld de Barkhor Bazar in Lhasa. Vanuit het gehele land komen hier pelgrims naartoe om te bidden, waarbij onder andere de nomadische Kampa opvallen.

De ruim 21 miljoen inwoners van Nepal zijn onder te verdelen in circa 35 verschillende etnische groepen die ieder hun eigen taal en cultuur hebben. Grofweg vallen deze bevolkingsgroepen uiteen in drie hoofdgroepen: de Indo-Ariërs, de Tibeto-Birmanen (waaronder de Newars) en de uit Tibet afkomstige bewoners onder wie de Sherpa's. Ongeveer veertig procent van de bevolking woont in de vlakke en vruchtbare Terai, de overige zestig procent woont in de heuvels en de bergen. De hooggelegen delen van de bergen zijn zeer dun bevolkt.

Godsdienst: 

De drie grootste godsdienstige stromingen in China zijn het boeddhisme, het confusionisme en het taoïsme. Hoewel de historie van deze drie volkomen van elkaar verschillen, hebben de stromingen toch aardig wat overeenkomsten. Zo zijn de grondleggers geen goden, maar mensen van vlees en bloed. Ook zijn ze meer een levenswijze, of filosofie, dan een godsdienst.
Boeddhisme: De Boeddha werd geboren in Lumbini, in de Nepalese Terai, in de 6de eeuw v. Chr. Tijdens zijn luxe leven als prins werd hij geconfronteerd met het lijden van de mensen om hem heen. Na een lange meditatie verwierf hij verlichting en begon een nieuwe levensleer te verkondigen. Het boeddhisme is feitelijk een hervormingsbeweging van het hindoeïsme en veel elementen van beide religies komen overeen. Op een aantal belangrijke aspecten verwierp de Boeddha de gangbare leer. De Brahmaanse rituele verering van de goden en het kastensysteem waren twee belangrijke zaken die hij verwerpelijk vond.
In navolging van het hindoeïsme beweerde de Boeddha dat alles wat bestaat een eeuwige opeenvolging van ontstaan en vergaan is waaraan in principe niets kan ontsnappen; niet de goden, niet het universum, niet de mensen. Het is hem, de Boeddha, evenwel gelukt om uit dit eeuwige rad van wedergeboorten los te komen. Zijn leer is een manier om het dagelijks leed te ontstijgen en naar het nirvana te gaan, een staat van tijdloze rust en eenheid met alles. Belangrijk zijn de vier edele waarheden. 1. Alle leven is lijden. 2. Dit lijden is het gevolg van onze begeerten. 3. Door het opheffen van die begeerten kan men een einde maken aan het lijden. 4. Het opheffen van de begeerten wordt bereikt door het bewandelen van `de juiste weg'. Die juiste weg bestaat uit het achtvoudige pad; een systeem van denken en handelen dat ervoor zorgt dat het karma verbetert van degene die het bewandelt. Naarmate het karma verbetert door het bewandelen van de juiste weg, reïncarneert men in reinere vormen. Tenslotte bereikt men het stadium van bodhisattva, waarin men niets anders meer verlangt dan het geluk van alle anderen. Vervolgens lost men op in het nirvana, de staat van verlichting waarin men beseft dat alles wat bestaat een illusie is, slechts een luchtspiegeling van een ondeelbare eenheid die in zichzelf rust.
De belangrijkste vorm in het huidige China is het mahayana-boeddhisme ofwel het grote voertuig dat alle wezens verlossing belooft met behulp van bodhisattva's. Bodhisattva's zijn diegenen die verlicht zijn maar daar vanaf zien en hun eigen overgang naar het nirvana uitstellen om zich in te zetten ter verlossing van de gehele mensheid. Ze proberen de mens een goed karma over te dragen en zo naar de verlichting te leiden. Het boeddhisme ontwikkelde zich tussen de derde en de zesde eeuw na Chr. en werd vermoedelijk geïntroduceerd door Indiase handelaren die boeddhistische priesters meenamen op hun reizen. Al snel ontstonden er kloosters in heel China. Deze kloosters hadden dezelfde rol als de kerken in Europa ten tijde van de middeleeuwen en fungeerden naast godsdiensthuis ook als herberg, ziekenhuis en weeshuis. Reizigers en vluchtelingen konden er altijd onderdak vinden.
Taoïsme: Het taoïsme is de enige godsdienst die ontstaan is in China zelf. Het boeddhisme komt uit India en het confusianisme is in hoofdzaak een levenswijze. De stichter van het taoïsme was Lao Tse, wat 'grote, oude meester' betekent, en naar zeggen werd hij geboren in het jaar 604 na Chr. Er zijn niettemin twijfels aan het feit of de man überhaupt wel geleefd zou hebben. Er is niets over hem bekend, zelfs niet zijn naam. De mythe vertelt ons dat Lao Tse werd geboren als een oude man met wit haar en een lange baard, nadat hij 82 jaar in de baarmoeder van zijn moeder had gezeten.
Het concept van het taoïsme is dao. Hoewel een exacte vertaling niet mogelijk is, betekent het zoiets als het pad, de weg, maar ook de methode of principe. Zelfs de Chinezen zelf kunnen het begrip maar moeilijk vertalen. Een ander concept heet wu wei, het 'niet handelen' of met de stroom mee zwemmen. Dit is tevens het afzien van zaken die tegen de draad van de dingen ingaan. De loop der gebeurtenissen in het heelal wordt bepaald door twee tegenovergestelde polen: yin en yang. Yang is het mannelijke, helder en de hoge hemel. Yin wordt beschouwd als vrouwelijk, duister, passief, en onpeilbaar diep. Zonder yin bestaat er geen yang en zonder yang geen yin.
Confusianisme: De ideeën van Confusius (5de eeuw v. Chr) zijn al 2000 jaar lang van invloed op de Chinese cultuur en juist om die reden worden zijn filosofieën hier kort beschreven. Het confusianisme is geen godsdienst, eerder een praktisch, ethisch systeem, een stelsel van wet en orde. Wel werd de wijsgeer vereerd als een god waaraan talloze offers werden gebracht. Zoals het universum wordt bepaald door de orde en het ritme in de wereld, zoals de zon, de maan en de sterren bewegen volgens de wetten van de natuur, zo moet de mens leven in het kader van de wereldorde. Dit idee is op zijn beurt weer gebaseerd op het idee dat mensen het vermogen hebben om te kunnen leren.
Confusius ging uit van een strenge hiërarchie en definieerde deze zeer helder en precies. Alleen als elk afzonderlijk lid van de samenleving volledige verantwoordelijkheid neemt voor zijn of haar positie, kan de maatschappij als geheel goed functioneren. Aan familiebanden en sociale betrekkingen werd fundamentele betekenis toegekend. Tussen vader en zoon, (de zoon moet de vader zonder voorbehoud gehoorzamen), tussen man en vrouw (vrouwen hebben nauwelijks individuele rechten), tussen oudere en jongere broer, tussen vrienden onderling en tussen heerser en onderdaan.

De belangrijkste religie in Tibet is het lamaïsme, voortgekomen uit een mix van de animistische Bon-religie en het tantrisch boeddhisme. Er zijn meerdere sekten, waarvan de Gelukpa of geelkapsekte (herkenbaar aan de goudgele mutsen) de belangrijkste is met de Dalai Lama die in ballingschap leeft, als leider. De Panchen Lama behoort tot de roodkapsekte. Beiden lama's worden beschouwd als levende boeddha's. Hoewel er tijdens de Chinese overheersing veel religieuze bouwwerken zijn vernietigd, blijven de overgebleven kloosters kenmerkend voor het Tibetaanse landschap. Vooral tijdens de bezoeken aan de Tibetaanse lamakloosters zijn de religieuze aspecten duidelijk terug te vinden.

Nepal is het enige hindoe koninkrijk ter wereld. De koning van Nepal wordt vereerd als de belichaming van de god Vishnoe. Naast het hindoeïsme dat door het overgrote deel van de Nepalezen wordt beleden, is het boeddhisme de tweede godsdienst. Beide godsdiensten zijn in Nepal zo met elkaar verweven dat het bijna onmogelijk is om ze te scheiden. Een van de bindende factoren van de religies vormt de tantra, een geheimzinnige en symbolische, religieuze filosofie die tussen de tiende en vijftiende eeuw is ontstaan. In het tantraïsme speelt de verering van demonen een belangrijke rol.

Een zeer kleine minderheid in Nepal is islamitisch. De godsdienst speelt een uiterst belangrijke rol in het dagelijkse leven. Door het hele land komen we kleine heiligdommen, tempels, godenbeelden, heilige afbeeldingen en mystieke symbolen tegen en overal zijn mensen bezig met uitvoeren van religieuze handelingen. De religie heeft ook duidelijk zijn weerslag op de kunst en in de architectuur. Bekend voorbeeld van deze laatste is de stoepa, de unieke koepelvormige tempel die een relikwie van Boeddha bewaart. Boeddha werd geboren in Lumbini, in de Nepalese Terai, in de 6de eeuw v. Chr. Tijdens zijn luxe leven als prins werd hij geconfronteerd met het lijden van de mensen om hem heen. Na een lange meditatie verwierf hij verlichting en begon een nieuwe levensleer te verkondigen. Het boeddhisme is feitelijk een hervormingsbeweging van het hindoeïsme en veel elementen van beide religies komen overeen. Op een aantal belangrijke aspecten verwierp Boeddha de gangbare leer. De Brahmaanse rituele verering van de goden en het kastensysteem waren twee belangrijke zaken die hij verwerpelijk vond. De grondgedachte van het boeddhisme is dat het werelds bestaan lijden inhoudt, een kringloop van wedergeboorten (reïncarnaties) waaruit de mens zich moet bevrijden.

Het hindoeïsme is niet gesticht door één profeet of gegrondvest op één boek, maar op een bouwwerk van boeken, meesters, godenvereringen, kasten en leefregels. Het woord zelf is bedacht door de islamieten die het subcontinent vanaf de 9de eeuw binnenvielen en alle heidense praktijken die ze er aantroffen, samen hebben gevat met het woord `hind'. Het hindoeïsme is feitelijk een samenklontering van religies. Maar in het woord 'religie' komt de alomvattendheid van het hindoeïsme niet tot uiting. De godenverering is heel belangrijk in het hindoeïsme. Volgens sommige geschriften zijn er 330 miljoen goden.
Typerend voor het hindoeïsme is het kastensysteem, de indeling van de bevolking in een hiërarchie van overgeërfde sociale klassen. Elke hindoe wordt geboren in een kaste waarvan hij de rest van zijn leven deel blijft uitmaken. De hoogste kaste is die der Brahmanen of Bahuns, waaruit de geestelijkheid voortkomt. Daaronder staat de kaste der Ksatriya's of Chettri's, de soldaten en bestuurders. Eigenlijk is dit de kaste met de ware macht. Brahmanen dienen zich niet zo bezig te houden met succes in het ondermaanse, maar kunnen wel grote invloed uitoefenen doordat ze de schriftgeleerden zijn en een intieme relatie onderhouden met hun godenwereld. Weer een stapje lager op de ladder staan de Vaisya's, die de kaste der handelaars vormen en tenslotte is er de grote massa van de Sudra's, de boeren. Wat rest, is nog een kasteloze groep, de Paria's. Deze mensen worden als zeer onrein beschouwd en mogen slechts de meest vieze karweitjes opknappen, zoals rioolreiniging en lijkverbranding. Maar door de toenemende bevolkingsdruk in de Kathmanduvallei, die een schrijnende werkeloosheid met zich meebrengt, zie je langzaam een verschuiving optreden.
Elke hindoe heeft een klein huisaltaar waar de lievelingsgoden een plaatsje hebben. Het zijn meestal veelkleurige afbeeldingen van deze goden, die in onze ogen meer iets weg hebben van fantastische stripverhaalfiguren. Sommige mensen richten zich vooral op Vishnoe, anderen meer op Shiva, maar in geen enkel huis ontbreken Ganesh (de god van wijsheid en geluk met het olifantenhoofd) en Lakshmi.
De belangrijkste puja's die dagelijks in de tempels worden gehouden, vinden plaats bij zonsop- en zonsondergang. Onder het geroffel van trommels, het rinkelen van belletjes, het geluid van blaasinstrumenten en het reciteren van de veda's wordt er een offer gebracht dat de vier elementen, lucht, aarde, water en licht of vuur vertegenwoordigt. Een ander belangrijk religieus gebeuren is darshan, ofwel het zien van een beeld van de god, of zoals in Kathmandu de levende godin Kumari. Bij processies worden godenbeelden rondgedragen zodat de mensen de goden kunnen zien, want dat is bevorderlijk voor het zielenheil. Prasad is geheiligd voedsel, dat eerst geofferd wordt aan de god(in) en daarna genuttigd wordt ter bescherming.

We raden je aan om een zachte reiskoffer (al dan niet voorzien van wieltjes) of een rugzak mee te nemen. Denkend aan de steile trappen van Chinese stations, de beperkte bagageruimte in de treinen en bussen, de vele ongeplaveide straten en het ontbreken van een lift in de eenvoudigere hotels, raden we een koffer sterk af voor deze reis. Bovendien komen er in Tibet regelmatig landslides voor. Meestal zijn dan dragers aanwezig om tegen betaling je bagage te dragen. Zijn zij niet aanwezig dan zul je zelf je eigen bagage moeten dragen. 

Luchtvaartmaatschappijen staan toe om op intercontinentale vluchten 20 kg bagage mee te nemen. Binnenlandse vluchten zijn dikwijls beperkt tot 15 kg.

Voor het opbergen van waardepapieren kun je het beste een dunne geldgordel kopen, die je onder je kleding kunt dragen. Daarnaast is een kleine rugzak of schoudertas handig voor de dagelijkse handbagage.

Wat betreft je kleding raden we je aan om praktische kleding mee te nemen die zich makkelijk laat combineren (laag over laag).

De keuze om bepaalde zaken mee te nemen is vaak erg persoonlijk. De hier volgende opsomming is dan ook enkel indicatief. Denk bij het samenstellen van je bagage bijvoorbeeld aan: reis- (en taal)gids, stevige ingelopen schoenen, sandalen, regenkleding, zaklamp, wasmiddel, een handdoek (voor de meer eenvoudige guesthouses), een reisapotheek, je eigen medicijnen, anti-muggenspray, eventueel een universeel geldige verloopstekker (zie ook onder ‘electriciteit’), foto- en/of videomateriaal, kopieën van je reisdocumenten en waardepapieren, batterijen, hoofddeksel, zonnebril, zonnebrandmiddelen, zwemkleding, reiswekker, schrijfgerei, schaartje en zakmes (niet in je handbagage in het vliegtuig). 

In sommige hotels is laundry service aanwezig. In Tibet is het altijd raadzaam warme kleding bij je te hebben aangezien je je op grote hoogte bevindt. Maar ook in China kan het in het voor- en najaar 's avonds fris zijn.

Het is niet nodig om tenten, slaapmatjes of muskietennetten mee te nemen. We raden wel een slaapzak aan, voornamelijk denkende aan de overnachtingen in het Everest Base Camp/Rongbuk en Nyalam.

Het is bekend dat Tibetanen in Tibet graag een afbeelding van de Dalai Lama willen bezitten. Wij willen je waarschuwen dat het geven van dergelijke foto op onverantwoorde wijze gevaar oplevert voor de Tibetanen. Houd er rekening mee dat de Tibetanen zich dit gevaar niet realiseren. Besef ook dat je bagage bij aankomst en vertrek uit Tibet gecontroleerd kan worden.

Handbagage

Sinds 04/11/2006 zijn nieuwe veiligheidsmaatregelen van kracht in alle luchthavens van de Europese Unie voor het vervoeren van vloeistoffen. Voortaan mogen reizigers in hun handbagage alleen nog kleine flesjes of tubes meenemen van maximaal 10 cl inhoud. Deze moeten worden meegenomen in één doorzichtige, hersluitbare, plastic zak met niet meer dan maximaal 1 liter inhoud. Deze zal getoond moeten worden aan de security check.

De flesjes mogen bevatten: water of andere dranken, soep, siroop, crèmes, lotions, parfums, oliën, scheerzeep, deodorant, schuim, haargel, douchegel, shampoo, tandpasta, mascara. Dit alles dus met een limiet van 10 cl per flesje of tube. Al wat meer is, dien je op te bergen in je grote bagage die wordt ingecheckt.

Ook toegelaten zijn medicatie, dieetproducten en babyvoeding die tijdens de reis noodzakelijk zijn (in dit geval draagt men best een Engelstalig medisch attest).

Vloeistoffen aangekocht voorbij de check-in procedure (tax free goederen) worden verzegeld verkocht en zijn niet onderworpen aan de beperkingen. Wacht tot u de check-in in de laatste Europese luchthaven (bij een eventuele transfer) voorbij bent voor u de verzegeling verbreekt.

Voortaan dienen ook jassen en vesten te worden uitgedaan en door de x-ray gescreend; laptops en andere grotere elektrische apparaten moeten worden uitgepakt en zullen eveneens worden gescreend door de machine.

Stopcontacten leveren 220 volt, 50 hertz wisselstroom. Je hebt dus een adapter nodig als je Nederlandse/Belgische elektronische apparaten in China en Tibet wilt gebruiken. Nederlandse/Belgische stekkers passen wel in Nepal op de meeste ongeaarde stopcontacten al moet je soms een beetje duwen. In Nepal doen zich af en toe stroomstoringen voor, dus het is een goed idee om een zaklamp mee te nemen. Die kan ook van dienst zijn in de nachttreinen. Voor meer informatie en bijhorende illustraties verwijzen we u graag door naar volgende website: http://www.kropla.com/electric2.htm 

Vooraleer je op reis vertrekt, dien je je huisarts om advies te vragen i.v.m. de nodige inentingen en medicatie die voor jouw reis van toepassing zijn. Maak ruim een maand voor vertrek een afspraak met een vaccinerende instelling of de huisarts. Het is ook verstandig om een kleine reisapotheek mee te nemen. We raden je aan om je vaccinaties pas te halen, als je zeker weet dat je reis doorgaat.

We bevelen voor deze reis alleszins vaccinaties aan tegen DTP (difterie, tetanus en polio), buiktyfus en hepatitis A. We willen benadrukken dat deze lijst indicatief is. Koning Aap Reizen heeft geen medische bevoegdheid. Bovendien kunnen medische voorschriften regelmatig veranderen. Koning Aap Reizen verwijst voor de meest correcte en up to date informatie naar de huisarts en naar het Instituut voor Tropische Geneeskunde. Telefonisch kan je informatie vragen via de Travelfoon op het nummer 0900–10.110. Je kan ook op www.itg.be (onder ‘vaccinaties en malaria-advies per land’) online per land advies opvragen. Bij het Instituut voor Tropische Geneeskunde kun je ook terecht voor je inentingen.

Hoogteziekte
Als je tijdens de reis boven de 2500 meter hoogte komt bestaat de kans op hoogteziekte. Door het zuurstofgebrek wordt de ademhaling versneld en adem je meer vocht uit dan normaal. Daarom moet je boven de 2500 meter veel drinken (drie tot vier liter per dag). Indien je urine donker van kleur is, drink je te weinig. Hoogteziekte treedt meestal op binnen 24-72 uur na het bereiken van een nieuwe hoogte. Hoofdpijn is het belangrijkste symptoom. Daarnaast kunnen vermoeidheid, misselijkheid, lusteloosheid, apathie, duizeligheid en hartkloppingen voorkomen. Deze klachten mag je nooit bagatelliseren, het kan gaan om longoedeem of hersenoedeem. Deze ernstige vormen, gekenmerkt door o.a. kortademigheid, droge hoest en/of verwardheid, kunnen onbehandeld fataal zijn. Iedereen kan deze ziekte krijgen, óók wie over een goede conditie beschikt. Het is belangrijk om bij ernstige klachten naar een lager gelegen plaats af te dalen.
Op plaatsen waar je met het vliegtuig aankomt op een hoogte van meer dan 3000 meter kan de aanpassing aan de hoogte een probleem vormen. Het is belangrijk dat je na aankomst ten minste een dag rust neemt.

Het tijdsverschil tussen China en Tibet en onze zomertijd is 6 uur, tijdens onze wintertijd 7 uur. In Nepal is het vier uur en 45 minuten later dan bij ons. Nepal kent geen zomertijd en dus is het tijdsverschil in de zomer drie uur en 45 minuten.

China, zowel als Nepal is een redelijk veilig land waar weinig geweldsdelicten tegen buitenlanders voorkomen. Zakkenrollerij komt, met name in de grote steden, wel veel voor. Je moet daarop attent zijn op drukke plaatsen. Stadsbussen en stationspleinen zijn berucht. De vuistregel is: draag je paspoort, vliegticket en travellercheques en het meeste geld onder je kleding in een geldgordel. Zorg voor genoeg handgeld voor de dag op een makkelijker bereikbare plek, zodat je niet en publique in je geldgordel hoeft. Laat nooit geld of waardevolle zaken achter op de hotelkamer.
 

China en Tibet:
De hieronder genoemde openingstijden zijn niet de precieze tijden, want die kunnen variëren. Het zijn de uren waarop vrijwel alle plaatsen van die categorie in ieder geval geopend zijn.
Bank of China: maandag t/m vrijdag 8.30 - 17.30 uur, tussen de middag gesloten.
Postkantoren: maandag t/m vrijdag 9.00 - 17.00 uur, tussen de middag gesloten.
Musea: dagelijks van 9.00 - 16.00 uur. De wekelijkse sluitingsdag is verschillend.
Winkels: de meeste winkels alle dagen van grofweg 9.00-21.00.
Tijdens de nationale feestdagen is het meeste gesloten: Dag van de Arbeid: 1 mei. Partijdag: 1 juli. Dag van het Volksbevrijdingsleger: 1 augustus. Dag van de Volksrepubliek: 1 oktober.
Nepal:
Vrijdagmiddag en zaterdag vormen het weekend in Nepal en zaterdag is de wekelijkse vrije dag. Overheidsinstellingen, waaronder de kantoren voor toeristeninformatie, zijn dan gesloten. Banken zijn geopend van zo t/m do van 10-14 uur en sommige op vrijdag van 10-12 uur. Geautoriseerde wisselkantoren in Kathmandu zijn dagelijks open van 10-19 uur.
Winkels zijn vaak tot 20 of 21 uur geopend. Sommige internetcafés zijn wat later open.
 

Post:
Post  naar Europa versturen is meestal geen probleem. De post doet er naar Europa ongeveer tien dagen over. Omdat de postzegels soms niet goed plakken, of omdat er helemaal geen lijm op zit, staat er wel eens een potje lijm op de balie. Zie er op toe dat je kaart of brief op het postkantoor afgestempeld wordt. Anders bestaat de kans dat een postbeambte de postzegel er af haalt. Het salaris van het personeel is bijzonder laag.

E-mail:
E-mailen kan in de grotere plaatsen in internetcafés. In China zijn de kosten 2 tot 5 yuan per uur afhankelijk van de plaats waar je je bevindt. De verbindingen zijn er snel. De verbindingen in Tibet zijn soms erg traag. De laatste dagen in Tibet is internet niet mogelijk. In Nepal vind je overal internetcafes.

Telefoon:
Bellen kan in China vanuit een postkantoor of een hotel. De wachttijd is afhankelijk van de plaats en tijd waarop je belt. Buiten de spitsuren krijg je meestal binnen een half uur verbinding. De kosten zijn gebaseerd op tijdeenheden van drie minuten. Hiervandaan is het ook mogelijk om collect calls te maken. Doorgaans zijn de verbindingen goed. De tarieven verschillen nogal. Informeer dus eerst naar de tarieven voordat je gaat bellen. De kosten voor een internationaal gesprek zijn relatief hoog, ongeveer 2 euro per minuut. In hotels is het duurder dan op het postkantoor.
Bellen kan in Tibet vanuit een postkantoor of een hotel. De kosten zijn gebaseerd op tijdeenheden van drie minuten. De tarieven verschillen nogal. Informeer dus eerst naar de tarieven voordat je gaat bellen. 
Ook vanuit Nepal bellen met Europa is relatief duur, maar de verbindingen met de huidige satellietsystemen zijn in ieder geval prima vanuit Kathmandu, waar je belt vanuit particuliere telefoonbureautjes, die zichzelf vanaf de straatkant goed adverteren. Meestal gaat de tijdregistratie met een stopwatch, soms is er een gecomputeriseerde registratie. In het laatste geval kan er niet gesjoemeld worden.
Het internationale toegangsnummer van België is 0032, gevolgd door het netnummer zonder 0 en dan het abonneenummer. De landencode van China en Tibet is 00 86. De landencode van Nepal is 00 977. In veel plaatsen is het mogelijk te faxen. 
GSM-telefoons zijn in sommige plaatsen werkzaam, vraag hiervoor om informatie bij je provider.

China:
Chinezen eten in principe alles wat leeft; het resultaat van eeuwen van honger en gebrek. Niet alleen worden alle dieren als een potentiële maaltijd beschouwd, ze worden ook helemaal geconsumeerd, met huid en haar, snuit, hersenen en ingewanden. Een bezoek aan een lokale markt bied je een blik in de Chinese keuken. Het kan een spel zijn om te raden wat je ziet: miereneters, schorpioenen, slang, hond? Iedere consequente niet-vegetariër zou tegen hiervan vervaardigde gerechten geen bezwaar moeten hebben. Westerlingen stuit vooral de wrede behandeling van de dieren tegen de borst. Kikkers en slangen worden levend gevild. Alle beesten zitten in benauwende, verstikkende kooien opgesloten. Door de Chinezen worden ze niet op de een of andere manier gehumaniseerd. Het is voedsel, en daarmee uit. De eetpraktijk van alledag is zowel voor Chinezen als toeristen saaier dan deze markt doet vermoeden. De enige werkelijk exotische maaltijden die je misschien zult nuttigen, zullen bestaan uit slang of sprinkhaan.
Zoals je kunt verwachten in een land met zulke enorme afmetingen zijn er regionale verschillen. Het grootste onderscheid betreft het basisvoedsel: in het zuiden eet men meer rijst, in het noorden meer deegwaren. In het noorden wordt van die granen ook brood gemaakt, vaak in de vorm van gestoomde broodjes, al dan niet met groenten of vlees erin. De tweedeling gaat niet volledig op.
De keuken van Sichuan is bekend om zijn zeer gepeperde gerechten. Een specialiteit is hier 'hotpot' (fondue) die ook bijzonder scherp kan zijn. Je kiest zelf de ingrediënten. In Lijiang zijn Nakhi buffetten te bestellen, met allerlei soorten gebakken kaas. In Xi'an merk je de mosliminvloed en kun je heerlijke kebab krijgen: spiesjes rund- of schapenvlees die worden gebarbecued waar je bij staat. Beijing heeft natuurlijk Peking eend op het menu, in talloze variaties.
In de grote steden heb je meestal de gelegenheid om op straat te eten. Sinds het begin van de economische hervormingen mogen de Chinezen weer hun eigen zaakjes hebben, en vind je straten en pleintjes waar ze 's avonds hun eetstalletjes bij elkaar zetten. Bestellen doe je simpel door aan te wijzen. Op deze manier eten is smakelijk, goedkoop en vooral leuk, omdat je midden tussen de Chinezen zit.
Als Chinezen overigens met een groep uit eten gaan, is het niet de gewoonte dat ieder voor zich bestelt. Er komen een aantal gerechten op tafel en iedereen eet overal van. In restaurants ligt midden op tafel een draaischijf waar alle schalen op staan die naar wens naar iemand toegedraaid kunnen worden. Het is leuk om je deze manier van eten aan te wennen als je met een groepje gaat eten. En jawel, je eet met stokjes.
China's nationale drank is thee, meer precies groene thee (die trouwens niet groen is maar lichtbruin). Aan de smaak moet je even wennen. Thee wordt ongezoet gedronken. Je zult zien dat Chinezen glazen potjes met een deksel meenemen naar hun werk of op reis. Thuis doen ze er een bodempje theebladeren in, waar ze dan de hele dag gekookt water bij schenken. Gekookt water is in treinen, op boten en in hotels altijd gratis verkrijgbaar. Je kunt er zelf ook gebruik van maken. Koffie is onder de Chinezen niet populair, al kun je tegenwoordig wel op veel plaatsen oploskoffie kopen. Cola en andere limonades zijn overal te krijgen. Alcoholische dranken zijn er ook te over. Maotai is in China ongeveer wat jenever is in Belgie, al ruikt het naar kaas. Chinese wijn smaakt anders dan Europese. Bier is goed en wordt verkocht in grote flessen van ruim 0,6 liter. Er zit maar 2 - 3 procent alcohol in, dus je kunt er lekker van doordrinken.

Tibet:
De Tibetaanse keuken steekt nogal schril af bij de uitgebreide en verfijnde Chinese keuken. Als gevolg van de vaak barre omstandigheden waaronder de mensen moeten overleven en de beperkte mogelijkheden om voedsel te verbouwen, is het traditionele menu niet echt afwisselend. Als dranken zijn yakboterthee (gezouten thee met yakboter) en chang (bier) geliefd. Tsampa, een stevige brij van gerst vormt het voornaamste bestand van een maaltijd, aangevuld met yakvlees, yakkaas en yakboter. Thukpa, vettige noedelsoep met groenten en/of vlees, staat ook vaak op het menu. Momo's, meelballetjes, gevuld met groenten en gehakt, worden in de regel door toeristen goed gewaardeerd. Tijdens de reis in Tibet kunnen we deze traditionele gerechten proeven, maar er zijn tevens vele restaurants die Chinese en westerse gerechten serveren. Sommige Tibetaanse restaurants in Lhasa komen speciaal voor toeristen met yakburgers op de proppen. Internationale voedselketens schitteren in Tibet gelukkig nog steeds door afwezigheid. 
In vrijwel alle hotels in Tibet staan thermosflessen met heet water paraat, om zelf een kopje thee, koffie of noedelsoep te kunnen maken.

Nepal:
Een doorsnee Nepalese maaltijd wordt gevormd door een chapati, een platte pannenkoek, met rijst en dal, een soort linzenpuree. Vaak wordt dit geserveerd met groente en hete pepers. Het lokale menu kent weinig vlees of ei en op plekken waar geen rijst kan worden verbouwd, vormen aardappelen, maïs en gerst de voornaamste bestanddelen van een maaltijd. Een ander veel gegeten gerecht is curry van aardappelen. Traditioneel wordt in Nepal met de rechterhand gegeten, waarbij brood of een chapati als lepel fungeert. Daar de Nepalese keuken niet echt tot de verbeelding spreekt, kun je in de hoofdstad je hart ophalen aan de Chinese en Tibetaanse keuken en vind je er Italiaanse, Amerikaanse, Mexicaanse, Thaise, Franse, Duitse, Japanse, Afghaanse, Russische, Indiase en Pakistaanse restaurants.

De cultuurverschillen tussen Chinezen, Tibetanen, Nepalezen en Europeanen zijn zo groot, dat je er een heel boek aan zou kunnen wijden. Hieronder zijn er een paar uitgepikt die van direct en dagelijks belang zijn bij de omgang met de plaatselijke bevolking. 

CHINA :

Hebben we niet 
'Meiyou' was het eerste Chinees dat buitenlanders in China leerden, gedurende de eerste jaren nadat het land zich begin jaren '80 voor individuele reizigers had opengesteld. 'Hebben we niet', betekent het. Overal en altijd kon je het te horen krijgen, waar je ook om vroeg; treinkaartjes, buskaartjes, hotelbedden en wat niet al. Vaak waren die dingen helemaal niet onverkrijgbaar of uitverkocht. Deze op het eerste gezicht onbegrijpelijke weigerachtige houding is wel te verklaren. In de communistische economie hadden Chinezen er geen financieel belang bij klanten ter wille te zijn. Waarom zou je je inspannen? De Chinese maatschappij, waarin op allerlei gebied schaarste heerste, draaide (en draait nog steeds) voor een groot deel op het gebruik van connecties, 'guanxi', of zoals de Chinezen het zelf ook wel zeggen, het gebruik van de achterdeur. Diensten en goederen worden vaak langs een onofficiële weg geleverd. In ruil heb je recht op een wederdienst. 'Meiyou' bleef ook altijd 'meiyou'. Chinezen geven niet snel toe dat ze zich vergist hebben. Dat wordt gevoeld als gezichtsverlies, een van de ergste dingen die je in het sociale verkeer kunnen overkomen.

Afdingen 
Geleidelijk raakte 'meiyou' op zijn retour. Ervoor in de plaats kwam geldzucht. Tegenwoordig willen Chinezen juist van alles leveren en je er te veel voor laten betalen. Ze durven grof te overvragen. Wij vinden dat afzetterij. Zij vinden het waarschijnlijk niet meer dan normaal en rechtvaardig dat ze proberen een graantje mee te pikken van onze rijkdom. Overal waar geen vaste prijzen zijn moet je hiervoor op je hoede zijn. Bij souvenirverkopers in zowel China, Tibet als Nepal moet je bijvoorbeeld afdingen. Als je in straatstalletjes gaat eten, moet je altijd vooraf duidelijk de prijs overeen komen.

Etiquette 
Wees je bewust van het diepgewortelde Chinese idee dat China en de Chinezen de maatstaf zijn en de rest van de wereld afwijkend. Tegenover buitenlanders zijn de meeste Chinezen aardig en nieuwsgierig. Maar op zijn allerbest worden ze beschouwd als 'anders' en maar al te vaak als 'barbaar'. Omwonende volkeren leerden dingen van de Chinezen, niet omgekeerd. In de moderne wereld is deze mentaliteit niet meer zo gepast, maar nog nadrukkelijk aanwezig. Enkele plaatselijke gewoonten zijn volgens de westerse etiquette zeer onsmakelijk. Tot de Chinese eetgewoonten hoort luidruchtig geslurp en geboer. Na afloop van een maaltijd wordt de tafel en de nabije omgeving als een chaotische puinhoop achtergelaten, met overal etensresten, kippenbotten, visgraten, enzovoort. Ook niet netjes vinden wij het rochelen waar de meeste Chinezen zich vol overtuiging aan overgeven. Er wordt lawaaierig geschraapt, gesnoven en gespuugd. Je doet er maar het beste aan je hierover vrolijk te maken.

Kledingvoorschriften 
In China gelden geen strikte kledingvoorschriften en kun je je in de grote steden wel vertonen in korte broek of topje. Het is grappig om te zien hoe Chinese mannen er bij warm weer bijlopen in een onderhemd, en de lange broekspijpen tot boven de knie oprollen. Over het algemeen zijn de mensen wel wat 'bedekter' gekleed dan wij gewend zijn. Het is netjes als je je hieraan aanpast. Al verwachten Chinezen het misschien nauwelijks van de afwijkende wezens die westerlingen nu eenmaal zijn.

Vermaak 
De Chinezen, die zes dagen in de week werken, hebben in vergelijking met de Nederlanders zeer weinig vrije tijd. Op het platteland komen de mensen in hun vrije tijd bij elkaar om te praten of om gezamenlijk televisie te kijken. In de steden kijken de mensen 's avonds naar de televisie of ze maken een wandeling op straat of in één van de parken. Je kunt dit zelf 's avonds in navolging van de Chinezen ook doen. Ook zou je naar de bioscoop kunnen gaan. China telt zeker 140.000 bioscopen. Meestal is het er vrij luidruchtig, daar er meegeleefd en commentaar geleverd wordt op de films, die hoofdzakelijk in het Chinees zijn. De voorstellingen zijn over het algemeen om 21.00 uur afgelopen. In de grote steden is er ook gelegenheid een café of een discotheek te bezoeken. In Xi'an staan tot laat in de avond allerlei kraampjes en stalletjes langs de weg. In Beijing zou je naar een voorstelling van de beroemde Peking-opera kunnen gaan. In deze opera's worden zang, dans, acrobatiek en gesproken tekst gecombineerd. De traditionele onderwerpen van de Peking-opera zijn afkomstig uit de geschiedenis en mythologie. Het centrale thema in deze opera's is meestal de strijd tussen goed en kwaad. Tijdens de Culturele Revolutie was de Peking-opera verboden en na die tijd heeft de opera verschillende veranderingen ondergaan. De onderwerpen zijn nu nieuw of traditioneel. Een andere mogelijkheid is de acrobatenshow in. Acrobatiek is reeds meer dan 22 eeuwen de meest geliefde vorm van vermaak in China.

Chinese horoscoop 
De Chinese horoscoop is een 12 jarige cyclus. De origine gaat terug naar het Boeddhisme. Volgens het verhaal, riep Boeddha al de dieren van China naar zijn bedzijde, maar er kwamen slechts 12 dieren. Omdat hij de dieren voor hun toewijding wilde belonen, creëerde hij een jaar voor elk dier. De 12 dieren die verschenen waren de rat, os, tijger, konijn, draak, slang, paard, schaap, aap, haan, hond en het varken. Elk dier heeft zijn eigen speciale karakteristieken. Veel mensen geloven dat deze karakteristieken gebeurtenissen beïnvloeden gedurende het jaar. Tevens geloven sommige mensen dat mensen die in een bepaald jaar zijn geboren de kwaliteiten van het dier van dat jaar bezitten.

Chinees Nieuwjaar 
Chinees nieuwjaar wordt gevierd op de eerste dag van de maanmaand van de Chinese jaartelling. Daarom is datum steeds anders, maar wel altijd tussen 21 januari en 20 februari. Voor meer dan een miljard mensen over de hele wereld is het de belangrijkste feestdag van het jaar. Van tevoren maakt iedereen zijn huis goed schoon en lost lopende schulden af Messen, scharen en naalden gaan achter slot en grendel. Zo kunnen ze niet per vergissing het geluk van het nieuwe jaar kapot maken. In de kamers staan bloemen en op rode papierstroken worden gelukwensen gekalligrafeerd. Op de avond zelf moeten de kwade geesten worden verjaagd. Omdat die bang zijn voor de gelukskleur rood, voor vuur en voor lawaai, steken de mensen ontzettend veel roodgekleurd knalvuurwerk af. Op straat dansen draken en leeuwen. Kinderen hebben nieuwe kleren aan en buigen voor hun ouders die hun geluksgeld geven in rode enveloppen. Ze mogen zoveel snoepen als ze willen en ze krijgen op nieuwjaarsdag nooit straf.
In 2006 valt het Chinees Nieuwjaar op 29 januari en hier begint dan het Jaar van de Hond.

Festivals en feesten
China heeft 9 nationale feestdagen: 1 januari (Nieuwjaar); februari (Chinees Nieuwjaar, deze datum wisselt jaarlijks en is afhankelijk van de Chinese maankalender); 8 maart (Internationale Vrouwendag); 1 mei (Dag van de Arbeid); 4 mei (Dag van de Jeugd); 1 juni (Dag van het Kind); 1 july (Dag van de Communistische Partij); 1 augustus (Dag van de stichting van de PLA); 1 oktober (Dag van de Volksrepubliek).
Speciale ceremonies worden gehouden in Taoïstische en Boeddhistische tempels op vollemaans- en nieuwe maansdagen. Leuk om er dan dus een kijkje te gaan nemen. Kleurrijk is ook het Lantaarnfestival (Yuànxi-o Jié), 12 februari 2006. Mensen maken (of kopen) dan papieren lantaarns en lopen hier 's avonds mee door de straten. Het Maanfestival wordt gevierd op 6 oktober 2006.

TIBET EN NEPAL :

Afdingen:
Afdingen is in Tibet en Nepal heel gewoon. Zeker bij souvenirverkopers moet je afdingen. Als je in straatstalletjes gaat eten, moet je altijd vooraf duidelijk de prijs overeen komen.

Kledingvoorschriften:
Uit respect voor de gebruiken en tradities van dit gebied is het aan te raden om niet al te bloot en te opzichtig rond te lopen. Zeker niet in kerken, tempels, moskeeën en kleine dorpjes. Voor vrouwen is het niet raadzaam om in Tibet en Nepal een minirok, korte broek of topje te dragen. Wij adviseren je ook een lange broek en bovenkleding met mouwtjes mee te nemen. Ook mannen dienen rekening te houden met hun kleding. Een korte broek wordt over het algemeen als ongepast beschouwd.

Toiletten:
De openbare toiletten in Tibet kennen absoluut geen privacy. Als er tussenschotten tot kniehoogte staan, dan is dat veel. Bovendien zijn de meeste openbare wc's ronduit smerig. Een hygiënisch voordeel is dat het zowel in Nepal als Tibet meestal hurktoiletten betreft, zodat je niets hoeft aan te raken. Het is aan te raden zoveel mogelijk van de toiletten in het hotel gebruik te maken en in ieder geval altijd wc-papier (te koop in Tibet en Nepal) bij je te hebben. Tissues om je handen mee af te vegen zijn ook geen overbodige luxe.

Tempelbezoek:
Bij het bezoeken van boeddhistische tempels of kloosters verzoeken wij je de volgende regels aan te houden, uit beleefdheid en respect voor de bevolking. Draag geen shorts (ook mannen niet) of minirok bij het bezoeken van een tempel. Loop altijd linksom een stoepa, tempel of een manistenenmuur (dus met de klok mee).

Feestdagen:
In Tibet worden er een aantal plaatselijke (religieuze) festiviteiten vastgesteld aan de hand van de Tibetaanse kalender. Omdat de stand van de maan daarbij bepalend is, veranderen de data ieder jaar.
Het belangrijkste feest is Losar, het Tibetaanse nieuwjaarsfeest, dat meestal in februari valt. Het gaat onder andere gepaard met oorverdovend vuurwerk. Ook worden honden opgehitst om te blaffen. Het lawaai dat ontstaat is bedoeld om duivels en boze geesten te verdrijven.
De geboortedag van de Dalai Lama wordt gevierd op 6 juli. Tijdens deze feestdag strooien Tibetanen elkaar onder met tsampa.
Sommige kloosters hebben een eigen festival, zoals Tashilhunpo (tweede week van de vijfde maand) en Drepung (dertigste dag van de zesde maand). Met name het ophangen van een grote thangka, een beschilderd religieus doek, is daarbij een opmerkelijke happening.
Het Yoghurt- of Shotongfestival, waarbij gemaskerde dansen ten uitvoer worden gebracht, vangt begin augustus in Drepung aan en verplaatst zich naar het Norbulinka.

Souvenirs:
Tibet is niet helemaal 'the place to be' als het om souvenirs gaat, tenzij je geïnteresseerd bent in religieuze artikelen zoals gebedsvlagen, gebedsmolens of thangka's. In de buurt van tempels en kloosters worden deze artikelen aangeboden. Over het algemeen zijn de spullen die hier worden aangeboden ook te koop in Kathmandu tegen aanzienlijk lagere prijzen. Het is gebruikelijk om af te dingen voor deze spulletjes.
 

De beste manier om je voor te bereiden is door te praten met mensen die het land kennen en door er een goede reisgids en kaart van aan te schaffen en te bestuderen.
 

Het noordoosten en westen van China zijn de zomers zeer warm en vrij droog. De regenperiode valt in de maanden juli en augustus, maar dit geldt voornamelijk voor het zuiden van China.
De beste perioden voor een bezoek aan Tibet en Nepal zijn de lente en de herfst. 
Tibet heeft door zijn zeer hoge ligging een droog bergklimaat. Alleen in de zomermaanden valt er wat regen. Als de zon schijnt, loopt de temperatuur overdag snel op, maar kan het in de schaduw toch nog koud zijn. 's Avonds en in de vroege ochtend kan de temperatuur tot rond het nulpunt dalen. In het voor- en najaar kan er dan ook nachtvorst voorkomen. We raden de reizigers aan warme kleding mee te nemen (of terplaatse aan te schaffen). 
Nepal heeft een uiteenlopend klimaat van subtropisch op de vlaktes tot een koud bergklimaat in de bergen. Van half juni tot en met september is de moessontijd.

Beste reistijd:
De beste reistijd is mei tot november. Lhasa en Shigatse kennen in deze periode heerlijk mild weer, hoewel er in juli en augustus redelijk wat regen kan vallen. Hierdoor worden sommige gebieden soms onbegaanbaar en kan het zicht op de bergen beperkt zijn. De koudste maanden zijn december, januari en februari. Door de zuidelijke ligging van Nepal kent het land een warm klimaat en milde winters, vooral in de lagere gedeelten. Het sneeuwt zelden onder de tweeduizend meter. De lente loopt van maart tot mei en is warm en vochtig. De zomer wordt gedomineerd door de moessonregens en in de winter is het koel en helder.

China heeft twee officiële talen en een grote hoeveelheid aan verschillende dialecten Opmerkelijk is dat het Chinese schrift een identiek karakterschrift is voor heel China. Zodoende kunnen de mensen in het hele land schriftelijk met elkaar communiceren en dezelfde teksten lezen, terwijl ze elkaar door hun verschillende dialecten niet kunnen verstaan. In het grootste deel van het land is de officiële taal Mandarijn, alleen in de zuidelijke provincie Guangdong (Canton) en in Hong Kong spreekt men Cantonees. Buitenlandse talen worden bijna niet gesproken. In alle grote hotels, restaurants, winkels en bij de bezienswaardigheden kent men wel enige woorden Engels.
Het Chinese schrift is een pictografisch schrift. De karakters die men nu gebruikt, waren oorspronkelijk tekeningetjes. Er zijn meer dan 10.000 karakters, om een krant te kunnen lezen moet je zeker 4.000 karakters kennen. Elk woord is 1 karakter.
De Chinese gesproken taal kenmerkt zich door het gebruik van tonen. Als je een woord in een andere toonhoogte uitspreekt, kan het een volledig andere betekenis krijgen. Je moet dus niet verbaasd staan te kijken als een Chinees je niet verstaat als je vriendelijk goedendag zegt.
In Tibet vormen Tibetaans en Chinees de voornaamste talen. Vooral in de steden wordt vooral Chinees gesproken, een regelrecht gevolg van de 'bevrijding'. Het Tibetaans en Chinees kennen weinig overeenkomsten. De zinsstructuur van beide talen is compleet anders, evenals het schrift, dat we overal zullen tegenkomen. Vooral op het platteland wordt het zeer gewaardeerd als je een paar woordjes Tibetaans leert, al zal dit wel enige oefening kosten. Met name jonge Tibetanen spreken Engels en willen dit graag in praktijk brengen door contact te leggen met buitenlanders. Ook monniken maken graag een praatje om hun Engels te oefenen. Een veel gehoorde groet van buitenlandse toeristen is 'tashi delek', wat letterlijk 'goede toekomst' betekent. Tibetanen gebruiken deze groet zelf eigenlijk alleen tijdens nieuwjaar.
Nepali is de officiële taal in Nepal en wordt door vrijwel iedereen gesproken. De etnische minderheden zoals de Newars, Tamangs en Gurungs spreken naast het Nepali ook hun eigen dialecten. Het Nepali heeft veel gemeen met het Hindi en het Perzisch. Het is niet moeilijk een paar woordjes Nepali te leren, mits je iemand vindt die de tekens kan vertalen. Het bekendste woord, wat je overal zult horen, is namasté (hallo).
 

Land en landschap:

De totale oppervlakte van China beslaat 9.580.000 km² en het is daarmee het op twee na grootste land ter wereld. China is grofweg 300 keer groter dan Nederland en kan qua oppervlakte gemakkelijk met West-Europa worden vergeleken.
Landschappelijk is China onmetelijk divers: de uitgestrekte laagvlakte van het noordoostelijke deel; het heuvelachtige en waterrijke zuidoostelijke deel; het l-ssplateau van Centraal China; het hoogland van Tibet en Qinghai; de woestijn- en steppe gebieden van Xinjiang en Binnen-Mongolië en tenslotte het grillige karstlandschap van het zuiden met z'n klassiek aandoende uitzichten.
Topografisch gezien ligt China ingeklemd tussen Rusland, Kazakstan, Kirgizstan, Tadzjikistan, Mongolië en Korea in het noorden, en Pakistan, India, Nepal, Myanmar, Laos en Vietnam in het zuiden. De totale lengte van de landgrens bedraagt meer dan 20.000 km. 

Tibet beslaat een gebied dat tweemaal zo groot is als Frankrijk en wordt voor een groot deel omsloten door China. In het zuiden grenst Tibet aan India, Nepal, Sikkim, Bhutan en Birma. Tibet wordt ook wel 'het Dak van de Wereld' genoemd omdat het overgrote deel van het land is gelegen tussen de 4000 en 5000 meter hoogte. Aan de zuidzijde ligt het Himalayagebergte met de hoogste toppen ter wereld. Noordelijk daarvan liggen onder meer uitgestrekte graslanden en hoogvlaktes tot 5000 meter. De hoogte heeft een ingrijpende invloed op de overlevingsmogelijkheden voor flora, fauna en de mens. Zowel planten als dieren hebben zich moeten aanpassen om hier te overleven. Helaas staat ook in Tibet de natuur steeds zwaarder onder druk, vooral als gevolg van kaalslag. In Tibet ontspringen enkele belangrijke rivieren van Azië zoals de Yangtzi en de Mekong. Een typisch Tibetaans dier dat we zeker zullen zien, is de yak. Dit langharige rund kan extreem lage temperaturen weerstaan en levert de bevolking melk, boter, kaas, vlees, leer en wol. Meest bijzondere 'diersoort' is natuurlijk de yeti, oftewel de 'Verschrikkelijke Sneeuwman', maar dat we deze legendarische bewoner van het hooggebergte zullen treffen, is zeer onwaarschijnlijk.
Tibet is gelegen in de ontoegankelijke bergen van de Himalaya. Door het natuurlijke en zelfgekozen isolement heeft het land altijd haar mysterieuze uitstraling behouden en tot ver in de twintigste eeuw waren buitenlandse bezoekers niet welkom. De geschiedenis van de Tibetanen gaat terug tot in de middeleeuwen. Al in de 7de eeuw heerste er onder Songtsen Gampo een machtig rijk dat belangrijke zijderoutes en gebieden in Nepal en Yunnan (China) domineerde. Toen dit rijk uiteenviel in kleinere feodale rijken, begonnen de kloosters snel aan macht te winnen. Het boeddhisme was al eeuwenlang de voornaamste religie in de omringende landen en drong ondertussen ook steeds meer tot Tibet door. Het boeddhisme werd hier niet klakkeloos overgenomen. Uit een mengeling van brahmanisme en de traditionele, animistische Bon-religie ontwikkelde zich het Tibetaanse boeddhisme en uiteindelijk het lamaïsme. In de loop der eeuwen kregen de kloosters steeds meer wereldlijke, politieke macht en in de zeventiende eeuw verkreeg de geelkapsekte na een conflict met de roodkapsekte, de absolute macht over het land. De leider nam de titel aan van Dalai Lama dat letterlijk 'Oceaan van Wijsheid' betekent. Iedere nieuwe Dalai Lama is een reïncarnatie van de voorgaande, iets wat middels speciale procedures wordt vastgesteld. De Dalai Lama was een absoluut heerser die regeerde over een arm land waar tot 1950 slavernij nog de gewoonste zaak van de wereld was.

Aan de heerschappij van de Dalai Lama kwam abrupt een eind toen buurland China in 1950 het land binnenviel en 'bevrijdde' van het juk van de geestelijken. De Chinese bezetting leidde tot een exodus van honderdduizend Tibetanen, 1,2 miljoen doden en vernietigde het overgrote deel van Tibet's culturele en religieuze erfenis. Van de 1600 kloosters zijn er slechts tien bewaard gebleven. De Dalai Lama vluchtte naar India waar hij nog steeds in ballingschap leeft. Het Tibetaanse volk had ondertussen zwaar te lijden onder de Maoïstische politiek en de Culturele Revolutie. Ondanks het verzet en protesten uit alle hoeken van de wereld is de aanwezigheid van China in Tibet onverzettelijker dan ooit. Door een politiek van culturele invasie, door 'import' van Chinezen, verstedelijking en Chinese bouwprojecten voltrekt zich een onomkeerbaar proces. Ondanks een geleidelijke toename van vrijheid voor de diverse culturen in China zelf, lijkt de Chinese regering vast van plan de controle in haar 'opstandige provincie' met strakke hand te behouden.

Nepal is een rechthoekig land dat van noordwest naar zuidoost een afstand heeft van ca. 850 km en een maximale breedte heeft van 220 km. Het is met een oppervlakte van 147.000 km² vier maal zo groot als Nederland. Het land ligt ingeklemd tussen het door China bezette Tibet aan de noordoostkant en India, dat het aan de overige drie zijden omgeeft. Nepal wordt gedomineerd door het hoogste gebergte ter wereld, de Himalaya, waarvan de hoogste bergketen het land grotendeels afgrendelt van Tibet met toppen zoals de Mount Everest - bij de Nepalezen bekend als Sagarmatha (8848 m) - Manaslu (8156 m) en de Lhotse (8516 m). Volgens de huidige stand van de wetenschap is de ontwikkeling van de Himalaya ongeveer 30 miljoen jaar geleden begonnen, toen de Indiase landmassa tegen het Euraziatische continent botste als gevolg van immense tektonische bewegingen in de afkoelende aardkorst. De Indiase schol schoof onder de Euraziatische met als gevolg het ontstaan van de Himalaya. Voor die tijd maakte het gebied waarin Nepal ligt deel uit van een oceaan, waarvan de Middellandse Zee nog een overblijfsel is. Hoog in de bergen worden dan ook ammonieten gevonden die aan toeristen worden verkocht voor enkele euro's.
De verscheidenheid aan natuur in Nepal is enorm doordat in een klein gebied met hoogteverschillen van kilometers veel klimaatzones vlak naast elkaar bestaan. Er zijn grote gebieden waar ijs en sneeuw eeuwig heersen en zeldzame diersoorten zoals het sneeuwluipaard voorkomen. Maar daarnaast zijn er jungles en grasvlaktes waar het 's zomers 40 graden kan worden. Hier lopen nog neushoorns en wilde buffels rond. Daartussen vinden we naald- en rododendronbossen en alpenweiden waar wilde geiten zwerven. Slechts een vijfde deel van het land is in cultuur gebracht, vooral in de vorm van prachtige terrassen waar rijst wordt verbouwd. Een groot deel van Nepal is door zijn bergachtige landschap nog nauwelijks ontsloten en uitsluitend te voet of met kleine vliegtuigen te bereiken. Vooral het noordwesten is schaars bevolkt en weinig aangetast door mensenhanden.

Wat nu Nepal is, was ooit een verzameling van kleine feodale staatjes, ingeklemd tussen Tibet en het Moghul India. In 1324 werden de kleine rijkjes onder de voet gelopen door een heerser uit Rajput, die op de vlucht was geslagen voor de moslims. Zijn afstammelingen zouden tot 1768 over Nepal heersen totdat het land werd overwonnen door de Gurkhas, een volk van Tibetaans-Mongoolse oorsprong. De Gurkhas die bekend stonden uitmuntende strijders te zijn, deden tevens een poging Tibet te bezetten. Zij werden niettemin verslagen door de Chinezen die voor korte tijd ook Nepal bezetten. In 1791 sloten de Gurkhas een verdrag met de Britten in India, maar grensgeschillen leidden in 1814 tot een oorlog tussen Groot-Brittannië en Nepal. In een afgedwongen wapenstilstand in 1816, moest Nepal een groot gedeelte van haar grensgebieden afstaan aan Brits-Indië.

In 1923 werd de onafhankelijkheid van Nepal officieel. Om als geïsoleerd, klein koninkrijk ingeklemd tussen twee grootmachten de onafhankelijkheid veilig te stellen, probeerde koning Birendra de relaties met India en China niet te verstoren. In 1990 werd het verbod op politieke partijen opgeheven en niet veel later werd er een nieuwe grondwet ingesteld. Momenteel is Nepal een constitutionele monarchie met een meerpartijenstelsel. Koning Birendra is in 2001 door een familielid vermoord, en inmiddels door zijn broer opgevolgd.

Bevolking en cultuur:
China heeft ruim een miljard inwoners. Ongeveer 20 % hiervan woont in de stad, de rest woont op het platteland. Om de enorme bevolkingsgroei een halt toe te roepen, heeft de Chinese regering de één-kind politiek in het leven geroepen. De mensen in de stad worden gedwongen om slechts 1 kind te nemen. Als ze meer kinderen krijgen, dan moeten ze op andere punten inleveren. Dat wil zeggen dat ze bijvoorbeeld in een klein huis moeten wonen en dat de scholing voor de kinderen niet meer gratis is. Als je een tweeling krijgt, dan geldt dat niet.
Ongeveer 93 % van de Chinezen zijn Han Chinezen. Verder zijn er nog zo'n 55 minderheden, die voornamelijk in de grensstreken wonen. Tijdens onze Groots China reis zullen we deze minderheden bezoeken: de Bai bevolking in Dali, de Naxi bevolking in Lijiang en de Sani en Yi bevolking in het Stenen Woud. 

De Tibetaanse bevolking bestaat oorspronkelijk uit een verzameling van zeer uiteenlopende culturen. Sinds de Chinese bezetting zijn ook buiten Tibet, in onder andere India en Nepal, grote Tibetaanse gemeenschappen te vinden. Door de actieve immigratiepolitiek van China leven er naast de lamaïstische Tibetanen tegenwoordig buitengewoon veel Han-Chinezen in Tibet. Zij wonen voornamelijk in de grotere plaatsen zoals Lhasa en Shigatse en zijn actief in de industrie, handel en het leger. De meeste Tibetanen leven van de landbouw en de veeteelt. De veelzijdigheid van de Tibetaanse bevolking is goed te zien op bijvoorbeeld de Barkhor Bazar in Lhasa. Vanuit het gehele land komen hier pelgrims naartoe om te bidden, waarbij onder andere de nomadische Kampa opvallen.

De ruim 21 miljoen inwoners van Nepal zijn onder te verdelen in circa 35 verschillende etnische groepen die ieder hun eigen taal en cultuur hebben. Grofweg vallen deze bevolkingsgroepen uiteen in drie hoofdgroepen: de Indo-Ariërs, de Tibeto-Birmanen (waaronder de Newars) en de uit Tibet afkomstige bewoners onder wie de Sherpa's. Ongeveer veertig procent van de bevolking woont in de vlakke en vruchtbare Terai, de overige zestig procent woont in de heuvels en de bergen. De hooggelegen delen van de bergen zijn zeer dun bevolkt.

Godsdienst: 

De drie grootste godsdienstige stromingen in China zijn het boeddhisme, het confusionisme en het taoïsme. Hoewel de historie van deze drie volkomen van elkaar verschillen, hebben de stromingen toch aardig wat overeenkomsten. Zo zijn de grondleggers geen goden, maar mensen van vlees en bloed. Ook zijn ze meer een levenswijze, of filosofie, dan een godsdienst.
Boeddhisme: De Boeddha werd geboren in Lumbini, in de Nepalese Terai, in de 6de eeuw v. Chr. Tijdens zijn luxe leven als prins werd hij geconfronteerd met het lijden van de mensen om hem heen. Na een lange meditatie verwierf hij verlichting en begon een nieuwe levensleer te verkondigen. Het boeddhisme is feitelijk een hervormingsbeweging van het hindoeïsme en veel elementen van beide religies komen overeen. Op een aantal belangrijke aspecten verwierp de Boeddha de gangbare leer. De Brahmaanse rituele verering van de goden en het kastensysteem waren twee belangrijke zaken die hij verwerpelijk vond.
In navolging van het hindoeïsme beweerde de Boeddha dat alles wat bestaat een eeuwige opeenvolging van ontstaan en vergaan is waaraan in principe niets kan ontsnappen; niet de goden, niet het universum, niet de mensen. Het is hem, de Boeddha, evenwel gelukt om uit dit eeuwige rad van wedergeboorten los te komen. Zijn leer is een manier om het dagelijks leed te ontstijgen en naar het nirvana te gaan, een staat van tijdloze rust en eenheid met alles. Belangrijk zijn de vier edele waarheden. 1. Alle leven is lijden. 2. Dit lijden is het gevolg van onze begeerten. 3. Door het opheffen van die begeerten kan men een einde maken aan het lijden. 4. Het opheffen van de begeerten wordt bereikt door het bewandelen van `de juiste weg'. Die juiste weg bestaat uit het achtvoudige pad; een systeem van denken en handelen dat ervoor zorgt dat het karma verbetert van degene die het bewandelt. Naarmate het karma verbetert door het bewandelen van de juiste weg, reïncarneert men in reinere vormen. Tenslotte bereikt men het stadium van bodhisattva, waarin men niets anders meer verlangt dan het geluk van alle anderen. Vervolgens lost men op in het nirvana, de staat van verlichting waarin men beseft dat alles wat bestaat een illusie is, slechts een luchtspiegeling van een ondeelbare eenheid die in zichzelf rust.
De belangrijkste vorm in het huidige China is het mahayana-boeddhisme ofwel het grote voertuig dat alle wezens verlossing belooft met behulp van bodhisattva's. Bodhisattva's zijn diegenen die verlicht zijn maar daar vanaf zien en hun eigen overgang naar het nirvana uitstellen om zich in te zetten ter verlossing van de gehele mensheid. Ze proberen de mens een goed karma over te dragen en zo naar de verlichting te leiden. Het boeddhisme ontwikkelde zich tussen de derde en de zesde eeuw na Chr. en werd vermoedelijk geïntroduceerd door Indiase handelaren die boeddhistische priesters meenamen op hun reizen. Al snel ontstonden er kloosters in heel China. Deze kloosters hadden dezelfde rol als de kerken in Europa ten tijde van de middeleeuwen en fungeerden naast godsdiensthuis ook als herberg, ziekenhuis en weeshuis. Reizigers en vluchtelingen konden er altijd onderdak vinden.
Taoïsme: Het taoïsme is de enige godsdienst die ontstaan is in China zelf. Het boeddhisme komt uit India en het confusianisme is in hoofdzaak een levenswijze. De stichter van het taoïsme was Lao Tse, wat 'grote, oude meester' betekent, en naar zeggen werd hij geboren in het jaar 604 na Chr. Er zijn niettemin twijfels aan het feit of de man überhaupt wel geleefd zou hebben. Er is niets over hem bekend, zelfs niet zijn naam. De mythe vertelt ons dat Lao Tse werd geboren als een oude man met wit haar en een lange baard, nadat hij 82 jaar in de baarmoeder van zijn moeder had gezeten.
Het concept van het taoïsme is dao. Hoewel een exacte vertaling niet mogelijk is, betekent het zoiets als het pad, de weg, maar ook de methode of principe. Zelfs de Chinezen zelf kunnen het begrip maar moeilijk vertalen. Een ander concept heet wu wei, het 'niet handelen' of met de stroom mee zwemmen. Dit is tevens het afzien van zaken die tegen de draad van de dingen ingaan. De loop der gebeurtenissen in het heelal wordt bepaald door twee tegenovergestelde polen: yin en yang. Yang is het mannelijke, helder en de hoge hemel. Yin wordt beschouwd als vrouwelijk, duister, passief, en onpeilbaar diep. Zonder yin bestaat er geen yang en zonder yang geen yin.
Confusianisme: De ideeën van Confusius (5de eeuw v. Chr) zijn al 2000 jaar lang van invloed op de Chinese cultuur en juist om die reden worden zijn filosofieën hier kort beschreven. Het confusianisme is geen godsdienst, eerder een praktisch, ethisch systeem, een stelsel van wet en orde. Wel werd de wijsgeer vereerd als een god waaraan talloze offers werden gebracht. Zoals het universum wordt bepaald door de orde en het ritme in de wereld, zoals de zon, de maan en de sterren bewegen volgens de wetten van de natuur, zo moet de mens leven in het kader van de wereldorde. Dit idee is op zijn beurt weer gebaseerd op het idee dat mensen het vermogen hebben om te kunnen leren.
Confusius ging uit van een strenge hiërarchie en definieerde deze zeer helder en precies. Alleen als elk afzonderlijk lid van de samenleving volledige verantwoordelijkheid neemt voor zijn of haar positie, kan de maatschappij als geheel goed functioneren. Aan familiebanden en sociale betrekkingen werd fundamentele betekenis toegekend. Tussen vader en zoon, (de zoon moet de vader zonder voorbehoud gehoorzamen), tussen man en vrouw (vrouwen hebben nauwelijks individuele rechten), tussen oudere en jongere broer, tussen vrienden onderling en tussen heerser en onderdaan.

De belangrijkste religie in Tibet is het lamaïsme, voortgekomen uit een mix van de animistische Bon-religie en het tantrisch boeddhisme. Er zijn meerdere sekten, waarvan de Gelukpa of geelkapsekte (herkenbaar aan de goudgele mutsen) de belangrijkste is met de Dalai Lama die in ballingschap leeft, als leider. De Panchen Lama behoort tot de roodkapsekte. Beiden lama's worden beschouwd als levende boeddha's. Hoewel er tijdens de Chinese overheersing veel religieuze bouwwerken zijn vernietigd, blijven de overgebleven kloosters kenmerkend voor het Tibetaanse landschap. Vooral tijdens de bezoeken aan de Tibetaanse lamakloosters zijn de religieuze aspecten duidelijk terug te vinden.

Nepal is het enige hindoe koninkrijk ter wereld. De koning van Nepal wordt vereerd als de belichaming van de god Vishnoe. Naast het hindoeïsme dat door het overgrote deel van de Nepalezen wordt beleden, is het boeddhisme de tweede godsdienst. Beide godsdiensten zijn in Nepal zo met elkaar verweven dat het bijna onmogelijk is om ze te scheiden. Een van de bindende factoren van de religies vormt de tantra, een geheimzinnige en symbolische, religieuze filosofie die tussen de tiende en vijftiende eeuw is ontstaan. In het tantraïsme speelt de verering van demonen een belangrijke rol.

Een zeer kleine minderheid in Nepal is islamitisch. De godsdienst speelt een uiterst belangrijke rol in het dagelijkse leven. Door het hele land komen we kleine heiligdommen, tempels, godenbeelden, heilige afbeeldingen en mystieke symbolen tegen en overal zijn mensen bezig met uitvoeren van religieuze handelingen. De religie heeft ook duidelijk zijn weerslag op de kunst en in de architectuur. Bekend voorbeeld van deze laatste is de stoepa, de unieke koepelvormige tempel die een relikwie van Boeddha bewaart. Boeddha werd geboren in Lumbini, in de Nepalese Terai, in de 6de eeuw v. Chr. Tijdens zijn luxe leven als prins werd hij geconfronteerd met het lijden van de mensen om hem heen. Na een lange meditatie verwierf hij verlichting en begon een nieuwe levensleer te verkondigen. Het boeddhisme is feitelijk een hervormingsbeweging van het hindoeïsme en veel elementen van beide religies komen overeen. Op een aantal belangrijke aspecten verwierp Boeddha de gangbare leer. De Brahmaanse rituele verering van de goden en het kastensysteem waren twee belangrijke zaken die hij verwerpelijk vond. De grondgedachte van het boeddhisme is dat het werelds bestaan lijden inhoudt, een kringloop van wedergeboorten (reïncarnaties) waaruit de mens zich moet bevrijden.

Het hindoeïsme is niet gesticht door één profeet of gegrondvest op één boek, maar op een bouwwerk van boeken, meesters, godenvereringen, kasten en leefregels. Het woord zelf is bedacht door de islamieten die het subcontinent vanaf de 9de eeuw binnenvielen en alle heidense praktijken die ze er aantroffen, samen hebben gevat met het woord `hind'. Het hindoeïsme is feitelijk een samenklontering van religies. Maar in het woord 'religie' komt de alomvattendheid van het hindoeïsme niet tot uiting. De godenverering is heel belangrijk in het hindoeïsme. Volgens sommige geschriften zijn er 330 miljoen goden.
Typerend voor het hindoeïsme is het kastensysteem, de indeling van de bevolking in een hiërarchie van overgeërfde sociale klassen. Elke hindoe wordt geboren in een kaste waarvan hij de rest van zijn leven deel blijft uitmaken. De hoogste kaste is die der Brahmanen of Bahuns, waaruit de geestelijkheid voortkomt. Daaronder staat de kaste der Ksatriya's of Chettri's, de soldaten en bestuurders. Eigenlijk is dit de kaste met de ware macht. Brahmanen dienen zich niet zo bezig te houden met succes in het ondermaanse, maar kunnen wel grote invloed uitoefenen doordat ze de schriftgeleerden zijn en een intieme relatie onderhouden met hun godenwereld. Weer een stapje lager op de ladder staan de Vaisya's, die de kaste der handelaars vormen en tenslotte is er de grote massa van de Sudra's, de boeren. Wat rest, is nog een kasteloze groep, de Paria's. Deze mensen worden als zeer onrein beschouwd en mogen slechts de meest vieze karweitjes opknappen, zoals rioolreiniging en lijkverbranding. Maar door de toenemende bevolkingsdruk in de Kathmanduvallei, die een schrijnende werkeloosheid met zich meebrengt, zie je langzaam een verschuiving optreden.
Elke hindoe heeft een klein huisaltaar waar de lievelingsgoden een plaatsje hebben. Het zijn meestal veelkleurige afbeeldingen van deze goden, die in onze ogen meer iets weg hebben van fantastische stripverhaalfiguren. Sommige mensen richten zich vooral op Vishnoe, anderen meer op Shiva, maar in geen enkel huis ontbreken Ganesh (de god van wijsheid en geluk met het olifantenhoofd) en Lakshmi.
De belangrijkste puja's die dagelijks in de tempels worden gehouden, vinden plaats bij zonsop- en zonsondergang. Onder het geroffel van trommels, het rinkelen van belletjes, het geluid van blaasinstrumenten en het reciteren van de veda's wordt er een offer gebracht dat de vier elementen, lucht, aarde, water en licht of vuur vertegenwoordigt. Een ander belangrijk religieus gebeuren is darshan, ofwel het zien van een beeld van de god, of zoals in Kathmandu de levende godin Kumari. Bij processies worden godenbeelden rondgedragen zodat de mensen de goden kunnen zien, want dat is bevorderlijk voor het zielenheil. Prasad is geheiligd voedsel, dat eerst geofferd wordt aan de god(in) en daarna genuttigd wordt ter bescherming.

Doe de eerste dag in China rustig aan. Neem de tijd om te acclimatiseren. De overgang van klimaat, cultuur en voedsel kan behoorlijk ingrijpend zijn. Laat het land op je inwerken en geniet.
 

We raden je aan om een zachte reiskoffer (al dan niet voorzien van wieltjes) of een rugzak mee te nemen. Denkend aan de steile trappen van Chinese stations, de beperkte bagageruimte in de treinen en bussen, de vele ongeplaveide straten en het ontbreken van een lift in de eenvoudigere hotels, raden we een koffer sterk af voor deze reis. Bovendien komen er in Tibet regelmatig landslides voor. Meestal zijn dan dragers aanwezig om tegen betaling je bagage te dragen. Zijn zij niet aanwezig dan zul je zelf je eigen bagage moeten dragen. 

Luchtvaartmaatschappijen staan toe om op intercontinentale vluchten 20 kg bagage mee te nemen. Binnenlandse vluchten zijn dikwijls beperkt tot 15 kg.

Voor het opbergen van waardepapieren kun je het beste een dunne geldgordel kopen, die je onder je kleding kunt dragen. Daarnaast is een kleine rugzak of schoudertas handig voor de dagelijkse handbagage.

Wat betreft je kleding raden we je aan om praktische kleding mee te nemen die zich makkelijk laat combineren (laag over laag).

De keuze om bepaalde zaken mee te nemen is vaak erg persoonlijk. De hier volgende opsomming is dan ook enkel indicatief. Denk bij het samenstellen van je bagage bijvoorbeeld aan: reis- (en taal)gids, stevige ingelopen schoenen, sandalen, regenkleding, zaklamp, wasmiddel, een handdoek (voor de meer eenvoudige guesthouses), een reisapotheek, je eigen medicijnen, anti-muggenspray, eventueel een universeel geldige verloopstekker (zie ook onder ‘electriciteit’), foto- en/of videomateriaal, kopieën van je reisdocumenten en waardepapieren, batterijen, hoofddeksel, zonnebril, zonnebrandmiddelen, zwemkleding, reiswekker, schrijfgerei, schaartje en zakmes (niet in je handbagage in het vliegtuig). 

In sommige hotels is laundry service aanwezig. In Tibet is het altijd raadzaam warme kleding bij je te hebben aangezien je je op grote hoogte bevindt. Maar ook in China kan het in het voor- en najaar 's avonds fris zijn.

Het is niet nodig om tenten, slaapmatjes of muskietennetten mee te nemen. We raden wel een lakenzak aan (= soort slaapzak gemaakt van een dubbelgevouwen laken bvb) voor Rongbuk en Nyalam.Een slaapzak kan prettig zijn voor extra warmte in Everest Base Camp/Rongbuk in de maanden oktober en april.

Het is bekend dat Tibetanen in Tibet graag een afbeelding van de Dalai Lama willen bezitten. Wij willen je waarschuwen dat het geven van dergelijke foto op onverantwoorde wijze gevaar oplevert voor de Tibetanen. Houd er rekening mee dat de Tibetanen zich dit gevaar niet realiseren. Besef ook dat je bagage bij aankomst en vertrek uit Tibet gecontroleerd kan worden.

Handbagage

Sinds 04/11/2006 zijn nieuwe veiligheidsmaatregelen van kracht in alle luchthavens van de Europese Unie voor het vervoeren van vloeistoffen. Voortaan mogen reizigers in hun handbagage alleen nog kleine flesjes of tubes meenemen van maximaal 10 cl inhoud. Deze moeten worden meegenomen in één doorzichtige, hersluitbare, plastic zak met niet meer dan maximaal 1 liter inhoud. Deze zal getoond moeten worden aan de security check.

De flesjes mogen bevatten: water of andere dranken, soep, siroop, crèmes, lotions, parfums, oliën, scheerzeep, deodorant, schuim, haargel, douchegel, shampoo, tandpasta, mascara. Dit alles dus met een limiet van 10 cl per flesje of tube. Al wat meer is, dien je op te bergen in je grote bagage die wordt ingecheckt.

Ook toegelaten zijn medicatie, dieetproducten en babyvoeding die tijdens de reis noodzakelijk zijn (in dit geval draagt men best een Engelstalig medisch attest).

Vloeistoffen aangekocht voorbij de check-in procedure (tax free goederen) worden verzegeld verkocht en zijn niet onderworpen aan de beperkingen. Wacht tot u de check-in in de laatste Europese luchthaven (bij een eventuele transfer) voorbij bent voor u de verzegeling verbreekt.

Voortaan dienen ook jassen en vesten te worden uitgedaan en door de x-ray gescreend; laptops en andere grotere elektrische apparaten moeten worden uitgepakt en zullen eveneens worden gescreend door de machine.

Stopcontacten leveren 220 volt, 50 hertz wisselstroom. Je hebt dus een adapter nodig als je Belgische elektronische apparaten in China en Tibet wilt gebruiken. Belgische stekkers passen wel in Nepal op de meeste ongeaarde stopcontacten al moet je soms een beetje duwen. In Nepal doen zich af en toe stroomstoringen voor, dus het is een goed idee om een zaklamp mee te nemen. Die kan ook van dienst zijn in de nachttreinen. Voor meer informatie en bijhorende illustraties verwijzen we u graag door naar volgende website: http://www.kropla.com/electric2.htm 

China:
Het geven van fooien was in China lange tijd niet gebruikelijk, maar begint steeds meer ingeburgerd te raken. Eventuele plaatselijke gidsen bij excursies naar de Chinese Muur of het terracottaleger bij Xi'an verwachten eveneens een bijdrage. Taxichauffeurs en restaurantpersoneel rekenen niet echt op een extraatje, maar stellen het wel op prijs.

Tibet:
Het fooiensysteem is niet echt geïntegreerd in de Tibetaanse samenleving. In de kleine restaurants is het dan ook niet gewoon om een fooi achter te laten. Plaatselijke en nationale gidsen verwachten wel een fooi. Het richtbedrag voor chauffeurs die voor ons werken is 50-75 yuan per dag en voor de lokale gidsen 75-100 yuan per dag, afhankelijk van de reisafstand en in overleg met de reisbegeleider. Dit bedrag geldt namens de gehele groep. 

Nepal:
In de rekeningen van dure restaurants en bars zijn service en (luxe-)belastingen inbegrepen, maar toch wordt een fooi verwacht. In goedkope tentjes wordt door de Nepalezen geen fooi gegeven. Maar als je tevreden bent dan is er niets op tegen dat je nog een fooi achterlaat.
 

Deze landen zijn kleurrijk en fotogeniek en dus zeker de moeite waard om het op celluloid en video vast te leggen. Wij raden je aan het nodige materiaal voor foto's, dia's, band- of video-opnamen uit België mee te nemen. Niet alle merken zijn namelijk te verkrijgen. Ook is het moeilijk om aan batterijtjes, flitslampjes en onderdelen van de apparatuur te komen. Filmrolletjes van goede kwaliteit zijn echter wel voorhanden. Maar soms worden ze tot na de geldigheidsdatum verkocht, of wordt het materiaal niet op een voldoende koele plaats bewaard. Daarom is 't het beste om voldoende film van huis mee te nemen. Probeer film zo veel mogelijk te beschermen tegen de warmte. Door stijgende temperatuur kan de kwaliteit van het fotografische materiaal achteruit hollen. Met afdrukken kun je het beste wachten tot je terug bent in België, om het risico van een verkeerde behandeling zo veel mogelijk te voorkomen. Neem eventueel een loden zak mee ter bescherming van je rolletjes tegen de röntgenapparatuur op de luchthavens. 

Op de meeste van onze bestemmingen is materiaal voor digitale fototoestellen nog steeds niet of moeilijk te vinden. Neem dus voldoende geheugenkaarten mee. Op sommige reizen is er niet overal electriciteit (zie onder "Electriciteit"), dus neem voldoende batterijen mee, zodat je op belangrijke momenten niet zonder fototoestel komt te zitten.

Over het algemeen hebben Chinezen er geen bezwaar tegen als je foto's van ze maakt. Vaak komen ze zelfs schuchter met hun eigen cameraatje op je af met het verzoek of ze een foto van je met hun vrienden of familie mogen nemen. Tibetanen en Nepali's hebben er ook niet echt bezwaar tegen als je foto's van ze maakt. Vraag vooraf altijd toestemming, en als mensen te kennen geven dat ze er niet van gediend zijn, respecteer dat dan. Foto's en ander materiaal van de Dalai Lama zijn illegaal. Denk er aan dat je jezelf en anderen in gevaar kunt brengen als je zomaar foto's uit gaat delen, hoe goedbedoeld dit ook is. Je loopt gevaar gevangen gezet te worden en zelfs om gedeporteerd te worden. Je maakt mensen in Tibet overigens ook enorm gelukkig met een polaroid foto van henzelf of laat je rolletje ontwikkelen en deel de foto's uit. Je zult zien dat er ineens veel deuren open zullen gaan.

Het maken van foto's en video's van regeringsgebouwen, militaire objecten, grensovergangen, vliegvelden, politie en militaire functionarissen is verboden. Er mag ook niet gefotografeerd worden in de meeste religieuze gebouwen, met name geldt dit voor tempels en kloosters in Tibet. Als het wel mag dan moet er vaak flink voor betaald worden. Hou ook rekening met het feit dat men het wellicht niet zo waardeert als je als buitenlander opnames maakt van de minder mooie of armoedige kanten van het land. Respecteer het ook hier wanneer er bezwaren worden gemaakt.
 

Vooraleer je op reis vertrekt, dien je je huisarts om advies te vragen i.v.m. de nodige inentingen en medicatie die voor jouw reis van toepassing zijn. Maak ruim een maand voor vertrek een afspraak met een vaccinerende instelling of de huisarts. Het is ook verstandig om een kleine reisapotheek mee te nemen. We raden je aan om je vaccinaties pas te halen, als je zeker weet dat je reis doorgaat.

We bevelen voor deze reis alleszins vaccinaties aan tegen DTP (difterie, tetanus en polio), buiktyfus en hepatitis A. We willen benadrukken dat deze lijst indicatief is. Koning Aap Reizen heeft geen medische bevoegdheid. Bovendien kunnen medische voorschriften regelmatig veranderen. Koning Aap Reizen verwijst voor de meest correcte en up to date informatie naar de huisarts en naar het Instituut voor Tropische Geneeskunde. Telefonisch kan je informatie vragen via de Travelfoon op het nummer 0900–10.110. Je kan ook op www.itg.be (onder ‘vaccinaties en malaria-advies per land’) online per land advies opvragen. Bij het Instituut voor Tropische Geneeskunde kun je ook terecht voor je inentingen.

Hoogteziekte
Als je tijdens de reis boven de 2500 meter hoogte komt bestaat de kans op hoogteziekte. Door het zuurstofgebrek wordt de ademhaling versneld en adem je meer vocht uit dan normaal. Daarom moet je boven de 2500 meter veel drinken (drie tot vier liter per dag). Indien je urine donker van kleur is, drink je te weinig. Hoogteziekte treedt meestal op binnen 24-72 uur na het bereiken van een nieuwe hoogte. Hoofdpijn is het belangrijkste symptoom. Daarnaast kunnen vermoeidheid, misselijkheid, lusteloosheid, apathie, duizeligheid en hartkloppingen voorkomen. Deze klachten mag je nooit bagatelliseren, het kan gaan om longoedeem of hersenoedeem. Deze ernstige vormen, gekenmerkt door o.a. kortademigheid, droge hoest en/of verwardheid, kunnen onbehandeld fataal zijn. Iedereen kan deze ziekte krijgen, óók wie over een goede conditie beschikt. Het is belangrijk om bij ernstige klachten naar een lager gelegen plaats af te dalen.
Op plaatsen waar je met het vliegtuig aankomt op een hoogte van meer dan 3000 meter kan de aanpassing aan de hoogte een probleem vormen. Het is belangrijk dat je na aankomst ten minste een dag rust neemt.

Zorg ervoor dat achterblijvers weten in welk land je bent en hoe lang je wegblijft, spreek eventueel af wanneer je contact opneemt. Geef je vluchttijden en vluchtnummers door aan degenen die je ophalen van het vliegveld. Koning Aap verstrekt aan derden geen vlucht- of reisinformatie, hotelnamen en telefoonnummers. Eventuele vertragingen kunnen via het informatienummer op Zaventem of via Teletekst worden opgevraagd.

Contactpersonen:
Indien zich noodgevallen tijdens de reis voordoen is het belangrijk dat wij een contactpersoon in België kunnen bereiken. Op het boekingsformulier heb je iemand opgegeven. Het kan gebeuren dat die persoon juist op vakantie is tijdens je reis. Geef in dit geval een tweede persoon op zodat we zeker iemand kunnen bereiken.
 

Het tijdsverschil tussen China en Tibet en onze zomertijd is 6 uur, tijdens onze wintertijd 7 uur. In Nepal is het vier uur en 45 minuten later dan bij ons. Nepal kent geen zomertijd en dus is het tijdsverschil in de zomer drie uur en 45 minuten.

China, zowel als Nepal is een redelijk veilig land waar weinig geweldsdelicten tegen buitenlanders voorkomen. Zakkenrollerij komt, met name in de grote steden, wel veel voor. Je moet daarop attent zijn op drukke plaatsen. Stadsbussen en stationspleinen zijn berucht. De vuistregel is: draag je paspoort, vliegticket en travellercheques en het meeste geld onder je kleding in een geldgordel. Zorg voor genoeg handgeld voor de dag op een makkelijker bereikbare plek, zodat je niet en publique in je geldgordel hoeft. Laat nooit geld of waardevolle zaken achter op de hotelkamer.
 

China en Tibet:
De hieronder genoemde openingstijden zijn niet de precieze tijden, want die kunnen variëren. Het zijn de uren waarop vrijwel alle plaatsen van die categorie in ieder geval geopend zijn.
Bank of China: maandag t/m vrijdag 8.30 - 17.30 uur, tussen de middag gesloten.
Postkantoren: maandag t/m vrijdag 9.00 - 17.00 uur, tussen de middag gesloten.
Musea: dagelijks van 9.00 - 16.00 uur. De wekelijkse sluitingsdag is verschillend.
Winkels: de meeste winkels alle dagen van grofweg 9.00-21.00.
Tijdens de nationale feestdagen is het meeste gesloten: Dag van de Arbeid: 1 mei. Partijdag: 1 juli. Dag van het Volksbevrijdingsleger: 1 augustus. Dag van de Volksrepubliek: 1 oktober.
Nepal:
Vrijdagmiddag en zaterdag vormen het weekend in Nepal en zaterdag is de wekelijkse vrije dag. Overheidsinstellingen, waaronder de kantoren voor toeristeninformatie, zijn dan gesloten. Banken zijn geopend van zo t/m do van 10-14 uur en sommige op vrijdag van 10-12 uur. Geautoriseerde wisselkantoren in Kathmandu zijn dagelijks open van 10-19 uur.
Winkels zijn vaak tot 20 of 21 uur geopend. Sommige internetcafés zijn wat later open.
 

Land en landschap:

De totale oppervlakte van China beslaat 9.580.000 km² en het is daarmee het op twee na grootste land ter wereld. China is grofweg 300 keer groter dan Nederland en kan qua oppervlakte gemakkelijk met West-Europa worden vergeleken.
Landschappelijk is China onmetelijk divers: de uitgestrekte laagvlakte van het noordoostelijke deel; het heuvelachtige en waterrijke zuidoostelijke deel; het l-ssplateau van Centraal China; het hoogland van Tibet en Qinghai; de woestijn- en steppe gebieden van Xinjiang en Binnen-Mongolië en tenslotte het grillige karstlandschap van het zuiden met z'n klassiek aandoende uitzichten.
Topografisch gezien ligt China ingeklemd tussen Rusland, Kazakstan, Kirgizstan, Tadzjikistan, Mongolië en Korea in het noorden, en Pakistan, India, Nepal, Myanmar, Laos en Vietnam in het zuiden. De totale lengte van de landgrens bedraagt meer dan 20.000 km. 

Tibet beslaat een gebied dat tweemaal zo groot is als Frankrijk en wordt voor een groot deel omsloten door China. In het zuiden grenst Tibet aan India, Nepal, Sikkim, Bhutan en Birma. Tibet wordt ook wel 'het Dak van de Wereld' genoemd omdat het overgrote deel van het land is gelegen tussen de 4000 en 5000 meter hoogte. Aan de zuidzijde ligt het Himalayagebergte met de hoogste toppen ter wereld. Noordelijk daarvan liggen onder meer uitgestrekte graslanden en hoogvlaktes tot 5000 meter. De hoogte heeft een ingrijpende invloed op de overlevingsmogelijkheden voor flora, fauna en de mens. Zowel planten als dieren hebben zich moeten aanpassen om hier te overleven. Helaas staat ook in Tibet de natuur steeds zwaarder onder druk, vooral als gevolg van kaalslag. In Tibet ontspringen enkele belangrijke rivieren van Azië zoals de Yangtzi en de Mekong. Een typisch Tibetaans dier dat we zeker zullen zien, is de yak. Dit langharige rund kan extreem lage temperaturen weerstaan en levert de bevolking melk, boter, kaas, vlees, leer en wol. Meest bijzondere 'diersoort' is natuurlijk de yeti, oftewel de 'Verschrikkelijke Sneeuwman', maar dat we deze legendarische bewoner van het hooggebergte zullen treffen, is zeer onwaarschijnlijk.
Tibet is gelegen in de ontoegankelijke bergen van de Himalaya. Door het natuurlijke en zelfgekozen isolement heeft het land altijd haar mysterieuze uitstraling behouden en tot ver in de twintigste eeuw waren buitenlandse bezoekers niet welkom. De geschiedenis van de Tibetanen gaat terug tot in de middeleeuwen. Al in de 7de eeuw heerste er onder Songtsen Gampo een machtig rijk dat belangrijke zijderoutes en gebieden in Nepal en Yunnan (China) domineerde. Toen dit rijk uiteenviel in kleinere feodale rijken, begonnen de kloosters snel aan macht te winnen. Het boeddhisme was al eeuwenlang de voornaamste religie in de omringende landen en drong ondertussen ook steeds meer tot Tibet door. Het boeddhisme werd hier niet klakkeloos overgenomen. Uit een mengeling van brahmanisme en de traditionele, animistische Bon-religie ontwikkelde zich het Tibetaanse boeddhisme en uiteindelijk het lamaïsme. In de loop der eeuwen kregen de kloosters steeds meer wereldlijke, politieke macht en in de zeventiende eeuw verkreeg de geelkapsekte na een conflict met de roodkapsekte, de absolute macht over het land. De leider nam de titel aan van Dalai Lama dat letterlijk 'Oceaan van Wijsheid' betekent. Iedere nieuwe Dalai Lama is een reïncarnatie van de voorgaande, iets wat middels speciale procedures wordt vastgesteld. De Dalai Lama was een absoluut heerser die regeerde over een arm land waar tot 1950 slavernij nog de gewoonste zaak van de wereld was.

Aan de heerschappij van de Dalai Lama kwam abrupt een eind toen buurland China in 1950 het land binnenviel en 'bevrijdde' van het juk van de geestelijken. De Chinese bezetting leidde tot een exodus van honderdduizend Tibetanen, 1,2 miljoen doden en vernietigde het overgrote deel van Tibet's culturele en religieuze erfenis. Van de 1600 kloosters zijn er slechts tien bewaard gebleven. De Dalai Lama vluchtte naar India waar hij nog steeds in ballingschap leeft. Het Tibetaanse volk had ondertussen zwaar te lijden onder de Maoïstische politiek en de Culturele Revolutie. Ondanks het verzet en protesten uit alle hoeken van de wereld is de aanwezigheid van China in Tibet onverzettelijker dan ooit. Door een politiek van culturele invasie, door 'import' van Chinezen, verstedelijking en Chinese bouwprojecten voltrekt zich een onomkeerbaar proces. Ondanks een geleidelijke toename van vrijheid voor de diverse culturen in China zelf, lijkt de Chinese regering vast van plan de controle in haar 'opstandige provincie' met strakke hand te behouden.

Nepal is een rechthoekig land dat van noordwest naar zuidoost een afstand heeft van ca. 850 km en een maximale breedte heeft van 220 km. Het is met een oppervlakte van 147.000 km² vier maal zo groot als Nederland. Het land ligt ingeklemd tussen het door China bezette Tibet aan de noordoostkant en India, dat het aan de overige drie zijden omgeeft. Nepal wordt gedomineerd door het hoogste gebergte ter wereld, de Himalaya, waarvan de hoogste bergketen het land grotendeels afgrendelt van Tibet met toppen zoals de Mount Everest - bij de Nepalezen bekend als Sagarmatha (8848 m) - Manaslu (8156 m) en de Lhotse (8516 m). Volgens de huidige stand van de wetenschap is de ontwikkeling van de Himalaya ongeveer 30 miljoen jaar geleden begonnen, toen de Indiase landmassa tegen het Euraziatische continent botste als gevolg van immense tektonische bewegingen in de afkoelende aardkorst. De Indiase schol schoof onder de Euraziatische met als gevolg het ontstaan van de Himalaya. Voor die tijd maakte het gebied waarin Nepal ligt deel uit van een oceaan, waarvan de Middellandse Zee nog een overblijfsel is. Hoog in de bergen worden dan ook ammonieten gevonden die aan toeristen worden verkocht voor enkele euro's.
De verscheidenheid aan natuur in Nepal is enorm doordat in een klein gebied met hoogteverschillen van kilometers veel klimaatzones vlak naast elkaar bestaan. Er zijn grote gebieden waar ijs en sneeuw eeuwig heersen en zeldzame diersoorten zoals het sneeuwluipaard voorkomen. Maar daarnaast zijn er jungles en grasvlaktes waar het 's zomers 40 graden kan worden. Hier lopen nog neushoorns en wilde buffels rond. Daartussen vinden we naald- en rododendronbossen en alpenweiden waar wilde geiten zwerven. Slechts een vijfde deel van het land is in cultuur gebracht, vooral in de vorm van prachtige terrassen waar rijst wordt verbouwd. Een groot deel van Nepal is door zijn bergachtige landschap nog nauwelijks ontsloten en uitsluitend te voet of met kleine vliegtuigen te bereiken. Vooral het noordwesten is schaars bevolkt en weinig aangetast door mensenhanden.

Wat nu Nepal is, was ooit een verzameling van kleine feodale staatjes, ingeklemd tussen Tibet en het Moghul India. In 1324 werden de kleine rijkjes onder de voet gelopen door een heerser uit Rajput, die op de vlucht was geslagen voor de moslims. Zijn afstammelingen zouden tot 1768 over Nepal heersen totdat het land werd overwonnen door de Gurkhas, een volk van Tibetaans-Mongoolse oorsprong. De Gurkhas die bekend stonden uitmuntende strijders te zijn, deden tevens een poging Tibet te bezetten. Zij werden niettemin verslagen door de Chinezen die voor korte tijd ook Nepal bezetten. In 1791 sloten de Gurkhas een verdrag met de Britten in India, maar grensgeschillen leidden in 1814 tot een oorlog tussen Groot-Brittannië en Nepal. In een afgedwongen wapenstilstand in 1816, moest Nepal een groot gedeelte van haar grensgebieden afstaan aan Brits-Indië.

In 1923 werd de onafhankelijkheid van Nepal officieel. Om als geïsoleerd, klein koninkrijk ingeklemd tussen twee grootmachten de onafhankelijkheid veilig te stellen, probeerde koning Birendra de relaties met India en China niet te verstoren. In 1990 werd het verbod op politieke partijen opgeheven en niet veel later werd er een nieuwe grondwet ingesteld. Momenteel is Nepal een constitutionele monarchie met een meerpartijenstelsel. Koning Birendra is in 2001 door een familielid vermoord, en inmiddels door zijn broer opgevolgd.

Bevolking en cultuur:
China heeft ruim een miljard inwoners. Ongeveer 20 % hiervan woont in de stad, de rest woont op het platteland. Om de enorme bevolkingsgroei een halt toe te roepen, heeft de Chinese regering de één-kind politiek in het leven geroepen. De mensen in de stad worden gedwongen om slechts 1 kind te nemen. Als ze meer kinderen krijgen, dan moeten ze op andere punten inleveren. Dat wil zeggen dat ze bijvoorbeeld in een klein huis moeten wonen en dat de scholing voor de kinderen niet meer gratis is. Als je een tweeling krijgt, dan geldt dat niet.
Ongeveer 93 % van de Chinezen zijn Han Chinezen. Verder zijn er nog zo'n 55 minderheden, die voornamelijk in de grensstreken wonen. Tijdens onze Groots China reis zullen we deze minderheden bezoeken: de Bai bevolking in Dali, de Naxi bevolking in Lijiang en de Sani en Yi bevolking in het Stenen Woud. 

De Tibetaanse bevolking bestaat oorspronkelijk uit een verzameling van zeer uiteenlopende culturen. Sinds de Chinese bezetting zijn ook buiten Tibet, in onder andere India en Nepal, grote Tibetaanse gemeenschappen te vinden. Door de actieve immigratiepolitiek van China leven er naast de lamaïstische Tibetanen tegenwoordig buitengewoon veel Han-Chinezen in Tibet. Zij wonen voornamelijk in de grotere plaatsen zoals Lhasa en Shigatse en zijn actief in de industrie, handel en het leger. De meeste Tibetanen leven van de landbouw en de veeteelt. De veelzijdigheid van de Tibetaanse bevolking is goed te zien op bijvoorbeeld de Barkhor Bazar in Lhasa. Vanuit het gehele land komen hier pelgrims naartoe om te bidden, waarbij onder andere de nomadische Kampa opvallen.

De ruim 21 miljoen inwoners van Nepal zijn onder te verdelen in circa 35 verschillende etnische groepen die ieder hun eigen taal en cultuur hebben. Grofweg vallen deze bevolkingsgroepen uiteen in drie hoofdgroepen: de Indo-Ariërs, de Tibeto-Birmanen (waaronder de Newars) en de uit Tibet afkomstige bewoners onder wie de Sherpa's. Ongeveer veertig procent van de bevolking woont in de vlakke en vruchtbare Terai, de overige zestig procent woont in de heuvels en de bergen. De hooggelegen delen van de bergen zijn zeer dun bevolkt.

Godsdienst: 

De drie grootste godsdienstige stromingen in China zijn het boeddhisme, het confusionisme en het taoïsme. Hoewel de historie van deze drie volkomen van elkaar verschillen, hebben de stromingen toch aardig wat overeenkomsten. Zo zijn de grondleggers geen goden, maar mensen van vlees en bloed. Ook zijn ze meer een levenswijze, of filosofie, dan een godsdienst.
Boeddhisme: De Boeddha werd geboren in Lumbini, in de Nepalese Terai, in de 6de eeuw v. Chr. Tijdens zijn luxe leven als prins werd hij geconfronteerd met het lijden van de mensen om hem heen. Na een lange meditatie verwierf hij verlichting en begon een nieuwe levensleer te verkondigen. Het boeddhisme is feitelijk een hervormingsbeweging van het hindoeïsme en veel elementen van beide religies komen overeen. Op een aantal belangrijke aspecten verwierp de Boeddha de gangbare leer. De Brahmaanse rituele verering van de goden en het kastensysteem waren twee belangrijke zaken die hij verwerpelijk vond.
In navolging van het hindoeïsme beweerde de Boeddha dat alles wat bestaat een eeuwige opeenvolging van ontstaan en vergaan is waaraan in principe niets kan ontsnappen; niet de goden, niet het universum, niet de mensen. Het is hem, de Boeddha, evenwel gelukt om uit dit eeuwige rad van wedergeboorten los te komen. Zijn leer is een manier om het dagelijks leed te ontstijgen en naar het nirvana te gaan, een staat van tijdloze rust en eenheid met alles. Belangrijk zijn de vier edele waarheden. 1. Alle leven is lijden. 2. Dit lijden is het gevolg van onze begeerten. 3. Door het opheffen van die begeerten kan men een einde maken aan het lijden. 4. Het opheffen van de begeerten wordt bereikt door het bewandelen van `de juiste weg'. Die juiste weg bestaat uit het achtvoudige pad; een systeem van denken en handelen dat ervoor zorgt dat het karma verbetert van degene die het bewandelt. Naarmate het karma verbetert door het bewandelen van de juiste weg, reïncarneert men in reinere vormen. Tenslotte bereikt men het stadium van bodhisattva, waarin men niets anders meer verlangt dan het geluk van alle anderen. Vervolgens lost men op in het nirvana, de staat van verlichting waarin men beseft dat alles wat bestaat een illusie is, slechts een luchtspiegeling van een ondeelbare eenheid die in zichzelf rust.
De belangrijkste vorm in het huidige China is het mahayana-boeddhisme ofwel het grote voertuig dat alle wezens verlossing belooft met behulp van bodhisattva's. Bodhisattva's zijn diegenen die verlicht zijn maar daar vanaf zien en hun eigen overgang naar het nirvana uitstellen om zich in te zetten ter verlossing van de gehele mensheid. Ze proberen de mens een goed karma over te dragen en zo naar de verlichting te leiden. Het boeddhisme ontwikkelde zich tussen de derde en de zesde eeuw na Chr. en werd vermoedelijk geïntroduceerd door Indiase handelaren die boeddhistische priesters meenamen op hun reizen. Al snel ontstonden er kloosters in heel China. Deze kloosters hadden dezelfde rol als de kerken in Europa ten tijde van de middeleeuwen en fungeerden naast godsdiensthuis ook als herberg, ziekenhuis en weeshuis. Reizigers en vluchtelingen konden er altijd onderdak vinden.
Taoïsme: Het taoïsme is de enige godsdienst die ontstaan is in China zelf. Het boeddhisme komt uit India en het confusianisme is in hoofdzaak een levenswijze. De stichter van het taoïsme was Lao Tse, wat 'grote, oude meester' betekent, en naar zeggen werd hij geboren in het jaar 604 na Chr. Er zijn niettemin twijfels aan het feit of de man überhaupt wel geleefd zou hebben. Er is niets over hem bekend, zelfs niet zijn naam. De mythe vertelt ons dat Lao Tse werd geboren als een oude man met wit haar en een lange baard, nadat hij 82 jaar in de baarmoeder van zijn moeder had gezeten.
Het concept van het taoïsme is dao. Hoewel een exacte vertaling niet mogelijk is, betekent het zoiets als het pad, de weg, maar ook de methode of principe. Zelfs de Chinezen zelf kunnen het begrip maar moeilijk vertalen. Een ander concept heet wu wei, het 'niet handelen' of met de stroom mee zwemmen. Dit is tevens het afzien van zaken die tegen de draad van de dingen ingaan. De loop der gebeurtenissen in het heelal wordt bepaald door twee tegenovergestelde polen: yin en yang. Yang is het mannelijke, helder en de hoge hemel. Yin wordt beschouwd als vrouwelijk, duister, passief, en onpeilbaar diep. Zonder yin bestaat er geen yang en zonder yang geen yin.
Confusianisme: De ideeën van Confusius (5de eeuw v. Chr) zijn al 2000 jaar lang van invloed op de Chinese cultuur en juist om die reden worden zijn filosofieën hier kort beschreven. Het confusianisme is geen godsdienst, eerder een praktisch, ethisch systeem, een stelsel van wet en orde. Wel werd de wijsgeer vereerd als een god waaraan talloze offers werden gebracht. Zoals het universum wordt bepaald door de orde en het ritme in de wereld, zoals de zon, de maan en de sterren bewegen volgens de wetten van de natuur, zo moet de mens leven in het kader van de wereldorde. Dit idee is op zijn beurt weer gebaseerd op het idee dat mensen het vermogen hebben om te kunnen leren.
Confusius ging uit van een strenge hiërarchie en definieerde deze zeer helder en precies. Alleen als elk afzonderlijk lid van de samenleving volledige verantwoordelijkheid neemt voor zijn of haar positie, kan de maatschappij als geheel goed functioneren. Aan familiebanden en sociale betrekkingen werd fundamentele betekenis toegekend. Tussen vader en zoon, (de zoon moet de vader zonder voorbehoud gehoorzamen), tussen man en vrouw (vrouwen hebben nauwelijks individuele rechten), tussen oudere en jongere broer, tussen vrienden onderling en tussen heerser en onderdaan.

De belangrijkste religie in Tibet is het lamaïsme, voortgekomen uit een mix van de animistische Bon-religie en het tantrisch boeddhisme. Er zijn meerdere sekten, waarvan de Gelukpa of geelkapsekte (herkenbaar aan de goudgele mutsen) de belangrijkste is met de Dalai Lama die in ballingschap leeft, als leider. De Panchen Lama behoort tot de roodkapsekte. Beiden lama's worden beschouwd als levende boeddha's. Hoewel er tijdens de Chinese overheersing veel religieuze bouwwerken zijn vernietigd, blijven de overgebleven kloosters kenmerkend voor het Tibetaanse landschap. Vooral tijdens de bezoeken aan de Tibetaanse lamakloosters zijn de religieuze aspecten duidelijk terug te vinden.

Nepal is het enige hindoe koninkrijk ter wereld. De koning van Nepal wordt vereerd als de belichaming van de god Vishnoe. Naast het hindoeïsme dat door het overgrote deel van de Nepalezen wordt beleden, is het boeddhisme de tweede godsdienst. Beide godsdiensten zijn in Nepal zo met elkaar verweven dat het bijna onmogelijk is om ze te scheiden. Een van de bindende factoren van de religies vormt de tantra, een geheimzinnige en symbolische, religieuze filosofie die tussen de tiende en vijftiende eeuw is ontstaan. In het tantraïsme speelt de verering van demonen een belangrijke rol.

Een zeer kleine minderheid in Nepal is islamitisch. De godsdienst speelt een uiterst belangrijke rol in het dagelijkse leven. Door het hele land komen we kleine heiligdommen, tempels, godenbeelden, heilige afbeeldingen en mystieke symbolen tegen en overal zijn mensen bezig met uitvoeren van religieuze handelingen. De religie heeft ook duidelijk zijn weerslag op de kunst en in de architectuur. Bekend voorbeeld van deze laatste is de stoepa, de unieke koepelvormige tempel die een relikwie van Boeddha bewaart. Boeddha werd geboren in Lumbini, in de Nepalese Terai, in de 6de eeuw v. Chr. Tijdens zijn luxe leven als prins werd hij geconfronteerd met het lijden van de mensen om hem heen. Na een lange meditatie verwierf hij verlichting en begon een nieuwe levensleer te verkondigen. Het boeddhisme is feitelijk een hervormingsbeweging van het hindoeïsme en veel elementen van beide religies komen overeen. Op een aantal belangrijke aspecten verwierp Boeddha de gangbare leer. De Brahmaanse rituele verering van de goden en het kastensysteem waren twee belangrijke zaken die hij verwerpelijk vond. De grondgedachte van het boeddhisme is dat het werelds bestaan lijden inhoudt, een kringloop van wedergeboorten (reïncarnaties) waaruit de mens zich moet bevrijden.

Het hindoeïsme is niet gesticht door één profeet of gegrondvest op één boek, maar op een bouwwerk van boeken, meesters, godenvereringen, kasten en leefregels. Het woord zelf is bedacht door de islamieten die het subcontinent vanaf de 9de eeuw binnenvielen en alle heidense praktijken die ze er aantroffen, samen hebben gevat met het woord `hind'. Het hindoeïsme is feitelijk een samenklontering van religies. Maar in het woord 'religie' komt de alomvattendheid van het hindoeïsme niet tot uiting. De godenverering is heel belangrijk in het hindoeïsme. Volgens sommige geschriften zijn er 330 miljoen goden.
Typerend voor het hindoeïsme is het kastensysteem, de indeling van de bevolking in een hiërarchie van overgeërfde sociale klassen. Elke hindoe wordt geboren in een kaste waarvan hij de rest van zijn leven deel blijft uitmaken. De hoogste kaste is die der Brahmanen of Bahuns, waaruit de geestelijkheid voortkomt. Daaronder staat de kaste der Ksatriya's of Chettri's, de soldaten en bestuurders. Eigenlijk is dit de kaste met de ware macht. Brahmanen dienen zich niet zo bezig te houden met succes in het ondermaanse, maar kunnen wel grote invloed uitoefenen doordat ze de schriftgeleerden zijn en een intieme relatie onderhouden met hun godenwereld. Weer een stapje lager op de ladder staan de Vaisya's, die de kaste der handelaars vormen en tenslotte is er de grote massa van de Sudra's, de boeren. Wat rest, is nog een kasteloze groep, de Paria's. Deze mensen worden als zeer onrein beschouwd en mogen slechts de meest vieze karweitjes opknappen, zoals rioolreiniging en lijkverbranding. Maar door de toenemende bevolkingsdruk in de Kathmanduvallei, die een schrijnende werkeloosheid met zich meebrengt, zie je langzaam een verschuiving optreden.
Elke hindoe heeft een klein huisaltaar waar de lievelingsgoden een plaatsje hebben. Het zijn meestal veelkleurige afbeeldingen van deze goden, die in onze ogen meer iets weg hebben van fantastische stripverhaalfiguren. Sommige mensen richten zich vooral op Vishnoe, anderen meer op Shiva, maar in geen enkel huis ontbreken Ganesh (de god van wijsheid en geluk met het olifantenhoofd) en Lakshmi.
De belangrijkste puja's die dagelijks in de tempels worden gehouden, vinden plaats bij zonsop- en zonsondergang. Onder het geroffel van trommels, het rinkelen van belletjes, het geluid van blaasinstrumenten en het reciteren van de veda's wordt er een offer gebracht dat de vier elementen, lucht, aarde, water en licht of vuur vertegenwoordigt. Een ander belangrijk religieus gebeuren is darshan, ofwel het zien van een beeld van de god, of zoals in Kathmandu de levende godin Kumari. Bij processies worden godenbeelden rondgedragen zodat de mensen de goden kunnen zien, want dat is bevorderlijk voor het zielenheil. Prasad is geheiligd voedsel, dat eerst geofferd wordt aan de god(in) en daarna genuttigd wordt ter bescherming.

Stopcontacten leveren 220 volt, 50 hertz wisselstroom. Je hebt dus een adapter nodig als je Belgische elektronische apparaten in China en Tibet wilt gebruiken. Nederlandse/Belgische stekkers passen wel in Nepal op de meeste ongeaarde stopcontacten al moet je soms een beetje duwen. In Nepal doen zich af en toe stroomstoringen voor, dus het is een goed idee om een zaklamp mee te nemen. Die kan ook van dienst zijn in de nachttreinen. Voor meer informatie en bijhorende illustraties verwijzen we u graag door naar volgende website: http://www.kropla.com/electric2.htm 

China en Tibet:
De hieronder genoemde openingstijden zijn niet de precieze tijden, want die kunnen variëren. Het zijn de uren waarop vrijwel alle plaatsen van die categorie in ieder geval geopend zijn.
Bank of China: maandag t/m vrijdag 8.30 - 17.30 uur, tussen de middag gesloten.
Postkantoren: maandag t/m vrijdag 9.00 - 17.00 uur, tussen de middag gesloten.
Musea: dagelijks van 9.00 - 16.00 uur. De wekelijkse sluitingsdag is verschillend.
Winkels: de meeste winkels alle dagen van grofweg 9.00-21.00.
Tijdens de nationale feestdagen is het meeste gesloten: Dag van de Arbeid: 1 mei. Partijdag: 1 juli. Dag van het Volksbevrijdingsleger: 1 augustus. Dag van de Volksrepubliek: 1 oktober.
Nepal:
Vrijdagmiddag en zaterdag vormen het weekend in Nepal en zaterdag is de wekelijkse vrije dag. Overheidsinstellingen, waaronder de kantoren voor toeristeninformatie, zijn dan gesloten. Banken zijn geopend van zo t/m do van 10-14 uur en sommige op vrijdag van 10-12 uur. Geautoriseerde wisselkantoren in Kathmandu zijn dagelijks open van 10-19 uur.
Winkels zijn vaak tot 20 of 21 uur geopend. Sommige internetcafés zijn wat later open.