PERU, BOLIVIA EN CHILI - Groepsreis - 30 dagen

Peru heeft een oppervlakte van 1.285.216 km² (31 maal Nederland, 42 maal België) en telt ongeveer 27 miljoen inwoners. De bevolkingsdichtheid loopt sterk uiteen van streek tot streek. Bijna de helft van de bevolking leeft in de steden in het kustgebied (Costa), 35 procent in de hooglanden boven 3000 meter (Sierra) en slechts 15 procent in het tropische regenwoud (Selva). Ieder jaar trekken honderdduizenden mensen naar de stad waardoor de slums razendsnel groeien en de steden zich uitbreiden richting woestijn. De gemiddelde levensverwachting ligt op 69 jaar, dat is gemiddeld tien jaar lager dan in Nederland en België. Vooral het leven in de hooggebergten, de tropen en het zware lichamelijke werk vergen veel van het lichaam. Bijna 30 procent van de bevolking is werkzaam in de landbouw; belangrijke exportproducten zijn olie en vis.
De nakomelingen van de Inca’s noemen zich indígenos (inheemsen) of op het platteland campesinos. De aanduiding indio wordt vaak ervaren als scheldwoord. Hun christendom is in vele opzichten vermengd met elementen van de oude natuurgodsdiensten. Naar schatting bestaat 47 procent de Peruaanse bevolking uit indíginas, 32 procent uit mestiezen (een vermenging van blanken en indíginas), 12 procent uit blanken en 3 procent uit Aziatische en Afrikaanse herkomst. De meeste indianen wonen in de Andes en in het Amazone gebied terwijl blanken en mestiezen veelal aan de kust, in de grotere steden, wonen. De hooglandindianen van de bergstreken behoren voornamelijk tot de Quechua. Rond het Titicacameer wonen vooral Aymara.

Bolivia heeft een oppervlakte van 1.089.581 km² (26 maal Nederland, 35 maal België) en telt bijna 9 miljoen inwoners. Driekwart van de bevolking leeft in de steden en in de valleien van het Andesgebergte. De verstedelijking neemt in snel tempo toe. El Alto, een voorstad van La Paz, is de snelst groeiende stad van Bolivia. De gemiddelde levensverwachting is 64 jaar dat is gemiddeld vijftien jaar lager dan in Nederland en België. Vooral het leven in de hooggebergten, de tropen en het zware lichamelijke werk vergen veel van het lichaam. Bijna 45 procent van de bevolking is werkzaam in de landbouw; belangrijke exportproducten zijn aardolie, soja, sojameel en sojaolie, en zink.
Bolivia is samen met Guatemala het land met de grootste indianenmeerderheid van Zuid-Amerika. Naar schatting bestaat 56 procent van de bevolking uit indíginas (waaronder Quechua en de Aymara), 30 procent uit mestiezen (een vermenging van blanken en indíginas), 10 procent uit blanken en ongeveer 4 procent van Afrikaanse en Aziatische afkomst.
In totaal leven er ongeveer 32 indiaanse volkeren in Bolivia. De Quechua (2,5 miljoen) en de Aymara (2 miljoen) zijn het grootst in aantal. De Aymara leven rond het Titicacameer en rond La Paz. De Quechua wonen vooral in de overige gedeelten van de Andes. In de laaglanden leven veel kleine indianenstammen zoals de Baures en Moxo. De Guaraní leven in het zuiden van Bolivia. Tot de revolutie in 1952 was er in Bolivia nog een strenge rassenscheiding in bepaalde openbare gelegenheden en stadsdelen. De armoede is zowel op het platteland als in de steden onder de indíginas het grootste, hoewel de steeds groter wordende groep stedelijke indíginas (cholos) het aanzienlijk beter heeft dan de indíginas op het platteland. Mestiezen vormen vaak de middenstand en de hogere functies worden vaak door de blanken bekleed. De negers in Bolivia stammen rechtstreeks af van de slaven die eeuwen geleden uit Afrika gehaald werden. Nazaten van gevluchte Japanse immigranten na de Tweede Wereldoorlog leven voornamelijk in het departement Santa Cruz.

Chili heeft een oppervlakte van 757.000 km² (18 maal Nederland en 25 maal België) en telt bijna 16 miljoen inwoners. De laatste decennia heeft een versnelde verstedelijking plaatsgevonden, waardoor de inwoners van Chili zeer ongelijk over het land zijn verdeeld. Het merendeel van de bevolking (tweederde) leeft in het midden van het land, tussen Copiapó en Concepción, in een gebied dat slechts 18 procent van het totale landoppervlak beslaat. Als gevolg van de aanhoudende trek naar de steden woont nog slechts 15 procent van de bevolking op het platteland. Naast armoede en ongelijkheid kampt Chili met een hoge werkloosheid. Ondanks de stijging van het aantal arbeidsplaatsen in 2002, blijft de werkloosheid een groot probleem. Het officiële cijfer schommelt rond de 8,5 procent, maar er is veel verborgen werkloosheid. Het niveau van gezondheidszorg en onderwijs is in vergelijking met de meeste andere Latijns-Amerikaanse landen hoog. De gemiddelde levensverwachting is 77 jaar. Van de totale bevolking is slechts 4 procent analfabeet. Analfabetisme komt voornamelijk voor op het platteland en vrijwel niet in de grote steden.
In Chili werken vrouwen naar Zuid-Amerikaanse maatstaven veel buitenshuis. Bijna 30 procent van de beroepsbevolking bestaat uit vrouwen.
De Chileense bevolking is een mengelmoes van verschillende bevolkingsgroepen. Ongeveer 65 procent van de huidige bevolking zijn ‘mestiezen’, afstammelingen van Spaanse kolonisten en indianen. Een kwart van de bevolking bestaat uit blanken, die sinds het einde van 19e eeuw naar Chili emigreerden vanuit Frankrijk, Joegoslavië, Italië, Zwitserland, Engeland, Nederland en vooral uit Duitsland. Doordat Chili in de koloniale tijd geen grootschalige plantages had, bleef het aantal Afrikanen dat werd ingevoerd als slaven heel klein. De weinige slaven gingen geleidelijk aan geheel op in de rest van de bevolking, zodat Chili geen zwarte cultuur kent.
Ongeveer 10 procent van de totale bevolking bestaat uit inheemse volken of ‘pueblos indigenos’. Door de vele gemengde huwelijken zijn er niet veel zuivere indianenrassen meer over. In het zuiden van het land leven nog ruim 3000 Mapuche-gemeenschappen, goed voor bijna 7 procent van de totale bevolking. Zij leven vooral in kleine, traditionele gemeenschappen rond de stad Temuco. De Mapuches hebben nog steeds een eigen taal, het ‘Mapudungu’, eigen kleding, religie en tradities. De twee andere inheemse bevolkingsgroepen die hun eigen cultuur hebben weten te bewaren, zijn de Aymara en de Atacameños uit de woestijnen en hoogvlaktes van het noorden. De Aymara-indianen maken deel uit van de hooglandindianen van Chili, Peru en Bolivia. Ze leiden een nomadisch bestaan en leven afwisselend op grote hoogte in de zomer en in de dalen in de zomer. Ze leven van het verhandelen van producten van lama’s, alpaca’s en schapen. In de dalen verbouwen ze o.a. maïs, bonen, gerst, quiñoa en fruit. Ook de Atacameños leven in het noorden met als centrum San Pedro de Atacama. Ze houden lama’s en alpaca’s en bedrijven wat akkerbouw.

Ecuador heeft een oppervlakte van 256.370 km² (6 maal Nederland, 8 maal België) en telt ongeveer 13 miljoen inwoners. De bevolkingsdichtheid bedraagt 51 inwoners per km² (Peru 21, Bolivia 8) en is de hoogste van Zuid-Amerika. De meeste mensen wonen aan de kust (Costa) en in de hooglanden (Sierra). In het Amazonegebied (de Oriente), dat ongeveer 50 procent van de oppervlakte van Ecuador inneemt, woont slechts 2 tot 5 procent van de bevolking. Ongeveer 57 procent van de bevolking woont in stedelijke gebieden. Bijna 30 procent van de bevolking leeft van de landbouw. Belangrijke exportproducten zijn aardolie, olieproducten, bananen, garnalen en bloemen. Het land heeft een zeer ongelijke inkomensverdeling, en de kloof tussen arm en rijk neemt alleen maar toe. Volgens recente analyses leeft 63 procent onder de armoedegrens, een direct gevolg van de diepe economische en politieke crisis van de afgelopen jaren. Het aandeel van de indígenos (indianen) hierin is relatief hoog. Daarbij komt dat het grote aantal éénoudergezinnen op het platteland als gevolg van de nog steeds stijgende emigratie van Ecuadoranen (veelal jonge mannen) naar de VS, Spanje en Italië. Als gevolg van de armoede is er veel kinderarbeid, vooral in de bananensector.
Naar schatting 35 procent van de Ecuadoraanse bevolking bestaat uit inheemse indianen (indígenos), 45 procent uit mestiezen, 10 procent uit blanken en 10 procent is van Afrikaanse en Aziatische herkomst.
De indíginas wonen vrijwel allemaal in de hooglanden (Sierra) en het Amazonewoud (Oriente). Alleen de Cayape- en de Colorades wonen in de westelijke laagvlaktes. De indíginas zijn meestal werkzaam in de landbouw en leven daarnaast, vooral in het Amazonegebied, van de jacht. Samen met de mestiezen behoren de indíginas tot de onderste sociale lagen van de bevolking. De positie van de mestiezen hangt af van hun integratie met de blanken. De mestiezen leven vooral in de hooglanden en de kuststreek. De Afro-Ecuadoranen zijn tijdens de Spaanse overheersing als slaven uit Afrika gedeporteerd om in de mijnen en plantages te werken. De nakomelingen van deze slaven leven vooral aan de tropische noordwestkust. Daarnaast is er nog een aanzienlijke groep Chinezen die immigreerden in de periode dat de spoorwegen werden aangelegd, halverwege de 19e eeuw. Ze leven verspreid over het hele land. Aan de kust leeft nog een invloedrijke gemeenschap van Libanezen die in het begin van 20e eeuw naar Ecuador kwam. De blanken zijn veruit in de minderheid maar zijn nog steeds de machtigste bevolkingsgroep. Ze bekleden de belangrijkste economische en politieke posten.
Ecuador telt ongeveer twintig verschillende inheemse bevolkingsgroepen. Veruit de grootste groep vormen de hoogland Quichua die in de Sierra (Andesgebied) leven. De Quichua zijn weer onder te verdelen in verschillende groepen zoals de Otavaleños, de Salasacas, de Cañaris en de Saraguros die alle dezelfde taal en gebruiken hebben. Hoewel de Quichua van oudsher over een goed ontwikkeld landbouwsysteem beschikken, vertrekken velen door gebrek aan landbouwgrond naar de stad. De Otavaleños zijn in de zomer vaak te zien als muzikant in de Europese grote steden en verkopen daar ook handgemaakte kunstnijverheid. De Saraguros leefden ooit in de buurt van het Titicacameer in Peru, maar werden door de Inca's gedwongen te verhuizen naar het huidige gebied rondom de stad Saraguro. Het zijn nu voornamelijk veeboeren en van alle indianengroepen zijn ze het meest succesvol.
In het tropische regenwoud (Oriente) leven de Quichua del Oriente (grootste groep en verwant aan de hoogland Quichua), de Shuara, de Achuara, de Huaorani, de Siona-Secoya en de Cofán. De Cofán en de Siona-Secoya leven in het noordelijke deel van de Oriente. De laatste groep bestaat uit twee aparte groepen die besloten samen te gaan toen hun aantal in de loop van de 20e eeuw zeer sterk afnam. Ze gebruiken de ‘slash and burn’- techniek. Kleine stukjes regenwoud worden gekapt en daarna in brand gestoken om de struiken en het onkruid weg te krijgen. Vervolgens worden er gewassen gezaaid en na enkele jaren trekt men weer verder en begint de cyclus opnieuw. Ze leven daardoor semi-nomadisch. De Shuara en de nauw verwante Ashuara leven in het zuidelijke deel van de Oriente. Ze leven eigenlijk maar van één gewas, de zoete maniok en de laatste jaren van het houden van vee.
 

Peru heeft een oppervlakte van 1.285.216 km² (31 maal Nederland, 42 maal België) en telt ongeveer 27 miljoen inwoners. De bevolkingsdichtheid loopt sterk uiteen van streek tot streek. Bijna de helft van de bevolking leeft in de steden in het kustgebied (Costa), 35 procent in de hooglanden boven 3000 meter (Sierra) en slechts 15 procent in het tropische regenwoud (Selva). Ieder jaar trekken honderdduizenden mensen naar de stad waardoor de slums razendsnel groeien en de steden zich uitbreiden richting woestijn. De gemiddelde levensverwachting ligt op 69 jaar, dat is gemiddeld tien jaar lager dan in Nederland en België. Vooral het leven in de hooggebergten, de tropen en het zware lichamelijke werk vergen veel van het lichaam. Bijna 30 procent van de bevolking is werkzaam in de landbouw; belangrijke exportproducten zijn olie en vis.
De nakomelingen van de Inca’s noemen zich indígenos (inheemsen) of op het platteland campesinos. De aanduiding indio wordt vaak ervaren als scheldwoord. Hun christendom is in vele opzichten vermengd met elementen van de oude natuurgodsdiensten. Naar schatting bestaat 47 procent de Peruaanse bevolking uit indíginas, 32 procent uit mestiezen (een vermenging van blanken en indíginas), 12 procent uit blanken en 3 procent uit Aziatische en Afrikaanse herkomst. De meeste indianen wonen in de Andes en in het Amazone gebied terwijl blanken en mestiezen veelal aan de kust, in de grotere steden, wonen. De hooglandindianen van de bergstreken behoren voornamelijk tot de Quechua. Rond het Titicacameer wonen vooral Aymara.

Bolivia heeft een oppervlakte van 1.089.581 km² (26 maal Nederland, 35 maal België) en telt bijna 9 miljoen inwoners. Driekwart van de bevolking leeft in de steden en in de valleien van het Andesgebergte. De verstedelijking neemt in snel tempo toe. El Alto, een voorstad van La Paz, is de snelst groeiende stad van Bolivia. De gemiddelde levensverwachting is 64 jaar dat is gemiddeld vijftien jaar lager dan in Nederland en België. Vooral het leven in de hooggebergten, de tropen en het zware lichamelijke werk vergen veel van het lichaam. Bijna 45 procent van de bevolking is werkzaam in de landbouw; belangrijke exportproducten zijn aardolie, soja, sojameel en sojaolie, en zink.
Bolivia is samen met Guatemala het land met de grootste indianenmeerderheid van Zuid-Amerika. Naar schatting bestaat 56 procent van de bevolking uit indíginas (waaronder Quechua en de Aymara), 30 procent uit mestiezen (een vermenging van blanken en indíginas), 10 procent uit blanken en ongeveer 4 procent van Afrikaanse en Aziatische afkomst.
In totaal leven er ongeveer 32 indiaanse volkeren in Bolivia. De Quechua (2,5 miljoen) en de Aymara (2 miljoen) zijn het grootst in aantal. De Aymara leven rond het Titicacameer en rond La Paz. De Quechua wonen vooral in de overige gedeelten van de Andes. In de laaglanden leven veel kleine indianenstammen zoals de Baures en Moxo. De Guaraní leven in het zuiden van Bolivia. Tot de revolutie in 1952 was er in Bolivia nog een strenge rassenscheiding in bepaalde openbare gelegenheden en stadsdelen. De armoede is zowel op het platteland als in de steden onder de indíginas het grootste, hoewel de steeds groter wordende groep stedelijke indíginas (cholos) het aanzienlijk beter heeft dan de indíginas op het platteland. Mestiezen vormen vaak de middenstand en de hogere functies worden vaak door de blanken bekleed. De negers in Bolivia stammen rechtstreeks af van de slaven die eeuwen geleden uit Afrika gehaald werden. Nazaten van gevluchte Japanse immigranten na de Tweede Wereldoorlog leven voornamelijk in het departement Santa Cruz.

Chili heeft een oppervlakte van 757.000 km² (18 maal Nederland en 25 maal België) en telt bijna 16 miljoen inwoners. De laatste decennia heeft een versnelde verstedelijking plaatsgevonden, waardoor de inwoners van Chili zeer ongelijk over het land zijn verdeeld. Het merendeel van de bevolking (tweederde) leeft in het midden van het land, tussen Copiapó en Concepción, in een gebied dat slechts 18 procent van het totale landoppervlak beslaat. Als gevolg van de aanhoudende trek naar de steden woont nog slechts 15 procent van de bevolking op het platteland. Naast armoede en ongelijkheid kampt Chili met een hoge werkloosheid. Ondanks de stijging van het aantal arbeidsplaatsen in 2002, blijft de werkloosheid een groot probleem. Het officiële cijfer schommelt rond de 8,5 procent, maar er is veel verborgen werkloosheid. Het niveau van gezondheidszorg en onderwijs is in vergelijking met de meeste andere Latijns-Amerikaanse landen hoog. De gemiddelde levensverwachting is 77 jaar. Van de totale bevolking is slechts 4 procent analfabeet. Analfabetisme komt voornamelijk voor op het platteland en vrijwel niet in de grote steden.
In Chili werken vrouwen naar Zuid-Amerikaanse maatstaven veel buitenshuis. Bijna 30 procent van de beroepsbevolking bestaat uit vrouwen.
De Chileense bevolking is een mengelmoes van verschillende bevolkingsgroepen. Ongeveer 65 procent van de huidige bevolking zijn ‘mestiezen’, afstammelingen van Spaanse kolonisten en indianen. Een kwart van de bevolking bestaat uit blanken, die sinds het einde van 19e eeuw naar Chili emigreerden vanuit Frankrijk, Joegoslavië, Italië, Zwitserland, Engeland, Nederland en vooral uit Duitsland. Doordat Chili in de koloniale tijd geen grootschalige plantages had, bleef het aantal Afrikanen dat werd ingevoerd als slaven heel klein. De weinige slaven gingen geleidelijk aan geheel op in de rest van de bevolking, zodat Chili geen zwarte cultuur kent.
Ongeveer 10 procent van de totale bevolking bestaat uit inheemse volken of ‘pueblos indigenos’. Door de vele gemengde huwelijken zijn er niet veel zuivere indianenrassen meer over. In het zuiden van het land leven nog ruim 3000 Mapuche-gemeenschappen, goed voor bijna 7 procent van de totale bevolking. Zij leven vooral in kleine, traditionele gemeenschappen rond de stad Temuco. De Mapuches hebben nog steeds een eigen taal, het ‘Mapudungu’, eigen kleding, religie en tradities. De twee andere inheemse bevolkingsgroepen die hun eigen cultuur hebben weten te bewaren, zijn de Aymara en de Atacameños uit de woestijnen en hoogvlaktes van het noorden. De Aymara-indianen maken deel uit van de hooglandindianen van Chili, Peru en Bolivia. Ze leiden een nomadisch bestaan en leven afwisselend op grote hoogte in de zomer en in de dalen in de zomer. Ze leven van het verhandelen van producten van lama’s, alpaca’s en schapen. In de dalen verbouwen ze o.a. maïs, bonen, gerst, quiñoa en fruit. Ook de Atacameños leven in het noorden met als centrum San Pedro de Atacama. Ze houden lama’s en alpaca’s en bedrijven wat akkerbouw.

Ecuador heeft een oppervlakte van 256.370 km² (6 maal Nederland, 8 maal België) en telt ongeveer 13 miljoen inwoners. De bevolkingsdichtheid bedraagt 51 inwoners per km² (Peru 21, Bolivia 8) en is de hoogste van Zuid-Amerika. De meeste mensen wonen aan de kust (Costa) en in de hooglanden (Sierra). In het Amazonegebied (de Oriente), dat ongeveer 50 procent van de oppervlakte van Ecuador inneemt, woont slechts 2 tot 5 procent van de bevolking. Ongeveer 57 procent van de bevolking woont in stedelijke gebieden. Bijna 30 procent van de bevolking leeft van de landbouw. Belangrijke exportproducten zijn aardolie, olieproducten, bananen, garnalen en bloemen. Het land heeft een zeer ongelijke inkomensverdeling, en de kloof tussen arm en rijk neemt alleen maar toe. Volgens recente analyses leeft 63 procent onder de armoedegrens, een direct gevolg van de diepe economische en politieke crisis van de afgelopen jaren. Het aandeel van de indígenos (indianen) hierin is relatief hoog. Daarbij komt dat het grote aantal éénoudergezinnen op het platteland als gevolg van de nog steeds stijgende emigratie van Ecuadoranen (veelal jonge mannen) naar de VS, Spanje en Italië. Als gevolg van de armoede is er veel kinderarbeid, vooral in de bananensector.
Naar schatting 35 procent van de Ecuadoraanse bevolking bestaat uit inheemse indianen (indígenos), 45 procent uit mestiezen, 10 procent uit blanken en 10 procent is van Afrikaanse en Aziatische herkomst.
De indíginas wonen vrijwel allemaal in de hooglanden (Sierra) en het Amazonewoud (Oriente). Alleen de Cayape- en de Colorades wonen in de westelijke laagvlaktes. De indíginas zijn meestal werkzaam in de landbouw en leven daarnaast, vooral in het Amazonegebied, van de jacht. Samen met de mestiezen behoren de indíginas tot de onderste sociale lagen van de bevolking. De positie van de mestiezen hangt af van hun integratie met de blanken. De mestiezen leven vooral in de hooglanden en de kuststreek. De Afro-Ecuadoranen zijn tijdens de Spaanse overheersing als slaven uit Afrika gedeporteerd om in de mijnen en plantages te werken. De nakomelingen van deze slaven leven vooral aan de tropische noordwestkust. Daarnaast is er nog een aanzienlijke groep Chinezen die immigreerden in de periode dat de spoorwegen werden aangelegd, halverwege de 19e eeuw. Ze leven verspreid over het hele land. Aan de kust leeft nog een invloedrijke gemeenschap van Libanezen die in het begin van 20e eeuw naar Ecuador kwam. De blanken zijn veruit in de minderheid maar zijn nog steeds de machtigste bevolkingsgroep. Ze bekleden de belangrijkste economische en politieke posten.
Ecuador telt ongeveer twintig verschillende inheemse bevolkingsgroepen. Veruit de grootste groep vormen de hoogland Quichua die in de Sierra (Andesgebied) leven. De Quichua zijn weer onder te verdelen in verschillende groepen zoals de Otavaleños, de Salasacas, de Cañaris en de Saraguros die alle dezelfde taal en gebruiken hebben. Hoewel de Quichua van oudsher over een goed ontwikkeld landbouwsysteem beschikken, vertrekken velen door gebrek aan landbouwgrond naar de stad. De Otavaleños zijn in de zomer vaak te zien als muzikant in de Europese grote steden en verkopen daar ook handgemaakte kunstnijverheid. De Saraguros leefden ooit in de buurt van het Titicacameer in Peru, maar werden door de Inca's gedwongen te verhuizen naar het huidige gebied rondom de stad Saraguro. Het zijn nu voornamelijk veeboeren en van alle indianengroepen zijn ze het meest succesvol.
In het tropische regenwoud (Oriente) leven de Quichua del Oriente (grootste groep en verwant aan de hoogland Quichua), de Shuara, de Achuara, de Huaorani, de Siona-Secoya en de Cofán. De Cofán en de Siona-Secoya leven in het noordelijke deel van de Oriente. De laatste groep bestaat uit twee aparte groepen die besloten samen te gaan toen hun aantal in de loop van de 20e eeuw zeer sterk afnam. Ze gebruiken de ‘slash and burn’- techniek. Kleine stukjes regenwoud worden gekapt en daarna in brand gestoken om de struiken en het onkruid weg te krijgen. Vervolgens worden er gewassen gezaaid en na enkele jaren trekt men weer verder en begint de cyclus opnieuw. Ze leven daardoor semi-nomadisch. De Shuara en de nauw verwante Ashuara leven in het zuidelijke deel van de Oriente. Ze leven eigenlijk maar van één gewas, de zoete maniok en de laatste jaren van het houden van vee.
 

Post van Peru, Bolivia, Chili en Ecuador naar de Benelux doet er zeker een tot twee weken over. Laat je kaart of brief op het postkantoor afstempelen, de kans is groot dat een postbeambte de postzegel er af haalt.

Internationaal bellen kan vanuit telefooncellen of telefoonkantoren, waarvoor je meestal een telefoonkaart nodig hebt. In Ecuador bel je vanuit de Andinatel- en Pacifictelkantoren die in elke stad te vinden zijn. Er zijn ook telefoonkaarten te koop van verschillende telefoonmaatschappijen. Niet allemaal geven ze toegang tot internationale telefoonnummers. Collect calls zijn mogelijk, evenals bellen via het internet. Over het algemeen zijn de verbindingen goed. De kosten voor een internationaal gesprek zijn op veel plaatsen sterk gedaald! In hotels is het duurder dan in telefooncellen of telefoonkantoren. Europese mobiele telefoons werken in Peru niet, je kunt wel mobiele telefoons huren in de grotere steden bij de Telefónica del Peru. In Bolivia, Chili en Ecuador zijn de mogelijkheden voor mobiel bellen beperkt. Informeer voor vertrek bij je eigen provider naar de mogelijkheden en kosten. Het internationale landennummer voor Peru is 0051; voor Bolivia 00591; voor Chili is 0056; Ecuador is 00593; voor Nederland 0031 en voor België 0032.

De meeste steden en toeristenplaatsen hebben internetcafés. Houd er wel rekening mee dat (vooral in Bolivia) de verbindingen matig zijn en regelmatig uit kunnen vallen. In Quito is het mogelijk in een aantal van deze cafés via het internet te bellen tegen beduidend lagere tarieven.

Voor Peruanen, Bolivianen, Chilenen en Ecuadorianen is de almuerzo (lunch) de belangrijkste maaltijd van de dag. Ontbijt (desayuno) is vaak minimaal, hoewel hotels en restaurants in toeristische centra uiteraard inspelen op de behoeften van buitenlandse bezoekers. Bij desayuno continental krijg je toast met jam, vruchtensap, koffie of thee. Bij desayuno americano komen er eieren bij.
De cena (avondeten) vindt doorgaans plaats na een uur of acht. Voor die tijd zijn restaurants buiten de toeristengebieden vaak akelig leeg. Veel lokale restaurants hebben een vast menu (el menú), dat bestaat uit soep, een hoofdgerecht (pasta of rijst met wat vlees), een glazig gelatinepuddinkje en thee na. Elk gebied kent zijn eigen specialiteiten.

In Peru is de meest bekende lokale specialiteit te vinden in en rond Cuzco: gegrilde cavia (cuy). In Bolivia moet je zeker een keer forel (trucha) uit het Titicacameer proberen. Andere gerechten zijn ceviche (zeer smakelijke rauwe vis of garnalen gemarineerd in limoensap, met een bescheiden salade), anticucho (spies van runderhart), lomo saltado (rijst met stukjes in ui en tomaten gebakken steak) en chupe (een rijk gevulde maaltijdsoep). Verder zul je alpaca's niet alleen in het wild op de Altiplano of als trui in de winkel tegenkomen; als steak op je bord is ook een mogelijkheid.

De keuken van Chili is beïnvloed door de Spaanse, indiaanse en Europese keuken. Maïs, choclo, is een belangrijk ingrediënt voor verschillende traditionele gerechten. Pastel de choclo is een ovenschotel met maïs, gehakt en olijven. De nationale snack is empanada: vlees met ui en olijven in stevig deeg uit de oven. De empanada kan ook met kaas of schaaldieren gevuld worden. Curanto is een typisch gerecht op Chiloé. Het wordt al meer dan duizend jaar op dezelfde manier bereid. Op vuur verwarmde stenen worden in een kuil in de grond gelegd, met daarop schaaldieren, vis, kip, worst en aardappels. Dit wordt afgedekt en gaart zo vanzelf. In Chili kent men een grote variëteit aan vis en schaaldieren: van gegrilde tonijn en ombervis tot gebakken paling en caldillo (dikke soep), mariscales (kleine schaaldieren), jaibas rellenas (gevulde krab), chupe de lapas (stamppot) en erizos (zee-egels). Mote (een soort gort) met huesillos (gedroogde perziken) is het belangrijkste nagerecht. Daarnaast is er natuurlijk een grote verscheidenheid aan fruit: chirimoya's, papaya's, lúcuma's, aardbeien, frambozen, kiwi's, watermeloenen. Velen daarvan worden gebruikt om jam te maken. Taarten en gebak bevatten meestal manjar (ook dulce de leche genoemd), een crèmige caramelsubstantie, verkregen door het koken van gezoete gecondenseerde melk. Brazo de reina, empolvados en torta de mil hojas zijn enkele nationale zoete specialiteiten. Lekker zijn ook de verschillende soorten schepijs, bijvoorbeeld met manjar, lúcuma (romig vruchtenijs) of suspiro limeño met citroen en merengue-schuim.

De keuken in Ecuador is eenvoudig maar gevarieerd. Maaltijden bestaan uit een combinatie van groenten, vruchten en verschillende vlees- en vissoorten. Het voedsel van de oorspronkelijke bewoners, de indianen, was hoofdzakelijk vegetarisch, waarschijnlijk omdat er nauwelijks weidegronden waren. De Spanjaarden brachten runderen, varkens en schapen in het land. De prijs van het vlees is echter voor de gemiddelde Ecuadoraan hoog, waardoor er nog volop vegetarische gerechten op de menukaart voorkomen.
Veel restaurants en marktstalletjes bieden een menú del día aan tegen een aantrekkelijke prijs. Bij zo’n lunch krijg je een voorgerecht, vaak een rijk gevulde soep, een hoofdgerecht met vlees, rijst en/of aardappelen en een drankje. ’s Avonds kun je in de restaurants terecht voor een merienda (ook een vast menu) of voor de cena, waarbij je kunt kiezen uit allerlei gerechten à la carte. In de grotere steden zijn ook restaurants die westers voedsel zoals pasta's en pizza’s serveren. In chifa's kun je terecht voor Chinees eten.
In de Sierra (Andesgebied) begint de lunch met een soep, die vaak al een maaltijd op zich vormt. Veel soepen zijn bereid met quinoa-meel, het Incagraan dat op de hoogvlakten wordt geteeld. Hieraan worden aardappelen, wortel, bonen, kool en diverse kruiden toegevoegd. Daarna volgt het hoofdgerecht dat bestaat uit rijst, een klein stukje vlees en wat groenten. Aan de kust (Costa) en in het Amazonegebied (Oriente) zijn de aardappelen vervangen door yuca (maniokwortel) en patacones (gefrituurde plakjes groene bakbanaan). Churrasco is een vleesgerecht dat meestal geserveerd wordt met gebakken eieren en frites. De meeste gerechten zijn niet vreselijk scherp gekruid. Wie echt eens wat anders wil proeven kan cuy bestellen. Het is geroosterde cavia en is een delicatesse uit het Incaverleden. Daarnaast wordt er veel vis gegeten. Zeker aan de kust is de keuze zeer groot. Een typisch visgerecht is ceviche, in limoen gemarineerde rauwe vis, garnalen of schelpdieren met rode ui en chilipepers die altijd geserveerd worden met popcorn. In Ecuador wordt de vis voor het marineren gekookt, wat het gerecht veiliger maakt. Andere gerechten zijn encocado, vis gekookt in kokosmelk, tomaat en knoflook, en chicharrones, in deeg gefrituurde stukjes vis, garnaal of inktvis. Heerlijke tussendoortjes zijn de llapinggachos gemaakt van gebakken gestampte aardappelen en kaas en soms wortel (voor de kleur) die ook wel worden bereid met stukjes gebakken varkensvlees.

Het water uit de kraan kun je beter niet drinken. Overal is mineraalwater (agua mineral) te koop. Verder zijn er verschillende frisdranken zoals Coca Cola en Sprite. Naast de bekende frisdranken als cola is er ook de gele Inca Kola te koop. ‘Té’ is zwarte thee en ‘mate’ is kruidenthee. Je zult vaak ‘mate de coca’ tegenkomen, thee getrokken van cocabladeren. Het schijnt te helpen tegen hoogteziekte en wordt veel gedronken in de hooglanden. Overigens verboden om in te voeren in Chili. Koffie is meestal Nescafé. Café con leche is koffie met melk maar smaakt meestal als melk met koffie! Warme chocolademelk is een populaire drank evenals verse vruchtensappen. De beroemdste Peruaanse sterke drank is pisco, de basis van pisco sour (een cocktail van pisco met eiwit, citroensap of Sprite, suiker en ijs). Van de lokale bieren zijn Cusqueña en Arequipeña de betere. In toeristencentra serveert men ook wel wijn, dat meestal in kartonnen pakken is verpakt en uit Chili en Argentinië komt. Er bestaat ook Peruaanse wijn uit de omgeving van Ica, maar die is van matige kwaliteit. Lokale biermerken zijn in Ecuador zijn Club en Pilsener. Ecuador's sterkere brouwsels zijn onder meer rum, het lokaal gebrouwen aguardiente (gemaakt van suikerriet) en het hieruit voortvloeiende canelazo. 

Er zijn drie grote wijngebieden rond en ten zuiden van Santiago: het Aconcagua-gebied, het Centrale Vallei-gebied en de Zuidelijke Regio. Deze gebieden worden alle drie onderverdeeld in deelgebieden en zones. De Chileense wijnen behoren tot de meest biologisch en ecologisch verantwoorde ter wereld. Er zijn maar heel weinig wijnstreken in de wereld waar zulke ideale omstandigheden worden aangetroffen. De meest voorkomende wijnen zijn cabernet-sauvignon, merlot, chardonnay en sauvignon blanc. Een aanrader is de typisch Chileense druif carménère. Als het tijd is voor het aperitief wordt meestal een pisco sour gedronken, een verfrissende cocktail van pisco (brandewijn van druiven) met citroensap en suiker. Op nationale feesten wordt druivensap of sap van gegiste appel gedronken: chicha.
 

Peru, Bolivia, Chili en Ecuador kennen tal van nationale en religieuze feestdagen. Elke plaats heeft zijn eigen feestdagen ter ere van de beschermheilige. In Ecuador, Peru en Bolivia worden kerst en Semana Santa (de Goede Week voor Pasen) uitbundig gevierd. Met carnaval is men enkele dagen vrij. Het is dan de gewoonte om elkaar nat te gooien met water, modder of verf. Vooral het carnaval in Oruro is een spectaculaire gebeurtenis. Tijdens een urenlange optocht voeren prachtig verklede dansers en danseressen een wervelende show op. Hun optreden wordt begeleid door vuurwerk en rookbommen. 

Peru
Nieuwjaarsdag (1 januari); Dag van de Arbeid (1 mei); Inti Raymi, het Zonnewendefeest van de Inca’s (24 juni); San Pedro y San Pablo (29 juni), Fiestas patrias, onafhankelijkheidsviering (28 en 29 juli); Santa Rosa de Lima (30 augustus), Slag om Angamos (8 oktober), Allerheiligen en Allerzielen (1 en 2 november) en Maria Onbevlekt Ontvangen (8 december). 

Bolivia
Dag van La Paz (16 juli);: Onafhankelijkheidsdag (6 augustus); Dag van Cochabamba (14 september); Dag van Santa Cruz (24 september). De Solsticio op 21 juni is de kleurrijke nieuwjaarsviering van de Aymara bevolking, vooral bij Tiawanaku. 

Chili
Nieuwjaarsdag (1 januari); Pasen, Pinksteren, Goede Vrijdag (maart/april); Dag van de Arbeid (1 mei); Slag bij Iquique (21 mei); Corpus Cristi en Sacramentsdag (22 juni); San Pedro y San Pablo (29 juni); Maria Hemelvaart (15 augustus); Nationale Dag van de Nationale Eenheid (1e maandag september); Onafhankelijkheidsdag (18 september); Dag van het Leger (19 september); Columbusdag (12 oktober); Allerzielen (1 november); Onbevlekte ontvangenis (8 december);Kerstmis (25 december). 

Ecuador 
Dag van de Arbeid (1 mei); Batalla del Pinchincha (24 mei), overwinning op de Spanjaarden; Inti Raymi is het zonnewendefeest van de Inca’s (24 juni); Geboortedag van Simon de Bolívar (24 juli); Stichting van de stad Guayaquil (25 juli); Primer Grito de la Independencia (10 augustus), onafhankelijkheid van de Creolen; Independencia de Guayaquil (9 oktober); Dia de la raza (12 oktober), feestdag rondom de ontdekking van Amerika door Colombus; Dia de los difuntos (Allerzielen 2 november); Independencia de Cuenca (3 november); Fundancion de Quito (6 november); Op Kerstmis (25 december) wordt de geboorte van Christus herdacht met gekostumeerde optochten. In Cuenca vindt El pase del Niño plaats, een grootse en kleurrijke processie waarbij kinderen de hoofdrol spelen.

INTI RAYMI FESTIVAL
Eén van de grootste en meest indrukwekkende feesten van Peru is het jaarlijks terugkerende Inti Raymi festival, een eerbetoon aan de zonnegod Wiracocha. Tijdens het eeuwenoude spektakel, wordt de eeuwige band tussen de zonnegod en zijn kinderen, de mens, gevierd. De Inca's maakten al eeuwen geleden gebruik van de Pacha Unanchaq of zonnewijzers. De zon blijft een paar dagen om 12 uur 's middags op dezelfde plaats staan en pas de 24ste juni wordt een opwaartse beweging zichtbaar, deze datum is dan ook gekozen voor het feest.

De ceremonie start in de Tempel van de Zon, Korincancha, in Cuzco. Veel Peruanen en bezoekers uit allerlei landen komen daar samen om getuige te zijn van het prachtige spektakel met meer dan 500 figuranten. Zo nauwkeurig mogelijk probeert men de oude ceremonie na te bootsen waarin de Inca (de vroegere koning uit het Tinwantinsuyu-rijk) in het Quechua, de taal van de indianen, een lange tijd aan het woord is. Hij brengt met krachtige stem hulde aan deze heilige dag en aan de zonnegod. Achter hem staat een replica van de enorme gouden schijf die men enkel nog terugvindt in legendes en die volgens de overlevering nu in het Titicacameer ligt.

Tegen de middag gaat de processie via het centrale plein, het Plaza de Armas, naar het Incafort Sacsayhuaman, ook wel het heilige huis van de zon genaamd. Afwisselend brengen de figuranten hulde aan de zegeningen van hun keizer en aan de zonnegod, waarbij ze dansen opvoeren en muziek spelen. Met luide stem kondigt de Inca het nieuwe jaar aan, onder begeleiding van traditionele muziek, hetgeen een bijzondere en mysterieuze sfeer oplevert. Vroeger werden aansluitend 2 witte lama’s geofferd, maar deze rite wordt vandaag de dag vervangen door een symbolisch offer.
Zowel voor als na de feestelijkheden worden er vele nevenactiviteiten georganiseerd, zoals tentoonstellingen, maar ook live optredens op pleinen en culturele centra. Een en ander vindt zowel overdag als ’s avonds plaats. Kortom het Inti Raymi is een prachtig feest, dat je niet mag missen, vooral niet als je toch al van plan was de kant van Peru op te gaan!

Je kunt het Inti Raymi festival meemaken op onze 58-daagse reis naar Ecuador, Peru en Bolivia met de vertrekdatum 2 mei 2009. Deze reis is in Cuzco op 23 en 24 juni. Kies je tijdens deze reis voor de 4-daagse Incatrail, dan mis je het Inti Raymi festival.

Latino’s stellen het op prijs als buitenstaanders zich beleefd gedragen en enige bescheidenheid in acht nemen. Bij mannen zijn kameraadschappelijke schouderklopjes en de abrazo (omhelzing) gebruikelijk. Vrouwen geef je een hand en als je ze langer kent mag je op de wangen kussen. Men begroet elkaar uitgebreid en informeert naar het wel en wee van elkaars familie. Buenos dias, como esta?, zul je regelmatig horen. Bij het afscheid schudt men elkaar de hand en kust men elkaar op een wang. Indianen (indígenas) begroeten elkaar minder uitbundig, meestal blijft het bij een slap handje.
Peruanen, Bolivianen, Chilenen en Ecuadorianen hechten veel aan een verzorgd uiterlijk. Ze lopen vrijwel nooit in een korte broek en t-shirt rond, in de minder toeristische gebieden is zeker beter om een lange broek te dragen. Kleed je decent als je kerken bezoekt, bedek je schouders en knieën, dit uit respect voor de lokale bevolking en haar cultuur.

De verhouding tussen mannen en vrouwen wordt gekenmerkt door de traditionele waarden en gedragspatronen zoals trots, eer en jaloezie. Het machogedrag van de mannen is de afgelopen jaren minder geworden, toch leren de meisjes op school en thuis op de eerste plaats om een goede moeder en gedienstig echtgenoot te worden. Een macho man die uit is op de aandacht van een vrouw, doet dat vooral door te fluiten. Ook alleen reizende vrouwen kunnen op die manier benaderd worden. Als je hiervan niet gediend bent, kun je dit het beste eenvoudig te negeren. Afhankelijk van je houding en kleding trek je meer of minder aandacht.

Veel Latino’s hebben een uitgesproken mening over de politieke ontwikkelingen in hun land. Ga daarover niet in discussie vanuit jouw ‘Nederlandse’ kijk op de zaak maar stel liever vragen. Mogelijk kun je aan de hand daarvan jouw mening bijstellen. 

Meer informatie over culturele verschillen en omgangsvormen vind je in TE GAST IN Peru & Bolivia (te bestellen via www.tegastin.nl)

Peru ligt ten zuiden van de evenaar waardoor de seizoenen tegenovergesteld zijn aan die in Nederland en België. Wanneer het bij ons dus zomer is, is het daar winter en andersom. Het land kent vier hoofdklimaatzones: de kurkdroge kustwoestijn (10 mm neerslag per jaar!), het natte hete Amazonegebied, de koude hoge Andes en de gure Altiplano met zijn Punagras hoogvlakten.
Daarnaast zijn er twee seizoenen: een droog seizoen van mei tot september en een regenseizoen van oktober tot april, maar het wordt vaak pas in januari echt regenachtig. Januari en februari zijn de natste maanden. Het regent veelal in de avonduren. In de Andes is het weer erg wisselvallig en moeilijk te voorspellen. Door de hoogte kan het soms erg fris zijn. Zeker 's nachts dalen de temperaturen soms tot onder het vriespunt. De temperatuur ligt overdag rond de 20° C.

Ook Bolivia ligt ten zuiden van de evenaar waardoor de seizoenen tegenovergesteld zijn aan die in Nederland en België. Het klimaat wordt beïnvloed door de massieve bergketens van de Andes die het land in verschillende klimaatzones verdeelt. In het noorden (Amazonas) is het over het algemeen tropisch en vochtig, in het zuidoosten (Chaco) heet en droog. De valleien (Valles) liggen in het midden van het land, wollen kleding is in juli en augustus geen overbodige luxe. Het hoogland (Altiplano) ligt op een hoogte van meer dan 3000 meter. Op deze kale en droge hoogvlakte kan het kwik vooral 's nachts en in de Boliviaanse winter flink dalen. Vooral de zoutvlakte bij Uyuni staat bekend om haar zeer lage nachttemperaturen van rond -20 graden! Overdag zijn de temperaturen wel aangenaam en kun je zelfs in de winter soms in een trui of T-shirt rondlopen. Het Titicacameer ligt op ongeveer 3700 meter. Ook hier daalt de temperatuur 's nachts vaak beneden het vriespunt. Voor dit gebied geldt hetzelfde klimaat als voor de hoogvlakte in Bolivia. Het regenseizoen is in de zomer, van december tot april. De winter, van mei tot augustus, is droog en het kan dan erg koud zijn. In de Boliviaanse zomermaanden is het vaak beduidend aangenamer en zal de temperatuur in de Salar ook ´s nachts niet ver onder het vriespunt komen.

Het klimaat in het langgerekte Chili is zeer wisselend. Het centrale deel rond Santiago en Valparaíso heeft een mediterraan klimaat met temperaturen van gemiddeld 28 graden in januari (de heetste maand) tot gemiddeld 12 graden in juni (de koudste maand). Overdag is het er meestal warm; de avonden en nachten zijn koel. De Chileense zomer loopt van december tot maart, het regenseizoen van mei tot augustus. In het noorden heerst een woestijnklimaat. De zomers zijn heet en droog en de winters zeer mild. In het merengebied is het kouder en natter. In Punta Arenas in het zuiden wordt het zomers hooguit een graad of 15. Het weer is er behoorlijk wisselvallig en onvoorspelbaar. Zo kan je 's ochtends vertrekken met een lekker zonnetje en terugkomen in dikke mist of een zware regenbui. In het uiterste zuiden (Vuurland) zijn de zomers kort en de winters lang. Vuurland is een van de natste streken ter wereld.

Ecuador ligt op de evenaar en door de grote verscheidenheid aan landschappen kan het klimaat per regio sterk verschillen.
Aan de kust heerst een vochtig, tropisch klimaat, met een relatief droge tijd van juli tot en met november. In het regenseizoen regent het niet de hele tijd maar vallen er vaak stortbuien aan het einde van de dag. De temperatuur aan de kust is gemiddeld 30 graden.
In de Andes is het zonnig en droog van juli tot september. De regentijd duurt van oktober tot mei. De temperaturen zijn sterk afhankelijk van de hoogte. Zo kan het kwik 's nachts tot onder het vriespunt dalen. De temperatuur in de bekkens tussen de bergen schommelt tussen 7 en 20 graden. In Quito ligt de temperatuur gemiddeld tussen 14 en 21 graden. Laat in de middag regent het vaak en 's avonds kan het flink afkoelen waarbij het 's nachts soms echt koud kan zijn. Boven de 4800 meter hoogte heerst een hooggebergteklimaat.
Op de oostelijke hellingen van de Andes en in het Amazonebekken is het het hele jaar door vochtig en warm met temperaturen boven de 25 graden. De meeste regen valt in de maanden april tot en met juni en dan meestal in de vorm van hevige, korte tropische buien. In augustus en in de periode december tot maart valt de minste regen.
De Galàpagos eilanden kennen twee seizoenen, een regenseizoen van januari tot en met juni en een droog seizoen van juli tot en met december. Tijdens het regenseizoen is het prettig warm en meestal zonnig met af en toe een heftige tropische regenbui. De rest van het jaar is het koeler en vaak mistig. Deze mist draagt de naam Garua.
De beste reisperiode voor Ecuador en de Galàpagos archipel is de droge periode van juli tot en met november. In deze periode is het meestal droog in de Sierra (het hoogland) en niet te heet aan de Costa (het kustgebied).

Klimaattabel:
De vier cijfers die telkens worden genoemd zijn van links naar rechts: de gemiddelde temperatuur in graden Celsius, aantal zonuren per dag, aantal dagen per maand met minimaal 1 mm-neerslag per dag en- de gemiddelde temperatuur van het zeewater (indien van toepassing).

LIMA

AREQUIPA

LA PAZ

Peru wordt doorgaans in drie geografische gebieden onderverdeeld: Costa, Sierra en Selva. De Costa bestaat uit een ruim 2000 kilometer lang woestijnachtig kustgebied. Dit is tevens één van de droogste gebieden op aarde, het regent soms maar één keer per twee jaar. De Sierra omvat de Andes met pieken tot 6000 meter hoogte en beslaat ongeveer één derde van Peru. Hier ligt de hoogste berg van Peru de Huascaràn (6768 meter). Op het grensgebied van Bolivia en Peru bevindt zich het Titicacameer, het hoogstgelegen bevaarbare meer ter wereld. Het Titicacameer ligt 3810 meter boven de zeespiegel en is tot 400 meter diep. De Selva of het tropische regenwoud ligt in het oosten. Dit tropische laagland beslaat meer dan de helft van het Peruaanse grondgebied, maar het is onherbergzaam gebied dat dunbevolkt is. Hier ontspringt de rivier de Amazone.

Bolivia ligt in het centrum van het Andesgebergte dat van noord naar zuid over het Zuid-Amerikaanse continent loopt. De Boliviaanse Andes bestaat uit twee evenwijdig lopende bergketens. De oostelijke bergketen, de Cordillera Oriëntale, heeft toppen van 6500 meter hoogte. De westelijke bergketen, de Cordillera Occidental, kenmerkt zich door veel vulkanische activiteit en droge woestijnachtige gebieden. Langs de grens met Chili liggen rijen vulkanen met de hoogste vulkaanberg van Bolivia, de Sajama (6700 meter). Het laagste punt van Bolivia ligt bij de Rio Paraguay (90 meter boven zeeniveau).
Tussen de beide bergketens van de Andes ligt de Altiplano, een hoogvlakte die op een hoogte van 4000 meter ligt. De Altiplano grenst in het noorden aan het Titicacameer en in het zuidwesten aan een gebied met woestijnen en zoutmeren. Dwars door het meer loopt de grens met Peru. Ten zuiden van de Altiplano liggen de valleien (valles) die op een hoogte liggen van 2000 tot 3000 meter. Het noordelijke gedeelte van de laagvlakte behoort tot het stroomgebied van de Amazone. Hier bevindt zich het regenwoud (Oriente) dat richting zuiden overgaat in een savanneachtig landschap met grasvlaktes (pampas). In het zuidwesten liggen uitgestrekte salpeterwoestijnen en zoutmoerassen.

Chili wordt gedomineerd door het Andesgebergte of Cordillera de los Andes. Dit gebergte neemt de gehele oostgrens van het land in beslag. Langs de oceaan ligt het kustgebergte Cordillera de la Costa, met toppen tot 3000 meter hoogte. Dit kustgebergte wordt regelmatig onderbroken door brede rivieren uit de Andes. Tussen de twee bovengenoemde gebergtes ligt een centrale laagvlakte, de Llano Intermedio of Valle Longitudinal. In het noorden van deze vallei ligt de Atacama en de Pampa del Tamarugal, twee droge bergachtige woestijngebieden. Het hart van de Atacama bestaat uit een gebied zonder begroeiing. Alleen aan de randen zijn cactussen en doornstruiken te vinden.Hier liggen ook de grote zoutvlakten of ‘salares’.
In het zuiden ligt de vruchtbare Centrale Vallei die bij Santiago begint en in de provincie Valdivia overgaat in een bosrijk merengebied en bij Puerto Mont de Grote Oceaan bereikt. In de provincies Antofagasta en Atacama ligt nog een derde bergrug, de Cordillera Domeyko.
Ten oosten van het Andesgebergte ligt in het zuiden de Patagonische steppe of pampa. De grond is hier vrij stabiel en aardbevingen komen hier nauwelijks voor. Doordat het land hier verschillende keren daalde, is dit gebied vaak overstroomd door de zee. Zo ontstonden er dikke gesteentelagen met rijke gas- en olievoorraden. Een deel van deze steppe bestaat uit vulkanische basaltlagen, die typisch donkere ‘tafelbergen’. Bijzonder is dat na de ijstijden velden vol rolstenen, de zogenaamde ‘rodados patagónicos’, achterbleven.

Het vasteland van Ecuador heeft grofweg drie landschappen. De Costa is de 20 tot 150 kilometer brede kustvlakte met in het zuiden het stroombekken van de Río Guayas, de grootste rivier in het kustgebied die in het westen wordt afgesloten door een zandsteenplateau (tot 300 meter hoog) met een klifkust. Aan de kust vind je vooral veel mangrovebossen en tropisch woud. De uitgestrekte bossen en plantages gaan richting Peru geleidelijk over in een smalle woestijnstrook die tot ver in Chili doorloopt. De belangrijkste rivier in het noorden is de Río Esmeraldas.
De Sierra is in feite het hoogland van het Andesgebergte dat gevormd wordt door twee parallel lopende ketens, de Cordillera Occidental en de Cordillera Oriental. Deze cordillera's zijn verbonden door hoge drempels (nudos), waar tussenin op ongeveer 3000 meter hoogte een aantal grote kommen (hoyas) liggen. In dit gebeid ligt ook de zogenaamde Laan der Vulkanen met de vulkaan Cotopaxi vulkaan die met 5897 meter de hoogste actieve vulkaan ter wereld is. De hoogste berg van Ecuador is de Chimborazo met een hoogte van 6310 meter. Waar de Andes oprijst ontstaat door de stijgregens tegen de hellingen tropisch nevelwoud. Op de hoogvlaktes van de Andes vind je de pàramo, een landschap voornamelijk bestaand uit grassen en lage begroeiing. Hier vind je o.a. spectaculaire bromelia's, gentianen en de nationale trots de Chuquiragua. De Oriente is een naar het oosten afdalend tropisch junglegebied (la Selva), met een zeer gevarieerde flora en fauna. Het gebied wordt doorsneden door een aantal grote rivieren waarvan de Rio Napo de bekendste is. Deze groene long wordt ernstig bedreigd door het bijna ongeremde kappen van de jungle.
De Galápagos archipel bestaat uit een groep van dertien grote en vele tientallen kleinere eilanden waarvan er vijf bewoond worden. De archipel ligt ongeveer 1000 kilometer uit de kust in de Grote Oceaan, ter hoogte van de evenaar. De eilanden zijn van vulkanische oorsprong en de honderden vulkanen bepalen dan ook het landschap. De oudste toppen zijn 4 tot 5 miljoen jaar oud en het gebied is een van de meest actieve vulkanische gebieden ter wereld. Op de eilanden Isabela, Fernandina en Marchena komen nog regelmatig erupties voor. De eilanden zijn nooit met het vasteland verbonden geweest en daardoor kon er in biologisch opzicht een uniek gebied ontstaan.
De kuststreken van de eilanden zijn vaak woestijn- of steppeachtig. Alleen op de hoogste delen van de hellingen van de vulkanen vindt men tropisch bos. In 1959 is de archipel tot nationaal park uitgeroepen. De plantenwereld is vergeleken met de dierenwereld vrij eentonig. Ongeveer de helft van de 350 oorspronkelijk voorkomende soorten is endemisch. Het relatief kleine aantal plantensoorten komt door de droogte op de eilanden en de onvruchtbare bodem. Door de geïsoleerde ligging van de eilanden zijn de dieren op de eilanden van nature tam, door het ontbreken van natuurlijke vijanden. De Galàpagos eilanden zijn voor vogelliefhebbers een waar paradijs. Je vindt er onder andere albatrossen, aalscholvers, Darwin vinken, Fregatvogels, pelikanen, flamingo's, blauwvoet Jan-van-gentje en natuurlijk de Galàpagos pinguïn. Andere voorkomende dieren zijn de reuzenschildpadden, land- en zeeleguanen en de zeeleeuw.
 

In Peru, Ecuador en Chili is ongeveer 90 procent van de bevolking katholiek, in Bolivia is dat 80 procent. Daarnaast zijn er diverse protestantse groeperingen actief. 

In Ecuador, Peru en Bolivia gaan het katholieke geloof en traditionele natuurgodsdiensten hand in hand. Zo wordt Maria geïdentificeerd met Pachamama, Moeder Aarde. Bij ziekte wordt eerder een beroep gedaan op een curandero, een genezer, dan op een dokter. Een curandero maakt gebruik van kruiden en bezwerende formules. In de Andes maakt magie een belangrijk deel uit van het dagelijkse leven. Wanneer je een bergpas bent overgestoken, moet je een witte steen leggen op het hoopje stenen dat daar al ligt. Dat is een eerbewijs aan de Achachilla, de eeuwenoude berggod. De geesten die op de hooggelegen plaatsten wonen, worden vereerd met rituelen, dansen en kleine offers. Zo zijn er ook huisgeesten en het geloof in kwelduivels. Op de dodenfeesten in de Andes wordt de overledenen een maaltijd aangeboden. Huizen worden boven op de foetus van een lama gebouwd. Bovendien worden ze beschermd door een kruis op het dak en een speciale nokpan, vaak een aardewerken stier.
 

In Peru en Bolivia wordt Spaans, Quechua en Aymara gesproken. Spaans is de officiële voertaal. Quechua is de taal van de indianen in het Andesgebergte en werd al door de oude Inca's gesproken. Aymara, eveneens een belangrijke taal van de indianen wordt voornamelijk gesproken rondom het Titicacameer. Het is handig om een mondje Spaans te spreken, want Engels is weinig gangbaar.

De nationale taal in Chili is Spaans. Verder worden er enkele inheemse talen gesproken zoals Aymara (in het noorden van de Andes), Mapu Dungu (bij de Mapuches) en Rapa Nui (op Paaseilanden). Engels wordt buiten de toeristische gebieden niet tot nauwelijks gesproken.

De officiële taal in Ecuador is Spaans. De meeste indígenos spreken echter vaak hun eigen talen. Hiervan is Quichua de belangrijkste taal en deze taal bestaat ook weer uit verschillende dialecten. De stammen uit het Amazonegebied spreken talen die onderling helemaal geen overeenkomst met elkaar vertonen. Engels wordt vrijwel nergens goed verstaan.
 

Peru 

Ambassade van Peru in Nederland
Nassauplein 4, 2585 EA Den Haag
T 00 31 (0)70 365 3¬5 00
F 0031 (0)70 365 19 29 
E info@embassyofperu.nl

Ambassade van Peru in België
Tervurenlaan 179, 1150 Brussel
T 00 32 (0)2 733 33 19
F 00 32 (0)2 733 48 19
E info@embaperu.be

Nederlandse ambassade in Peru
Avenue José Lakro 1301, piso 13, Miraflores, Lima
T 00 51 1 213 98 00
F 00 51 1 213 98 05
I www.nlgovlim.com

Belgische ambassade in Peru
Avenida Angamos Oeste 380, Miraflores, Lima
T 00 51 1 241 75 66
F 00 51 1 241 63 79
I  www.diplomatie.be/lima

Bolivia 

Ambassade van Bolivia in Nederland
Nassaulaan 5, 2514 JS Den Haag
T 00 31 (0)70 361 67 ¬07
F 00 31 (0)70 362 00 39
E embolned@xs4all.nl

Ambassade van Bolivia in België
Louizalaan 176, 1050 Brussel
T 00 32 (0)2 627 00 10
F 00 32 (0)2 646 47 82
E info@embajadadebolivia.eu

Nederlandse ambassade in Bolivia
Avenida 6 de Agosto 2455, Edif. Hilda, piso 7, La Paz
T 00 591 2 244 40 40
F 00 591 2 244 38 04
I www.mfa.nl/lap

Chili

Ambassade van Chili in Nederland
Mauritskade 51, 2514 HG Den Haag
T 0031 (0)70 312 36 40
F 0031 (0)70 345 21 09
I  www.echile.nl

Ambassade van Chili in België
Aduatukersstraat 106, 1040 Brussel
T 0032 (0)2 280 16 20
F 0032 (0)2 736 49 94
E embachile@embachile.be

Nederlandse ambassade in Chili
Av. Apoquindo 3.500, piso 13, Las Condes,Santiago de Chile
T 0056 2 756 92 00
F 0056 2 756 92 26
I  www.embajadadeholanda.cl

Belgische ambassade in Chili
Edificio Forum, Avenida Providencia, 2653 – piso 11 – oficina 1103, Santiago de Chile
T 0056 (2) 232 10 70
F 0056 (2) 232 10 73
I  www.diplomatie.be/santiagonl

Ecuador 

Ambassade van Ecuador in Nederland
Koninginnegracht 84, 2514 AJ Den Haag
T 00 31 (0)70 346 95 63
F 00 31 (0)70 365 89 10
I  www.ambassadevanecuador.nl

Ambassade van Ecuador in België
Louizalaan 363, 1050 Brussel
T 00 32 (0)2 644 30 50
F 00 32 (0)2 644 28 13
E amb.equateur@skynet.be

Nederlandse ambassade in Ecuador
Edificio World Trade Center, Torre A, piso 1, Avenida 12 de Octubre 1942 y Cordero, Quito
T 00 593 2 222 92 29
F 00 593 2 256 79 17
I www.mfa.nl/qui

We raden je aan een rugzak mee te nemen. Een weekendtas is ook mogelijk maar iets minder praktisch dan een rugzak voor deze reis waar met het openbaar vervoer gereisd wordt. Koffers worden niet geaccepteerd. Uit ervaring blijkt, dat het een te grote belasting voor jezelf gaat vormen. We raden je aan om maximaal vijftien kilo bagage mee te nemen. Meer wordt te zwaar om twee maanden mee te nemen. Je kunt onderweg op veel plaatsen je was (laten) doen.

We adviseren een reishandboek mee te nemen, zoals de Globetrotter, Lonely Planet, Let's Go of een Footprint gids. Dit om zelf op 'ontdekking' uit te gaan. De reisbegeleider is er namelijk niet om een reis te 'leiden', maar te 'begeleiden'.

Wat betreft je kleding raden we je aan om luchtige en lichte kleding mee te nemen voor aan de kust, t-shirts met korte én lange mouwen, warme kleding (fleece, eventueel thermisch ondergoed of legging, muts, handschoenen, dikke sokken en een winddicht jack) voor in de Andes en minimaal twee a drie lange broeken, eventueel met afritsbare pijpen (spijkerbroek droogt langzaam en loopt zwaar!) mee te nemen. Lama- en/of alpacatruien, mutsen en handschoenen zijn ook functionele souvenirs om ter plaatse te kopen, evenals leuke t-shirts!

Denk verder bij het samenstellen van je bagage bijvoorbeeld aan dichte wandelschoenen (i.v.m. het zand), (Teva) sandalen en/of gympen, verrekijker, zaklamp, naaigerei, wasmiddel, dagrugzak, universeel geldige verloopstekker, reis- en taalgids, oordopjes, opblaaskussen, voldoende fotomateriaal,  toiletartikelen, verrekijker, handdoek, badslippers, zwemkleding, zonnewerende creme (voor gezicht hoge factor), zonnebril, petje, wekker, schrijfgerei, schaartje, beker, zakmes en plastic zakken ter bescherming van je foto- en filmapparatuur.

Warme kleren zoals b.v. een fleecetrui, een winddicht jack en eventueel thermo-ondergoed zijn onontbeerlijk voor de extreme kou op de zoutvlakte vooral in de maanden juni-augustus. Een muts en handschoenen kun je eventueel makkelijk ter plaatse kopen. Denk ook aan de bescherming van je ogen en neem een zonnebril mee met een hoge UV-bescherming.
Een slaapmatje of muskietennet is niet nodig. Wel raden we je aan om een slaapzak mee te nemen, zeker in de koude maanden van juni tot augustus. Deze is handig voor de nachtbussen, de overnachtingen tijdens de jeepsafari en voor als je de Incatrail wilt lopen. Voor op de Salar en tijdens de Incatrail zijn deze ook voor een redelijk bedrag ter plaatse te huur.

De netspanning in Peru, Bolivia en Chili is 220 volt, in sommige plaatsen 110 volt. De netspanning in Ecuador is 110 volt. De stopcontacten zijn niet hetzelfde als in Nederland of België, een verloopstekker is raadzaam. Er doen zich ook regelmatig stroomstoringen voor. Een adapter of een verloopstekker en zaklamp zijn raadzaam om mee te nemen.

Fooien zijn gebruikelijk in Peru, Bolivia, Chili en Ecuador. In de luxe restaurants en hotels is 10 procent vaak al bij de rekening inbegrepen. In kleine restaurants is het vaak een kwestie van je wisselgeld geven aan de ober die je geholpen heeft. Taxichauffeurs verwachten meestal geen fooi wel is het raadzaam om in de grote steden over de ritprijs te onderhandelen.

In Peru, Bolivia en Ecuador kom je vooral in de steden bedelaars tegen. Voor sommigen is het de enige mogelijkheid om te kunnen overleven. Dat geldt bijvoorbeeld voor oude of invalide mensen. Die kun je natuurlijk een muntje geven, vooral wanneer je ziet dat de lokale bevolking het ook doet. Maar een grote groep bedelt omdat ze verslaafd zijn aan alcohol en/of drugs. Kinderen kun je in principe beter geen geld geven, hooguit fruit of iets anders te eten. Als kinderen op deze manier aan hun geld kunnen komen, zijn ze weinig gemotiveerd om nog naar school te gaan of te gaan werken.

Mogelijk word je aangesproken door kinderen die vragen om pennen of andere cadeautjes. Ga hier niet op in, het werkt opdringerig gedrag in de hand. Door in te gaan op de vraag om cadeautjes te geven help je zeker om het fenomeen in stand te houden, en dus ook om het idee in stand te houden dat toeristen niet met hetzelfde respect benaderd hoeven te worden als de lokale bevolking. Bovendien kunnen onderlinge verhoudingen verstoord worden: het kan ? buiten het gezichtsveld van de gever ? soms leiden tot ruzies en conflicten. Het kortdurende gevoel een kind blij te maken weegt niet op tegen de negatieve lange-termijn effecten. Als je kinderen echt wilt helpen kun je beter een erkende ontwikkelingsorganisatie of een lokaal ontwikkelingsproject steunen.

Peru, Bolivia, Chili en Ecuador zijn kleurrijke en fotogenieke landen. De beste tijd om foto?s te maken is vroeg in de ochtend of in de namiddag. Als je mensen fotografeert doe het dan met respect. Mensen staan er immers niet op te wachten om slechts als foto-object te dienen. Neem dan ook de tijd om een foto te maken en toon belangstelling, bijvoorbeeld door iemand eerst te begroeten en een praatje te maken. Het werkt vaak ook ontwapenend als de digitale fotograaf laat zien wat er op het beeldschermpje te zien is. Vraag mensen altijd eerst om toestemming als je ze wilt fotograferen. Dat kan soms ook zonder woorden: door de camera omhoog te houden en met gebaren duidelijk te maken dat je een foto zou willen maken. Een positieve of een afwerende reactie is meestal eenvoudig herkend. Respecteer het als mensen liever niet gefotografeerd willen worden en blijf vriendelijk. Vooral indiaanse bewoners in Peru en Bolivia willen liever niet gefotografeerd worden. Ze hebben daar hele goede redenen voor. Men vraagt zich bijvoorbeeld af wat er met hun afbeelding gebeurt. Soms spelen religieuze motieven een rol: men denkt dat er met een foto een stukje van de ziel wordt ontnomen. Anderen willen liever niet tijdens het werk, ongewassen of in vieze kleren op de foto. Sommige indiaanse groepen zoals de ?Monteros? willen alleen tegen betaling op de foto. Respecteer deze voorwaarde en ga in een dergelijk geval niet van een afstand stiekem fotograferen. Dit kan aanleiding geven tot agressieve reacties.
Wees terughoudend met het fotograferen van biddende mensen. Het is verboden foto?s te maken van regeringsgebouwen, offici?le en militaire gebouwen, grensovergangen, vliegvelden, enz.

In sommige toeristische centra is het mogelijk om geheugenkaartjes van de digitale camera op cd te laten zetten en af te drukken. Niet alle soorten batterijen voor camera's zijn verkrijgbaar en elektriciteit is niet overal aanwezig. Zorg dus voor voldoende reservebatterijen.?

Voor Peru, Bolivia, Chili en Ecuador worden vaccinaties beslist aangeraden. Voor de actuele stand van zaken verwijzen we naar www.lcr.nl, de website van het Landelijk Coördinatiecentrum Reizigersadvisering (LCR) dat de richtlijnen uitgeeft voor vaccinaties en preventie van malaria. Je kunt ook bellen met de Landelijke Vaccinatielijn voor Reizigers (0900-9584), circa € 0,45 per minuut. Reizigers uit België vinden vergelijkbare informatie op www.itg.be, de website van het Instituut voor Tropische Geneeskunde in Antwerpen.
Voor een advies op maat word je aangeraden vier tot zes weken voor vertrek contact op te nemen met je huisarts, de Reisdokter, een vaccinatieafdeling van de GGD, het Tropencentrum AMC in Amsterdam of Travel Clinic Havenziekenhuis in Rotterdam. Laat bij een bezoek altijd de geplande reisroute zien.

Neem een kleine reisapotheek mee met daarin o.a. jodium, pleisters, sterilon en middelen tegen koorts, diarree, verstopping, insectenbeten, zonnebrand en eventueel een middel tegen reisziekte. Denk ook aan een tekentang, thermometer (onbreekbaar), ORS (Oral Rehydration Salts, tegen uitdroging) en vitaminetabletten. Voor de hygiëne op reis o.a. een flesje desinfecteergel (daarmee kun je zonder water en zeep je handen wassen), ontsmettingsdoekjes en condooms. Bovenstaande lijst is niet volledig, raadpleeg voor meer informatie over gezondheidsrisico's en de te nemen voorzorgsmaatregelen voor en tijdens de reis de website van Tropenzorg (www.tropenzorg.nl) of ga langs bij je huisarts, apotheek of vaccinerende instelling.

Als je naar een malariagebied gaat, denk dan aan anti-malaria tabletten en een geïmpregneerd muskietennet. Overigens vormt dengue (knokkelkoorts) tegenwoordig vooral in steden in de tropen een grotere dreiging dan malaria. Deze ziekte uit zich meestal als een zware griep. De mug die het dengue-virus overdraagt steekt in tegenstelling tot de malariamug vooral in de ochtend en late middag. Aangezien er geen vaccin of specifiek medicijn tegen dengue bestaat moet je je zowel overdag, als ‘s avonds en ‘s nachts dus goed beschermen tegen muggenbeten. Dat kun je door goed dekkende kleding (lange mouwen, lange broek) te dragen. De onbedekte lichaamsdelen dien je in te smeren met een anti-muggenmiddel. Bij voorkeur een middel dat DEET (een chemische stof die de muggen op afstand houdt) bevat.

Zorg dat je tijdens de reis het vaccinatieboekje en bloedgroepgegevens bij je hebt. Handig om mee te nemen is het Europees medisch paspoort, een document waarmee je in urgente situaties veel problemen kan voorkomen. Het paspoort is opgesteld in elf talen, waardoor de hulpverlener (in het buitenland) eenvoudig de gegevens van de patiënt, zijn of haar ziekten, aandoeningen en medicijngebruik kan opzoeken. Ook is vermeld wie de behandelende arts is en wie er in dringende gevallen gewaarschuwd kan worden. Het medisch paspoort is onder andere verkrijgbaar bij huisarts, de Reisdokter, apotheek en GGD.

Bij aankomst is het zaak de tijd te nemen om te acclimatiseren. Probeer na aankomst het lokale levensritme over te nemen. Uiteraard voorzover het reisschema dat toelaat. Sta vroeg op, neem tussen de middag een paar uur rust en ga bijtijds naar bed. De straling van de zon in de (sub)tropen is bijzonder sterk. Wees dus voorzichtig met zonnen en zet bij uitstapjes in de volle zon iets op je hoofd. Omdat je in de droge hitte ongemerkt veel vocht verliest, moet je steeds veel blijven drinken en wat extra zout op je eten strooien. Warme dranken zijn over het algemeen beter dan ijskoude. Je maag en darmen worden dan minder belast. Het water uit de kraan kun je beter niet drinken. Flessen gezuiverd drinkwater zijn bijna overal te koop. Mocht je diarree krijgen, let er dan vooral op dat je het extra vochtverlies compenseert: veel (slappe) thee, mineraalwater of eventueel cola zonder prik. Het zouttekort kun je opheffen met ORS (Oral Rehydration Salts) of bouillon. Het heeft geen zin bij buikloop te vasten. Door niet te eten geef je je maag en darmen wel rust, maar verzwakt je lichaam nog meer.
Lees voor verdere informatie het boekje ‘Hoe blijf ik gezond in de Tropen’ (uitgave KIT) of kijk op internet, zie onder andere: www.gezondopreis.nl.

Hoogteziekte
Als je tijdens de reis boven de 2500 meter hoogte komt bestaat de kans op hoogteziekte. Door het zuurstofgebrek wordt de ademhaling versneld en adem je meer vocht uit dan normaal. Vandaar dat je veel moet drinken: boven 2500 meter in elk geval drie tot vier liter per dag! Indien je urine donker van kleur is, drink je te weinig. Hoogteziekte treedt meestal binnen 24-72 uur op na het bereiken van een nieuwe hoogte. Hoofdpijn is het belangrijkste symptoom. Daarnaast kunnen vermoeidheid, misselijkheid, lusteloosheid, apathie, duizeligheid en hartkloppingen voorkomen. Deze klachten mag je nooit bagatelliseren, het kan gaan om longoedeem of hersenoedeem. Deze ernstige vormen, gekenmerkt door o.a. kortademigheid, droge hoest en/of verwardheid, kunnen onbehandeld fataal zijn. Iedereen kan deze ziekte krijgen, óók wie over een goede conditie beschikt.
Als stelregel geldt dat je hoogteziekte kunt voorkomen door het lichaam de gelegenheid te geven te acclimatiseren door boven de 2500 meter iedere dag slechts 300 meter hoger te overnachten. Overdag mag je weliswaar hoger klimmen, maar de hoogte waarop je overnacht is van essentieel belang. Het is belangrijk om bij ernstige klachten naar een lager gelegen plaats af te dalen Op plaatsen waar je met het vliegtuig aankomt op een hoogte van meer dan 3000 meter kan de aanpassing aan de hoogte een probleem vormen. Je zult dan rekening moeten houden met extra klachten. Het is belangrijk dat je na aankomst tenminste een extra dag echt rust neemt en vooral niet verder gaat stijgen. In sommige gevallen (overleg met je arts) is het anti-hoogteziekte medicijn Diamox aan te bevelen. Lees voor meer informatie over hoogteziekte het boekje ‘Hoe blijf ik gezond in de hoogte’ (uitgave KIT) of kijk op de website www.hoogteziekte.info
 

Een volwassen persoon mag per persoon 400 sigaretten of 50 sigaren en 1,5 liter alcohol belastingvrij invoeren. Er staan zware straffen op het smokkelen van cocaïne en cocapasta!
Bij het verlaten van het land controleren douaniers de laatste jaren zorgvuldig op pre-Columbiaanse voorwerpen. Heb je waardevolle kunstvoorwerpen gekocht, zorg dan voor een factuur en certificaat van namaak (replica) van de souvenirwinkel.
Bij aankomst in Chili dien je een verklaring in te vullen dat je geen drugs, planten, groenten, fruit e.d. bij je hebt. Het niet naar waarheid invullen hiervan wordt beschouwd als een overtreding. Luchtdicht verpakte en ingeblikte levensmiddelen mag je wel invoeren.

Er geldt een uitvoerverbod voor souvenirs die gemaakt zijn van beschermde dier- of plantensoorten. Tot deze soorten behoren onder meer koralen, grote schelpen, (zee)schildpadden, slangen, krokodillen, hagedissen, papegaaien, vlinders, orchideeën en cactussen. Toch worden er in Peru, Bolivia, Chili en Ecuador wel eens producten te koop aangeboden waarin (delen) van bedreigde dier- en plantensoorten zijn verwerkt: tassen, riemen, schoenen, sieraden e.d. Let er bij de aankoop van dit soort souvenirs op dat het een geldig CITES-certificaat heeft. Nederland en België zijn aangesloten bij de Washington Conventie (Verdrag over de Internationale Handel in Bedreigde Soorten, afgekort als CITES) en treden streng op tegen overtredingen. Meer informatie over de belangrijkste beschermde soorten met een opsomming van de bekendste ‘foute’ souvenirs vind je op www.wnf.nl/souvenirs 
 

In Peru en Ecuador is het in onze zomer 7 uur ( in Bolivia 6 uur) vroeger dan in Nederland en België. In onze winter is dat zes uur (in Bolivia 5 uur). Op de Galápagos eilanden is het een uur vroeger dan in Ecuador. In Chili is het in onze winter 4 uur vroeger dan in Nederland. In onze zomertijd is dat 5 uur.

Toeristen uit Europa en Amerika zijn in de ogen van de lokale bevolking erg rijk. Toon je rijkdom zo min mogelijk en breng de mensen niet in de verleiding om je te beroven. De kleine criminaliteit concentreert zich voornamelijk in de grote steden. Zakkenrollers zijn vooral actief op drukke plaatsen zoals op markten, pleinen en busstations. Berucht is het Machu Picchu treinstation in Cusco. Extra oplettendheid is ook geboden bij het verlaten van een bank of geldautomaat. Laat je nooit in met iemand die drugs aanbiedt en ga niet mee met 'politie in burger' zonder juiste identificatie. Mocht je beroofd worden, hang dan vooral niet de held uit: geef de overvaller wat hij wil en doe aangifte bij de plaatselijke politie of de toeristenpolitie (policía de turismo). Als je ’s avonds of ’s nachts op pad gaat, kun je in de meeste gevallen het best een taxi nemen.
Geld en belangrijke papieren kun je beter op je lichaam dragen, bijvoorbeeld in zakjes aan de binnenkant van je kleding of in een geldbuidel onder je kleding. Verdeel geld en documenten over verschillende plaatsen en meer personen. Stop een klein geldbedrag in je portemonnee zodat je niet al je geld kwijt bent als je zakken gerold worden. Laat geen geld of kostbare zaken achter in je hotelkamer. Draag foto- en filmapparatuur in een tas of rugzak, en loop niet te koop met sieraden. Maak kopieën van belangrijke reisdocumenten zoals het paspoort, visa, vliegtickets en verzekeringspapieren. Je kunt deze gegevens ook scannen en naar je eigen mailadres sturen zodat je er in elk willekeurig internetcafé over kunt beschikken.

Actuele informatie over de veiligheid in Peru, Bolivia, Chili en Ecuador vind je op www.tegastin.nl de website van het ministerie van Buitenlandse Zaken. Ook op www.diplomatie.be, de website van het Belgische ministerie van Buitenlandse Zaken vind je nuttige reisadviezen.
 

De meeste winkels in Peru en Bolivia zijn geopend van maandag tot en met vrijdag van 9.00 tot 12.30 uur en van 15.00 tot 19.00 uur. Niet alle winkels houden zich hieraan. Straatverkopers verkopen hun spullen vaak buiten deze tijden. Markten beginnen 's ochtends vroeg en zijn tot 's avonds open zoals in La Paz. In Pisac (vlakbij Cuzco) is de beroemde markt op zondagochtend. Kantoren zijn meestal open tot 15.30 of 16.30 uur en hebben een middagpauze tussen 11.30 en 13.30 uur. Postkantoren zijn in de regel geopend van maandag tot en met vrijdag van 9.00 tot 12.00 uur en van 14.30 tot 19.00 uur, in grote steden ook op zaterdagochtend. Musea zijn op maandag gesloten.
In Chili zijn de meeste winkels zijn maandag tot en met zaterdag open van 9.00 tot 13.00 uur en 15.00 tot 21.00 uur open. Shopping malls en warenhuizen zijn de gehele dag geopend van 9.00 tot 21.00 uur. Musea zijn op maandag gesloten. Verder verschillen de openingstijden van museum tot museum. Markten duren vaak tot rond 16.00 uur. Restaurants zijn tot laat open, het uitgaan en uit eten begint ook laat, de eerste gasten worden eigenlijk niet voor 20.00 verwacht.
In Ecuador zijn de meeste winkels geopend van maandag tot en met vrijdag van 09.00 tot 17.30 uur, op zaterdag meestal tot 12.00 uur. Tussen de middag wordt er regelmatig een uur siësta gehouden. Postkantoren zijn geopend van maandag tot en met vrijdag van 9.00 tot 17.00 uur. In grotere steden zijn ze ook op zaterdag enkele uren geopend.
 

Peru heeft een oppervlakte van 1.285.216 km² (31 maal Nederland, 42 maal België) en telt ongeveer 27 miljoen inwoners. De bevolkingsdichtheid loopt sterk uiteen van streek tot streek. Bijna de helft van de bevolking leeft in de steden in het kustgebied (Costa), 35 procent in de hooglanden boven 3000 meter (Sierra) en slechts 15 procent in het tropische regenwoud (Selva). Ieder jaar trekken honderdduizenden mensen naar de stad waardoor de slums razendsnel groeien en de steden zich uitbreiden richting woestijn. De gemiddelde levensverwachting ligt op 69 jaar, dat is gemiddeld tien jaar lager dan in Nederland en België. Vooral het leven in de hooggebergten, de tropen en het zware lichamelijke werk vergen veel van het lichaam. Bijna 30 procent van de bevolking is werkzaam in de landbouw; belangrijke exportproducten zijn olie en vis.

De nakomelingen van de Inca’s noemen zich indíginas (letterlijk inboorlingen) of op het platteland campesinos. De aanduiding indio wordt vaak ervaren als scheldwoord. Hun christendom is in vele opzichten vermengd met elementen van de oude natuurgodsdiensten. Naar schatting bestaat 47 procent de Peruaanse bevolking uit indíginas, 32 procent uit mestiezen (een vermenging van blanken en indíginas), 12 procent uit blanken en 3 procent uit Aziatische en Afrikaanse herkomst. De meeste indianen wonen in de Andes en in het Amazone gebied terwijl blanken en mestiezen veelal aan de kust, in de grotere steden, wonen. De hooglandindianen van de bergstreken behoren voornamelijk tot de Quechua's. Rond het Titicacameer wonen vooral Aymara’s.

Bolivia heeft een oppervlakte van 1.089.581 km² (26 maal Nederland, 35 maal België) en telt bijna 9 miljoen inwoners. Driekwart van de bevolking leeft in de steden en in de valleien van het Andesgebergte. De verstedelijking neemt in snel tempo toe. El Alto, een voorstad van La Paz, is de snelst groeiende stad van Bolivia. De gemiddelde levensverwachting is 64 jaar dat is gemiddeld vijftien jaar lager dan in Nederland en België. Vooral het leven in de hooggebergten, de tropen en het zware lichamelijke werk vergen veel van het lichaam. Bijna 45 procent van de bevolking is werkzaam in de landbouw; belangrijke exportproducten zijn aardolie, soja, sojameel en sojaolie, en zink.

Bolivia is samen met Guatemala het land met de grootste indianenmeerderheid van Zuid-Amerika. Naar schatting bestaat 56 procent van de bevolking uit indíginas (waaronder Quechua’s en de Aymarás), 30 procent uit mestiezen (een vermenging van blanken en indíginas), 10 procent uit blanken en ongeveer 4 procent van Afrikaanse en Aziatische afkomst.
In totaal leven er ongeveer 32 indiaanse volkeren in Bolivia. De Quechua’s (2,5 miljoen) en de Aymara’s (2 miljoen) zijn het grootst in aantal. De Aymara’s leven rond het Titicacameer en rond La Paz. De Quechua’s wonen vooral in de overige gedeelten van de Andes. In de laaglanden leven veel kleine indianenstammen zoals de Baures en Moxo. De Guaraní leven in het zuiden van Bolivia.
Tot de revolutie in 1952 was er in Bolivia nog een strenge rassenscheiding in bepaalde openbare gelegenheden en stadsdelen. De armoede is zowel op het platteland als in de steden onder de indíginas het grootste, hoewel de steeds groter wordende groep stedelijke indíginas (cholos) het aanzienlijk beter heeft dan de indíginas op het platteland. Mestiezen vormen vaak de middenstand en de hogere functies worden vaak door de blanken bekleed. De negers in Bolivia stammen rechtstreeks af van de slaven die eeuwen geleden uit Afrika gehaald werden. Nazaten van gevluchte Japanse immigranten na de Tweede Wereldoorlog leven voornamelijk in het departement Santa Cruz.

Peru heeft een oppervlakte van 1.285.216 km² (31 maal Nederland, 42 maal België) en telt ongeveer 27 miljoen inwoners. De bevolkingsdichtheid loopt sterk uiteen van streek tot streek. Bijna de helft van de bevolking leeft in de steden in het kustgebied (Costa), 35 procent in de hooglanden boven 3000 meter (Sierra) en slechts 15 procent in het tropische regenwoud (Selva). Ieder jaar trekken honderdduizenden mensen naar de stad waardoor de slums razendsnel groeien en de steden zich uitbreiden richting woestijn. De gemiddelde levensverwachting ligt op 69 jaar, dat is gemiddeld tien jaar lager dan in Nederland en België. Vooral het leven in de hooggebergten, de tropen en het zware lichamelijke werk vergen veel van het lichaam. Bijna 30 procent van de bevolking is werkzaam in de landbouw; belangrijke exportproducten zijn olie en vis.

De nakomelingen van de Inca’s noemen zich indíginas (letterlijk inboorlingen) of op het platteland campesinos. De aanduiding indio wordt vaak ervaren als scheldwoord. Hun christendom is in vele opzichten vermengd met elementen van de oude natuurgodsdiensten. Naar schatting bestaat 47 procent de Peruaanse bevolking uit indíginas, 32 procent uit mestiezen (een vermenging van blanken en indíginas), 12 procent uit blanken en 3 procent uit Aziatische en Afrikaanse herkomst. De meeste indianen wonen in de Andes en in het Amazone gebied terwijl blanken en mestiezen veelal aan de kust, in de grotere steden, wonen. De hooglandindianen van de bergstreken behoren voornamelijk tot de Quechua's. Rond het Titicacameer wonen vooral Aymara’s.

Bolivia heeft een oppervlakte van 1.089.581 km² (26 maal Nederland, 35 maal België) en telt bijna 9 miljoen inwoners. Driekwart van de bevolking leeft in de steden en in de valleien van het Andesgebergte. De verstedelijking neemt in snel tempo toe. El Alto, een voorstad van La Paz, is de snelst groeiende stad van Bolivia. De gemiddelde levensverwachting is 64 jaar dat is gemiddeld vijftien jaar lager dan in Nederland en België. Vooral het leven in de hooggebergten, de tropen en het zware lichamelijke werk vergen veel van het lichaam. Bijna 45 procent van de bevolking is werkzaam in de landbouw; belangrijke exportproducten zijn aardolie, soja, sojameel en sojaolie, en zink.

Bolivia is samen met Guatemala het land met de grootste indianenmeerderheid van Zuid-Amerika. Naar schatting bestaat 56 procent van de bevolking uit indíginas (waaronder Quechua’s en de Aymarás), 30 procent uit mestiezen (een vermenging van blanken en indíginas), 10 procent uit blanken en ongeveer 4 procent van Afrikaanse en Aziatische afkomst.
In totaal leven er ongeveer 32 indiaanse volkeren in Bolivia. De Quechua’s (2,5 miljoen) en de Aymara’s (2 miljoen) zijn het grootst in aantal. De Aymara’s leven rond het Titicacameer en rond La Paz. De Quechua’s wonen vooral in de overige gedeelten van de Andes. In de laaglanden leven veel kleine indianenstammen zoals de Baures en Moxo. De Guaraní leven in het zuiden van Bolivia.
Tot de revolutie in 1952 was er in Bolivia nog een strenge rassenscheiding in bepaalde openbare gelegenheden en stadsdelen. De armoede is zowel op het platteland als in de steden onder de indíginas het grootste, hoewel de steeds groter wordende groep stedelijke indíginas (cholos) het aanzienlijk beter heeft dan de indíginas op het platteland. Mestiezen vormen vaak de middenstand en de hogere functies worden vaak door de blanken bekleed. De negers in Bolivia stammen rechtstreeks af van de slaven die eeuwen geleden uit Afrika gehaald werden. Nazaten van gevluchte Japanse immigranten na de Tweede Wereldoorlog leven voornamelijk in het departement Santa Cruz.

Post van Peru en Bolivia naar de Benelux doet er zeker een tot twee weken over. Laat je kaart of brief op het postkantoor afstempelen, de kans is groot dat een postbeambte de postzegel er af haalt.

Internationaal bellen kan vanuit telefooncellen of telefoonkantoren, waarvoor je een telefoonkaart nodig hebt. Collect call bellen naar Nederland is mogelijk via het nummer 0800 50340. Over het algemeen zijn de verbindingen goed. De kosten voor een internationaal gesprek zijn relatief hoog. In het algemeen is Bolivia goedkoper dan Peru, dus dat geldt ook voor de telefoonkosten. In hotels is het duurder dan in telefooncellen of telefoonkantoren. Europese mobiele telefoons werken in Peru niet, je kunt wel mobiele telefoons huren in de grotere steden bij de Telefónica del Peru. In Bolivia is mobiel bellen beperkt mogelijk. Informeer voor vertrek bij je eigen provider naar de mogelijkheden en kosten. Het internationale landennummer voor Peru is 0051; voor Bolivia 00591; voor Nederland 0031 en voor België 0032.

De meeste steden en toeristenplaatsen hebben internetcafés. Houd er wel rekening mee dat (vooral in Bolivia) de verbindingen slecht zijn en regelmatig uit kunnen vallen.

Voor Peruanen en Bolivianen is de almuerzo (lunch) de belangrijkste maaltijd van de dag. Ontbijt (desayuno) is vaak minimaal, hoewel hotels en restaurants in toeristische centra uiteraard inspelen op de behoeften van buitenlandse bezoekers. Bij desayuno continental krijg je toast met jam, vruchtensap, koffie of thee. Bij desayuno americano komen er eieren bij. De cena (avondeten) vindt doorgaans plaats na een uur of acht. Voor die tijd zijn restaurants buiten de toeristengebieden vaak akelig leeg. Veel lokale restaurants hebben een vast menu (el menú), dat bestaat uit soep, een hoofdgerecht (pasta of rijst met wat vlees), een glazig gelatinepuddinkje en thee na. Elk gebied kent zijn eigen specialiteiten. In Peru is de meest bekende lokale specialiteit te vinden in en rond Cuzco: gegrilde cavia (cuy). In Bolivia moet je zeker een keer forel (trucha) uit het Titicacameer proberen. Andere gerechten zijn ceviche (zeer smakelijke rauwe vis of garnalen gemarineerd in limoensap, met een bescheiden salade), anticucho (spies van runderhart), lomo saltado (rijst met stukjes in ui en tomaten gebakken steak) en chupe (een rijk gevulde maaltijdsoep). Verder zul je alpaca's niet alleen in het wild op de Altiplano of als trui in de winkel tegenkomen; als steak op je bord is ook een mogelijkheid.

Het is niet raadzaam het water uit de kraan te drinken. Overal is flessen water te koop. Agua con gas is water mét en agua sin gas is water zónder bubbels. Naast de bekende frisdranken als cola is er ook de gele Inca Kola te koop. ‘Té’ is zwarte thee en ‘mate’ is kruidenthee. Je zult vaak ‘mate de coca’ tegenkomen, thee getrokken van cocabladeren. Het schijnt te helpen tegen hoogteziekte en wordt veel gedronken in de hooglanden. Koffie is meestal Nescafé. Café con leche is koffie met melk maar smaakt meestal als melk met koffie! Warme chocolademelk is een populaire drank evenals verse vruchtensappen. De beroemdste Peruaanse sterke drank is pisco, de basis van pisco sour (een cocktail van pisco met eiwit, citroensap of Sprite, suiker en ijs). Van de lokale bieren zijn Cusqueña en Arequipeña de betere. In toeristencentra serveert men ook wel wijn, dat meestal in kartonnen pakken is verpakt en uit Chili en Argentinië komt. Er bestaat ook Peruaanse wijn uit de omgeving van Ica, maar die is van matige kwaliteit.

Peru en Bolivia kennen tal van nationale en religieuze feestdagen. Elke plaats heeft zijn eigen feestdagen ter ere van de beschermheilige. Kerst en Semana Santa (de Goede Week voor Pasen) worden uitbundig gevierd. Met carnaval is men enkele dagen vrij. Het is dan de gewoonte om elkaar nat te gooien met water, modder of verf. Vooral het carnaval in Oruro is een spectaculaire gebeurtenis. Tijdens een urenlange optocht voeren prachtig verklede dansers en danseressen een wervelende show op. Hun optreden wordt begeleid door vuurwerk en rookbommen.

Belangrijke officiële feestdagen in Peru zijn: Nieuwjaarsdag (1 januari); Dag van de Arbeid (1 mei); Inti Raymi, het Zonnewendefeest van de Inca’s (24 juni); San Pedro y San Pablo (29 juni), Fiestas patrias, onafhankelijkheidsviering (28 en 29 juli); Santa Rosa de Lima (30 augustus), Slag om Angamos (8 oktober), Allerheiligen en Allerzielen (1 en 2 november) en Maria Onbevlekt Ontvangen (8 december).

Belangrijke officiële feestdagen in Bolivia zijn: Dag van La Paz (16 juli);: Onafhankelijkheidsdag (6 augustus); Dag van Cochabamba (14 september); Dag van Santa Cruz (24 september).

INTI RAYMI FESTIVAL
Eén van de grootste en meest indrukwekkende feesten van Peru is het jaarlijks terugkerende Inti Raymi festival, een eerbetoon aan de zonnegod Wiracocha. Tijdens het eeuwenoude spektakel, wordt de eeuwige band tussen de zonnegod en zijn kinderen, de mens, gevierd. De Inca's maakten al eeuwen geleden gebruik van de Pacha Unanchaq of zonnewijzers. De zon blijft een paar dagen om 12 uur 's middags op dezelfde plaats staan en pas de 24ste juni wordt een opwaartse beweging zichtbaar, deze datum is dan ook gekozen voor het feest.

De ceremonie start in de Tempel van de Zon, Korincancha, in Cuzco. Veel Peruanen en bezoekers uit allerlei landen komen daar samen om getuige te zijn van het prachtige spektakel met meer dan 500 figuranten. Zo nauwkeurig mogelijk probeert men de oude ceremonie na te bootsen waarin de Inca (de vroegere koning uit het Tinwantinsuyu-rijk) in het Quechua, de taal van de indianen, een lange tijd aan het woord is. Hij brengt met krachtige stem hulde aan deze heilige dag en aan de zonnegod. Achter hem staat een replica van de enorme gouden schijf die men enkel nog terugvindt in legendes en die volgens de overlevering nu in het Titicacameer ligt.

Tegen de middag gaat de processie via het centrale plein, het Plaza de Armas, naar het Incafort Sacsayhuaman, ook wel het heilige huis van de zon genaamd. Afwisselend brengen de figuranten hulde aan de zegeningen van hun keizer en aan de zonnegod, waarbij ze dansen opvoeren en muziek spelen. Met luide stem kondigt de Inca het nieuwe jaar aan, onder begeleiding van traditionele muziek, hetgeen een bijzondere en mysterieuze sfeer oplevert. Vroeger werden aansluitend 2 witte lama’s geofferd, maar deze rite wordt vandaag de dag vervangen door een symbolisch offer.
Zowel voor als na de feestelijkheden worden er vele nevenactiviteiten georganiseerd, zoals tentoonstellingen, maar ook live optredens op pleinen en culturele centra. Een en ander vindt zowel overdag als ’s avonds plaats. Kortom het Inti Raymi is een prachtig feest, dat je niet mag missen, vooral niet als je toch al van plan was de kant van Peru op te gaan!

Je kunt het Inti Raymi festival meemaken op onze 24-daagse reis naar Peru En Bolivia met de vertrekdatum 6 juni 2009. Deze reis is op 23 en 24 juni in Cuzco. Kies je tijdens deze reis voor de 4-daagse Incatrail, dan mis je het Inti Raymi festival.

Peruanen en Bolivianen stellen het op prijs als buitenstaanders zich beleefd gedragen en enige bescheidenheid in acht nemen. Bij mannen zijn kameraadschappelijke schouderklopjes en de abrazo (omhelzing) gebruikelijk. Vrouwen geef je een hand en als je ze langer kent mag je op de wangen kussen. Men begroet elkaar uitgebreid en informeert naar het wel en wee van elkaars familie. Buenos dias, como esta?, zul je regelmatig horen. Bij het afscheid schudt men elkaar de hand en kust men elkaar op een wang. Indianen (indíginas) begroeten elkaar minder uitbundig, meestal blijft het bij een slap handje.
Peruanen en Bolivianen hechten veel aan een verzorgd uiterlijk. Ze lopen vrijwel nooit in een korte broek en T-shirt rond, in de minder toeristische gebieden is zeker beter om een lange broek te dragen. Kleed je decent als je kerken bezoekt, bedek je schouders en knieën, dit uit respect voor de lokale bevolking en haar cultuur.

De verhouding tussen mannen en vrouwen wordt gekenmerkt door de traditionele waarden en gedragspatronen zoals trots, eer en jaloezie. Het machogedrag van de mannen is de afgelopen jaren minder geworden, toch leren de meisjes op school en thuis op de eerste plaats om een goede moeder en gedienstig echtgenoot te worden. Een macho man die uit is op de aandacht van een vrouw, doet dat vooral door te fluiten. Ook alleen reizende vrouwen kunnen op die manier benaderd worden. Als je hiervan niet gediend bent, kun je dit het beste eenvoudig te negeren. Afhankelijk van je houding en kleding trek je meer of minder aandacht.

Meer informatie over culturele verschillen en omgangsvormen vind je in TE GAST IN Peru & Bolivia (te bestellen via www.tegastin.nl).

Peru ligt ten zuiden van de evenaar waardoor de seizoenen tegenovergesteld zijn aan die in Nederland en België. Wanneer het bij ons dus zomer is, is het daar winter en andersom. Het land kent vier hoofdklimaatzones: de kurkdroge kustwoestijn (10 mm neerslag per jaar!), het natte hete Amazonegebied, de koude hoge Andes en de gure Altiplano met zijn Punagras hoogvlakten.
Daarnaast zijn er twee seizoenen: een droog seizoen van mei tot september en een regenseizoen van oktober tot april, maar het wordt vaak pas in januari echt regenachtig. Januari en februari zijn de natste maanden. Het regent veelal in de avonduren. In de Andes is het weer erg wisselvallig en moeilijk te voorspellen. Door de hoogte kan het soms erg fris zijn. Zeker 's nachts dalen de temperaturen soms tot onder het vriespunt. De temperatuur ligt overdag rond de 20° C.

Ook Bolivia ligt ten zuiden van de evenaar waardoor de seizoenen tegenovergesteld zijn aan die in Nederland en België. Het klimaat wordt beïnvloed door de massieve bergketens van de Andes die het land in verschillende klimaatzones verdeelt. In het noorden (Amazonas) is het over het algemeen tropisch en vochtig, in het zuidoosten (Chaco) heet en droog. De valleien (valles) liggen in het midden van het land, wollen kleding is in juli en augustus geen overbodige luxe. Het hoogland (Altiplano) ligt op een hoogte van meer dan 3000 meter. Op deze kale en droge hoogvlakte kan het kwik vooral 's nachts en in de Boliviaanse winter flink dalen. Vooral de zoutvlakte bij Uyuni staat bekend om haar zeer lage nachttemperaturen van rond -20° C! Overdag zijn de temperaturen veel hoger en kun je zelfs in de winter soms in een trui of T-shirt rondlopen. Het Titicacameer ligt op ongeveer 3700 meter. Ook hier daalt de temperatuur 's nachts vaak beneden het vriespunt. Voor dit gebied geldt hetzelfde klimaat als voor de hoogvlakte in Bolivia. Het regenseizoen is in de zomer, van december tot april. De winter, van mei tot augustus, is droog en het kan erg koud zijn.
De beste reistijd is van mei tot en met oktober. De temperaturen liggen in deze tijd weliswaar wat lager, maar regenbuien zijn spaarzaam. Houd er wel rekening mee dat in de bergen regenbuien het gehele jaar voor kunnen komen.

Klimaattabel:
De vier cijfers die telkens worden genoemd zijn van links naar rechts: de gemiddelde temperatuur in graden Celsius, aantal zonuren per dag, aantal dagen per maand met minimaal 1 mm-neerslag per dag en- de gemiddelde temperatuur van het zeewater (indien van toepassing).

LIMA

AREQUIPA

LA PAZ

Peru wordt doorgaans in drie geografische gebieden onderverdeeld: Costa, Sierra en Selva. De Costa bestaat uit een ruim 2000 kilometer lang woestijnachtig kustgebied. Dit is tevens één van de droogste gebieden op aarde, het regent soms maar één keer per twee jaar. De Sierra omvat de Andes met pieken tot 6000 meter hoogte en beslaat ongeveer één derde van Peru. Hier ligt de hoogste berg van Peru de Huascaràn (6768 meter). Op het grensgebied van Bolivia en Peru bevindt zich het Titicacameer, het hoogstgelegen bevaarbare meer ter wereld. De Selva of het tropische regenwoud ligt in het oosten. Dit tropische laagland beslaat meer dan de helft van het Peruaanse grondgebied, maar het is onherbergzaam gebied dat dunbevolkt is. Hier ontspringt de rivier de Amazone.

Bolivia ligt in het centrum van het Andesgebergte dat van noord naar zuid over het Zuid-Amerikaanse continent loopt. De Boliviaanse Andes bestaat uit twee evenwijdig lopende bergketens. De oostelijke bergketen, de Cordillera Oriëntale, heeft toppen van 6500 meter hoogte. De westelijke bergketen, de Cordillera Occidental, kenmerkt zich door veel vulkanische activiteit en droge woestijnachtige gebieden. Langs de grens met Chili liggen rijen vulkanen met de hoogste vulkaanberg van Bolivia, de Sajama (6700 meter). Het laagste punt van Bolivia ligt bij de Rio Paraguay (90 meter boven zeeniveau).
Tussen de beide bergketens van de Andes ligt de Altiplano, een hoogvlakte die op een hoogte van 4000 meter ligt. De Altiplano grenst in het noorden aan het Titicacameer en in het zuidwesten aan een gebied met woestijnen en zoutmeren. Het Titicacameer ligt 3810 meter boven de zeespiegel en is tot 400 meter diep. Dwars door het meer loopt de grens met Peru. Ten zuiden van de Altiplano liggen de valleien (valles) die op een hoogte liggen van 2000 tot 3000 meter. Het noordelijke gedeelte van de laagvlakte behoort tot het stroomgebied van de Amazone. Hier bevindt zich het regenwoud (Oriente) dat richting zuiden overgaat in een savanneachtig landschap met grasvlaktes (pampas). In het zuidwesten liggen uitgestrekte salpeterwoestijnen en zoutmoerassen.

In Peru is ongeveer 88 procent van de bevolking katholiek, 3 procent protestant en de rest hangt een natuurgodsdienst aan. In Bolivia is ongeveer 80 procent van de bevolking katholiek, nog geen 1 procent is protestant en de rest hangt een natuurgodsdienst aan.
In Peru en Bolivia gaan het katholieke geloof en traditionele natuurgodsdiensten hand in hand. Zo wordt Maria geïdentificeerd met Pachamama, Moeder Aarde. Bij ziekte wordt eerder een beroep gedaan op een curandero, een genezer, dan op een dokter. Een curandero maakt gebruik van kruiden en bezwerende formules. In de Andes maakt magie een belangrijk deel uit van het dagelijkse leven. Wanneer je een bergpas bent overgestoken, moet je een witte steen leggen op het hoopje stenen dat daar al ligt. Dat is een eerbewijs aan de Achachilla, de eeuwenoude berggod. De geesten die op de hooggelegen plaatsten wonen, worden vereerd met rituelen, dansen en kleine offers. Zo zijn er ook huisgeesten en het geloof in kwelduivels. Op het dodenfeest in Bolivia wordt de overledenen een maaltijd aangeboden. Huizen worden boven op de foetus van een lama gebouwd. Bovendien worden ze beschermd door een kruis op het dak en een speciale nokpan, vaak een aardewerken stier.

In Peru en Bolivia wordt Spaans, Quechua en Aymara gesproken. Spaans is de officiële voertaal. Quechua is de taal van de indianen in het Andesgebergte en werd al door de oude Inca's gesproken. Aymara, eveneens een belangrijke taal van de indianen wordt voornamelijk gesproken rondom het Titicacameer. Het is handig om een mondje Spaans te spreken, want Engels is weinig verbreid.

Peru
Ambassade van Peru in Nederland
Nassauplein 4, 2585 EA Den Haag
T 00 31 (0)70 365 3¬5 00
F 0031 (0)70 365 19 29 
E info@embassyofperu.nl

Ambassade van Peru in België
Tervurenlaan 179, 1150 Brussel
T 00 32 (0)2 733 33 19
F 00 32 (0)2 733 48 19
E info@embaperu.be

Nederlandse ambassade in Peru
Avenue José Lakro 1301, piso 13, Miraflores, Lima
T 00 51 1 213 98 00
F 00 51 1 213 98 05
I  www.nlgovlim.com

Belgische ambassade in Peru
Avenida Angamos Oeste 380, Miraflores, Lima
T 00 51 1 241 75 66
F 00 51 1 241 63 79
I www.diplomatie.be/lima

Bolivia
Ambassade van Bolivia in Nederland
Nassaulaan 5, 2514 JS Den Haag
T 00 31 (0)70 361 67 ¬07
F 00 31 (0)70 362 00 39
E embolned@xs4all.nl

Ambassade van Bolivia in België
Louizalaan 176, 1050 Brussel
T 00 32 (0)2 627 00 10
F 00 32 (0)2 646 47 82
E info@embajadadebolivia.eu

Nederlandse ambassade in Bolivia
Avenida 6 de Agosto 2455, Edif. Hilda, piso 7, La Paz
T 00 591 2 244 40 40
F 00 591 2 244 38 04
I www.mfa.nl/lap


 

We adviseren je om je bagage mee te nemen in een rugzak of in een weekendtas (met wieltjes). Een koffer is ook mogelijk, maar houd rekening met het feit dat vooral een harde koffer vaak moeilijk op te bergen is in de bus. We raden je aan om voor je eigen gemak maximaal 15 kilo bagage mee te nemen (het toegestane maximum van de luchtvaartmaatschappij is 20 kilo per persoon).

Wat betreft je kleding raden we je aan om luchtige en lichte kleding (in verband met muskieten) voor aan de kust, T-shirts met korte én lange mouwen, warme kleding (fleece, eventueel thermisch ondergoed of legging, muts, handschoenen, dikke sokken en een winddichtjack) en minimaal twee a drie lange broeken, eventueel met afritsbare pijpen (spijkerbroek droogt langzaam en loopt zwaar!) mee te nemen. 
T-shirts, sjaals, mutsen, handschoenen en zelfs dike sokken zijn gedurende deze reis ook bijna overal goedoop te koop en kunnen leuke souvenirs vormen. Neem géén dikke (wollen) truien mee, deze zijn ter plaatse ook te koop, maar eigenlijk is het vaak beter om jezelf in meerdere laagjes te kleden, om voorbereid te zijn op sterke temperatuurswisselingen. In de bus in de zon en achter de ramen kan het bijvoorbeeld erg warm worden, terwijl het buiten misschien minder dan 10 graden is.

Denk verder bij het samenstellen van je bagage bijvoorbeeld aan wandel-/bergschoenen met enkelbescherming (bergschoenen niet noodzakelijk), sandalen en/of gympen, badslippers, zaklamp, verrekijker, naaigerei, wasmiddel, handdoek, dagrugzak, universeel geldige verloopstekker, reis- en taalgids, oordopjes, opblaaskussen, foto- en videocamera, voldoende fotomateriaal, toiletartikelen, zwemkleding, zonnewerende crème (voor gezicht hoge factor), zonnebril met hoge UV-bescherming, wekker, schrijfgerei, schaartje en een zakmes. Een slaapmatje of muskietennet is niet nodig. Een slaapzak (voor bijvoorbeeld de Incatrail) kun je zelf meenemen of in Cuzco huren.
 

De netspanning in Peru en Bolivia is 220 volt, in sommige plaatsen 110 volt. De stopcontacten zijn niet hetzelfde als in Nederland of België, een verloopstekker is raadzaam. Er doen zich ook regelmatig stroomstoringen voor. Reservebatterijen en een zaklamp zijn zeker handig om mee te nemen. Kijk voor meer informatie over voltage en gebruikte stekkers op de website van www.kropla.com.

Fooien zijn gebruikelijk in Peru en Bolivia. In de luxe restaurants en hotels is 10 procent vaak al bij de rekening inbegrepen. In kleine restaurants is het vaak een kwestie van je wisselgeld geven aan de ober die je geholpen heeft.
Taxichauffeurs verwachten meestal geen fooi wel is het raadzaam om in de grote steden over de ritprijs te onderhandelen.

In Peru en Bolivia kom je vooral in de steden bedelaars tegen. Door hen geld te geven los je hun problemen allerminst op. Eerder worden ze op deze manier afhankelijk van dit soort inkomsten. De werkelijkheid achter elke bedelaar kan heel verschillend zijn. Voor sommigen is het de enige mogelijkheid om te kunnen overleven. Dat geldt bijvoorbeeld voor oude of invalide mensen. Die kun je natuurlijk een muntje geven, vooral wanneer je ziet dat de lokale bevolking het ook doet. Maar een grote groep bedelt omdat ze verslaafd zijn aan alcohol en/of drugs. Kinderen kun je in principe beter geen geld geven, hooguit fruit of iets anders te eten. Als kinderen op deze manier aan hun geld kunnen komen, zijn ze weinig gemotiveerd om nog naar school te gaan of te gaan werken.

Mogelijk word je aangesproken door kinderen die vragen om pennen of andere cadeautjes. Ga hier niet op in, het werkt opdringerig gedrag in de hand. Door in te gaan op de vraag om kadootjes te geven help je zeker om het fenomeen in stand te houden, en dus ook om het idee in stand te houden dat toeristen niet met hetzelfde respect benaderd hoeven te worden als de lokale bevolking. Bovendien kunnen onderlinge verhoudingen verstoord worden: het kan ? buiten het gezichtsveld van de gever ? soms leiden tot ruzies en conflicten. Het kortdurende gevoel een kind blij te maken weegt niet op tegen de negatieve lange-termijn effecten. Als je kinderen echt wilt helpen kun je beter een erkende ontwikkelingsorganisatie of een lokaal ontwikkelingsproject steunen.

Peru en Bolivia zijn kleurrijke en fotogenieke landen. De beste tijd om foto?s te maken is vroeg in de ochtend of in de namiddag. Als je mensen fotografeert doe het dan met respect. Mensen staan er immers niet op te wachten om slechts als foto-object te dienen. Neem dan ook de tijd om een foto te maken en toon belangstelling, bijvoorbeeld door iemand eerst te begroeten en een praatje te maken. Het werkt vaak ook ontwapenend als de digitale fotograaf laat zien wat er op het beeldschermpje te zien is. Vraag mensen altijd eerst om toestemming als je ze wilt fotograferen. Dat kan soms ook zonder woorden: door de camera omhoog te houden en met gebaren duidelijk te maken dat je een foto zou willen maken. Een positieve of een afwerende reactie is meestal eenvoudig herkend. Respecteer het als mensen liever niet gefotografeerd willen worden en blijf vriendelijk. Vooral indiaanse bewoners in Peru en Bolivia willen liever niet gefotografeerd worden. Ze hebben daar hele goede redenen voor. Men vraagt zich bijvoorbeeld af wat er met hun afbeelding gebeurt. Soms spelen religieuze motieven een rol: men denkt dat er met een foto een stukje van de ziel wordt ontnomen. Anderen willen liever niet tijdens het werk, ongewassen of in vieze kleren op de foto. Sommige indiaanse groepen zoals de monteros willen alleen tegen betaling op de foto. Respecteer deze voorwaarde en ga in een dergelijk geval niet van een afstand stiekem fotograferen. Dit kan aanleiding geven tot agressieve reacties. Wees terughoudend met het fotograferen van biddende mensen. Het is verboden foto?s te maken van regeringsgebouwen, offici?le en militaire gebouwen, grensovergangen, vliegvelden, enz.

In toeristische centra is het mogelijk om geheugenkaartjes van de digitale camera op cd te laten zetten en af te drukken. Het is verstandiger je film- of fotocamera niet achter te laten in een auto of afgesloten truck. Door de snel stijgende temperatuur kan de kwaliteit van het fotografische materiaal achteruit hollen. Lenskapjes, een UV- of skyfilter, schoonmaaktissues en een goed sluitend camera-etui bieden goede bescherming tegen stof en water. Niet alle soorten batterijen voor camera's zijn verkrijgbaar en elektriciteit is niet overal aanwezig. Zorg dus voor voldoende reservebatterijen.?

Voor Peru en Bolivia worden vaccinaties beslist aangeraden. Voor de actuele stand van zaken verwijzen we naar www.lcr.nl, de website van het Landelijk Coördinatiecentrum Reizigersadvisering (LCR) dat de richtlijnen uitgeeft voor vaccinaties en preventie van malaria. Je kunt ook bellen met de Landelijke Vaccinatielijn voor Reizigers (0900-9584), circa € 0,45 per minuut. Reizigers uit België vinden vergelijkbare informatie op www.itg.be, de website van het Instituut voor Tropische Geneeskunde in Antwerpen.
Voor een advies op maat word je aangeraden vier tot zes weken voor vertrek contact op te nemen met je huisarts, de Reisdokter, een vaccinatieafdeling van de GGD, het Tropencentrum AMC in Amsterdam of Travel Clinic Havenziekenhuis in Rotterdam. Laat bij een bezoek altijd de geplande reisroute zien.

Neem een kleine reisapotheek mee met daarin o.a. jodium, pleisters, sterilon en middelen tegen koorts, diarree, verstopping, insectenbeten, zonnebrand en eventueel een middel tegen reisziekte. Denk ook aan een tekentang, thermometer (onbreekbaar), ORS (Oral Rehydration Salts, tegen uitdroging) en vitaminetabletten. Voor de hygiëne op reis o.a. een flesje desinfecteergel (daarmee kun je zonder water en zeep je handen wassen), ontsmettingsdoekjes en condooms. Als je naar een malariagebied gaat, denk dan aan anti-malaria tabletten en een geïmpregneerd muskietennet. Bovenstaande lijst is niet volledig, raadpleeg voor meer informatie over gezondheidsrisico's en de te nemen voorzorgsmaatregelen voor en tijdens de reis de website van Tropenzorg (www.tropenzorg.nl) of ga langs bij je huisarts, apotheek of vaccinerende instelling.

Zorg dat je tijdens de reis het vaccinatieboekje en bloedgroepgegevens bij je hebt. Handig om mee te nemen is het Europees medisch paspoort, een document waarmee je in urgente situaties veel problemen kan voorkomen. Het paspoort is opgesteld in elf talen, waardoor de hulpverlener (in het buitenland) eenvoudig de gegevens van de patiënt, zijn of haar ziekten, aandoeningen en medicijngebruik kan opzoeken. Ook is vermeld wie de behandelende arts is en wie er in dringende gevallen gewaarschuwd kan worden. Het medisch paspoort is onder andere verkrijgbaar bij huisarts, de Reisdokter, apotheek en GGD.

Bij aankomst is het zaak de tijd te nemen om te acclimatiseren. Probeer na aankomst het lokale levensritme over te nemen. Uiteraard voorzover het reisschema dat toelaat. Sta vroeg op, neem tussen de middag een paar uur rust en ga bijtijds naar bed. De straling van de zon in de (sub)tropen is bijzonder sterk. Wees dus voorzichtig met zonnen en zet bij uitstapjes in de volle zon iets op je hoofd. Omdat je in de droge hitte ongemerkt veel vocht verliest, moet je steeds veel blijven drinken en wat extra zout op je eten strooien. Warme dranken zijn over het algemeen beter dan ijskoude. Je maag en darmen worden dan minder belast. Het water uit de kraan kun je beter niet drinken. Flessen gezuiverd drinkwater zijn bijna overal te koop. Mocht je diarree krijgen, let er dan vooral op dat je het extra vochtverlies compenseert: veel (slappe) thee, mineraalwater of eventueel cola zonder prik. Het zouttekort kun je opheffen met ORS (Oral Rehydration Salts) of bouillon. Het heeft geen zin bij buikloop te vasten. Door niet te eten geef je je maag en darmen wel rust, maar verzwakt je lichaam nog meer.
Lees voor verdere informatie het boekje ‘Hoe blijf ik gezond in de Tropen’ (uitgave KIT) of kijk op internet, zie onder andere: www.gezondopreis.nl.

Hoogteziekte
Als je tijdens de reis boven de 2500 meter hoogte komt bestaat de kans op hoogteziekte. Door het zuurstofgebrek wordt de ademhaling versneld en adem je meer vocht uit dan normaal. Vandaar dat je veel moet drinken: boven 2500 meter in elk geval drie tot vier liter per dag! Indien je urine donker van kleur is, drink je te weinig. Hoogteziekte treedt meestal binnen 24-72 uur op na het bereiken van een nieuwe hoogte. Hoofdpijn is het belangrijkste symptoom. Daarnaast kunnen vermoeidheid, misselijkheid, lusteloosheid, apathie, duizeligheid en hartkloppingen voorkomen. Deze klachten mag je nooit bagatelliseren, het kan gaan om longoedeem of hersenoedeem. Deze ernstige vormen, gekenmerkt door o.a. kortademigheid, droge hoest en/of verwardheid, kunnen onbehandeld fataal zijn. Iedereen kan deze ziekte krijgen, óók wie over een goede conditie beschikt.
Als stelregel geldt dat je hoogteziekte kunt voorkomen door het lichaam de gelegenheid te geven te acclimatiseren door boven de 2500 meter iedere dag slechts 300 meter hoger te overnachten. Overdag mag je weliswaar hoger klimmen, maar de hoogte waarop je overnacht is van essentieel belang. Het is belangrijk om bij ernstige klachten naar een lager gelegen plaats af te dalen Op plaatsen waar je met het vliegtuig aankomt op een hoogte van meer dan 3000 meter kan de aanpassing aan de hoogte een probleem vormen. Je zult dan rekening moeten houden met extra klachten. Het is belangrijk dat je na aankomst tenminste een extra dag echt rust neemt en vooral niet verder gaat stijgen. In sommige gevallen (overleg met je arts) is het anti-hoogteziekte medicijn Diamox aan te bevelen. Lees voor meer informatie over hoogteziekte het boekje ‘Hoe blijf ik gezond in de hoogte’ (uitgave KIT) of kijk op de website www.hoogteziekte.info

In Peru en Bolivia mag je per persoon 400 sigaretten of 50 sigaren en 2,5 liter alcohol belastingvrij invoeren. Er staan zware straffen op het smokkelen van cocaïne en cocapasta!
Bij het verlaten van het land controleren douaniers de laatste jaren zorgvuldig op pre-Columbiaanse voorwerpen. Heb je waardevolle kunstvoorwerpen gekocht, zorg dan voor een factuur en certificaat van namaak (replica) van de souvenirwinkel. 

Er geldt een uitvoerverbod voor souvenirs die gemaakt zijn van beschermde dieren of planten. Voorbeelden van ‘foute souvenirs’ zijn schilden van schildpadden (al dan niet verwerkt in producten), geprepareerde insecten, droogbloemen e.d. Let er bij dit soort souvenirs op dat het een geldig CITES-certificaat heeft. Nederland en België zijn aangesloten bij de Washington Conventie (Verdrag over de Internationale Handel in Bedreigde Soorten, afgekort als CITES) en treden streng op tegen overtredingen. Voor meer informatie over souvenirs kijk op www.wnf.nl/souvenirs

In Peru is het in onze zomer 7 uur ( in Bolivia 6 uur) vroeger dan in Nederland en België. In onze winter is dat zes uur (in Bolivia 5 uur).

Toeristen uit Europa en Amerika zijn in de ogen van de lokale bevolking erg rijk. Toon uw rijkdom zo min mogelijk en breng de mensen niet in de verleiding om u te beroven. De kleine criminaliteit concentreert zich voornamelijk in de grote steden. Zakkenrollers zijn vooral actief op drukke plaatsen zoals op markten, pleinen en busstations. Berucht is het Machu Picchu treinstation in Cusco. Extra oplettendheid is ook geboden bij het verlaten van een bank of geldautomaat. Laat je nooit in met iemand die drugs aanbiedt en ga niet mee met 'politie in burger' zonder juiste identificatie. Mocht je beroofd worden, hang dan vooral niet de held uit: geef de overvaller wat hij wil en doe aangifte bij de plaatselijke politie of de toeristenpolitie (policía de turismo).
Geld en belangrijke papieren kun je beter op je lichaam dragen, bijvoorbeeld in zakjes aan de binnenkant van je kleding of in een geldbuidel. Verdeel geld en documenten over verschillende plaatsen en meer personen. Stop een klein geldbedrag in je portemonnee zodat je niet al je geld kwijt bent als je zakken gerold worden. Laat geen geld of kostbare zaken achter in je hotelkamer. Draag foto- en filmapparatuur in een tas of rugzak, en loop niet te koop met sieraden. Maak kopieën van belangrijke reisdocumenten zoals het paspoort, visa, vliegtickets en verzekeringspapieren. Je kunt deze gegevens ook scannen en naar je eigen mailadres sturen zodat je er in elk willekeurig internetcafé over kunt beschikken. 

Actuele informatie over de veiligheid in Peru en Bolivia vind je op www.minbuza.nl, de website van het ministerie van Buitenlandse Zaken, onder ‘reizen en landen’. Ook op www.diplomatie.be, de website van het Belgische ministerie van Buitenlandse Zaken vind je nuttige reisadviezen.

De meeste winkels zijn geopend van maandag tot en met vrijdag van 9.00 tot 12.30 uur en van 15.00 tot 19.00 uur. Niet alle winkels houden zich hieraan. Straatverkopers verkopen hun spullen vaak buiten deze tijden. Markten beginnen 's ochtends vroeg en zijn tot 's avonds open zoals in La Paz. In Pisac (vlakbij Cuzco) is de beroemde markt op zondagochtend. Kantoren zijn meestal open tot 15.30 of 16.30 uur en hebben een middagpauze tussen 11.30 en 13.30 uur. Postkantoren zijn in de regel geopend van maandag tot en met vrijdag van 9.00 tot 12.00 uur en van 14.30 tot 19.00 uur, in grote steden ook op zaterdagochtend. Musea zijn op maandag gesloten.

Peru heeft een oppervlakte van 1.285.216 km² (31 maal Nederland, 42 maal België) en telt ongeveer 27 miljoen inwoners. De bevolkingsdichtheid loopt sterk uiteen van streek tot streek. Bijna de helft van de bevolking leeft in de steden in het kustgebied (Costa), 35 procent in de hooglanden boven 3000 meter (Sierra) en slechts 15 procent in het tropische regenwoud (Selva). Ieder jaar trekken honderdduizenden mensen naar de stad waardoor de slums razendsnel groeien en de steden zich uitbreiden richting woestijn. De gemiddelde levensverwachting ligt op 69 jaar, dat is gemiddeld tien jaar lager dan in Nederland en België. Vooral het leven in de hooggebergten, de tropen en het zware lichamelijke werk vergen veel van het lichaam. Bijna 30 procent van de bevolking is werkzaam in de landbouw; belangrijke exportproducten zijn olie en vis.

De nakomelingen van de Inca’s noemen zich indíginas (letterlijk inboorlingen) of op het platteland campesinos. De aanduiding indio wordt vaak ervaren als scheldwoord. Hun christendom is in vele opzichten vermengd met elementen van de oude natuurgodsdiensten. Naar schatting bestaat 47 procent de Peruaanse bevolking uit indíginas, 32 procent uit mestiezen (een vermenging van blanken en indíginas), 12 procent uit blanken en 3 procent uit Aziatische en Afrikaanse herkomst. De meeste indianen wonen in de Andes en in het Amazone gebied terwijl blanken en mestiezen veelal aan de kust, in de grotere steden, wonen. De hooglandindianen van de bergstreken behoren voornamelijk tot de Quechua's. Rond het Titicacameer wonen vooral Aymara’s.

Bolivia heeft een oppervlakte van 1.089.581 km² (26 maal Nederland, 35 maal België) en telt bijna 9 miljoen inwoners. Driekwart van de bevolking leeft in de steden en in de valleien van het Andesgebergte. De verstedelijking neemt in snel tempo toe. El Alto, een voorstad van La Paz, is de snelst groeiende stad van Bolivia. De gemiddelde levensverwachting is 64 jaar dat is gemiddeld vijftien jaar lager dan in Nederland en België. Vooral het leven in de hooggebergten, de tropen en het zware lichamelijke werk vergen veel van het lichaam. Bijna 45 procent van de bevolking is werkzaam in de landbouw; belangrijke exportproducten zijn aardolie, soja, sojameel en sojaolie, en zink.

Bolivia is samen met Guatemala het land met de grootste indianenmeerderheid van Zuid-Amerika. Naar schatting bestaat 56 procent van de bevolking uit indíginas (waaronder Quechua’s en de Aymarás), 30 procent uit mestiezen (een vermenging van blanken en indíginas), 10 procent uit blanken en ongeveer 4 procent van Afrikaanse en Aziatische afkomst.
In totaal leven er ongeveer 32 indiaanse volkeren in Bolivia. De Quechua’s (2,5 miljoen) en de Aymara’s (2 miljoen) zijn het grootst in aantal. De Aymara’s leven rond het Titicacameer en rond La Paz. De Quechua’s wonen vooral in de overige gedeelten van de Andes. In de laaglanden leven veel kleine indianenstammen zoals de Baures en Moxo. De Guaraní leven in het zuiden van Bolivia.
Tot de revolutie in 1952 was er in Bolivia nog een strenge rassenscheiding in bepaalde openbare gelegenheden en stadsdelen. De armoede is zowel op het platteland als in de steden onder de indíginas het grootste, hoewel de steeds groter wordende groep stedelijke indíginas (cholos) het aanzienlijk beter heeft dan de indíginas op het platteland. Mestiezen vormen vaak de middenstand en de hogere functies worden vaak door de blanken bekleed. De negers in Bolivia stammen rechtstreeks af van de slaven die eeuwen geleden uit Afrika gehaald werden. Nazaten van gevluchte Japanse immigranten na de Tweede Wereldoorlog leven voornamelijk in het departement Santa Cruz.

Post van Peru en Bolivia naar de Benelux doet er zeker een tot twee weken over. Laat je kaart of brief op het postkantoor afstempelen, de kans is groot dat een postbeambte de postzegel er af haalt.

Internationaal bellen kan vanuit telefooncellen of telefoonkantoren, waarvoor je een telefoonkaart nodig hebt. Collect call bellen naar Nederland en België is mogelijk via het nummer 0800 50340. Over het algemeen zijn de verbindingen goed. De kosten voor een internationaal gesprek zijn relatief hoog. In het algemeen is Bolivia goedkoper dan Peru, dus dat geldt ook voor de telefoonkosten. In hotels is het duurder dan in telefooncellen of telefoonkantoren. Europese mobiele telefoons werken in Peru niet, je kunt wel mobiele telefoons huren in de grotere steden bij de Telefónica del Peru. In Bolivia is mobiel bellen beperkt mogelijk. Informeer voor vertrek bij je eigen provider naar de mogelijkheden en kosten. Het internationale landennummer voor Peru is 0051; voor Bolivia 00591; voor Nederland 0031 en voor België 0032.

De meeste steden en toeristenplaatsen hebben internetcafés. Houd er wel rekening mee dat (vooral in Bolivia) de verbindingen slecht zijn en regelmatig uit kunnen vallen.

Voor Peruanen en Bolivianen is de almuerzo (lunch) de belangrijkste maaltijd van de dag. Ontbijt (desayuno) is vaak minimaal, hoewel hotels en restaurants in toeristische centra uiteraard inspelen op de behoeften van buitenlandse bezoekers. Bij desayuno continental krijg je toast met jam, vruchtensap, koffie of thee. Bij desayuno americano komen er eieren bij. De cena (avondeten) vindt doorgaans plaats na een uur of acht. Voor die tijd zijn restaurants buiten de toeristengebieden vaak akelig leeg. Veel lokale restaurants hebben een vast menu (el menú), dat bestaat uit soep, een hoofdgerecht (pasta of rijst met wat vlees), een glazig gelatinepuddinkje en thee na. Elk gebied kent zijn eigen specialiteiten. In Peru is de meest bekende lokale specialiteit te vinden in en rond Cuzco: gegrilde cavia (cuy). In Bolivia moet je zeker een keer forel (trucha) uit het Titicacameer proberen. Andere gerechten zijn ceviche (zeer smakelijke rauwe vis of garnalen gemarineerd in limoensap, met een bescheiden salade), anticucho (spies van runderhart), lomo saltado (rijst met stukjes in ui en tomaten gebakken steak) en chupe (een rijk gevulde maaltijdsoep). Verder zul je alpaca's niet alleen in het wild op de Altiplano of als trui in de winkel tegenkomen; als steak op je bord is ook een mogelijkheid.

Het is niet raadzaam het water uit de kraan te drinken. Overal is flessen water te koop. Agua con gas is water mét en agua sin gas is water zónder bubbels. Naast de bekende frisdranken als cola is er ook de gele Inca Kola te koop. ‘Té’ is zwarte thee en ‘mate’ is kruidenthee. Je zult vaak ‘mate de coca’ tegenkomen, thee getrokken van cocabladeren. Het schijnt te helpen tegen hoogteziekte en wordt veel gedronken in de hooglanden. Koffie is meestal Nescafé. Café con leche is koffie met melk maar smaakt meestal als melk met koffie! Warme chocolademelk is een populaire drank evenals verse vruchtensappen. De beroemdste Peruaanse sterke drank is pisco, de basis van pisco sour (een cocktail van pisco met eiwit, citroensap of Sprite, suiker en ijs). Van de lokale bieren zijn Cusqueña en Arequipeña de betere. In toeristencentra serveert men ook wel wijn, dat meestal in kartonnen pakken is verpakt en uit Chili en Argentinië komt. Er bestaat ook Peruaanse wijn uit de omgeving van Ica, maar die is van matige kwaliteit.

Peru en Bolivia kennen tal van nationale en religieuze feestdagen. Elke plaats heeft zijn eigen feestdagen ter ere van de beschermheilige. Kerst en Semana Santa (de Goede Week voor Pasen) worden uitbundig gevierd. Met carnaval is men enkele dagen vrij. Het is dan de gewoonte om elkaar nat te gooien met water, modder of verf. Vooral het carnaval in Oruro is een spectaculaire gebeurtenis. Tijdens een urenlange optocht voeren prachtig verklede dansers en danseressen een wervelende show op. Hun optreden wordt begeleid door vuurwerk en rookbommen.

Belangrijke officiële feestdagen in Peru zijn: Nieuwjaarsdag (1 januari); Dag van de Arbeid (1 mei); Inti Raymi, het Zonnewendefeest van de Inca’s (24 juni); San Pedro y San Pablo (29 juni), Fiestas patrias, onafhankelijkheidsviering (28 en 29 juli); Santa Rosa de Lima (30 augustus), Slag om Angamos (8 oktober), Allerheiligen en Allerzielen (1 en 2 november) en Maria Onbevlekt Ontvangen (8 december).

Belangrijke officiële feestdagen in Bolivia zijn: Dag van La Paz (16 juli);: Onafhankelijkheidsdag (6 augustus); Dag van Cochabamba (14 september); Dag van Santa Cruz (24 september).

INTI RAYMI FESTIVAL
Eén van de grootste en meest indrukwekkende feesten van Peru is het jaarlijks terugkerende Inti Raymi festival, een eerbetoon aan de zonnegod Wiracocha. Tijdens het eeuwenoude spektakel, wordt de eeuwige band tussen de zonnegod en zijn kinderen, de mens, gevierd. De Inca's maakten al eeuwen geleden gebruik van de Pacha Unanchaq of zonnewijzers. De zon blijft een paar dagen om 12 uur 's middags op dezelfde plaats staan en pas de 24ste juni wordt een opwaartse beweging zichtbaar, deze datum is dan ook gekozen voor het feest.

De ceremonie start in de Tempel van de Zon, Korincancha, in Cuzco. Veel Peruanen en bezoekers uit allerlei landen komen daar samen om getuige te zijn van het prachtige spektakel met meer dan 500 figuranten. Zo nauwkeurig mogelijk probeert men de oude ceremonie na te bootsen waarin de Inca (de vroegere koning uit het Tinwantinsuyu-rijk) in het Quechua, de taal van de indianen, een lange tijd aan het woord is. Hij brengt met krachtige stem hulde aan deze heilige dag en aan de zonnegod. Achter hem staat een replica van de enorme gouden schijf die men enkel nog terugvindt in legendes en die volgens de overlevering nu in het Titicacameer ligt.

Tegen de middag gaat de processie via het centrale plein, het Plaza de Armas, naar het Incafort Sacsayhuaman, ook wel het heilige huis van de zon genaamd. Afwisselend brengen de figuranten hulde aan de zegeningen van hun keizer en aan de zonnegod, waarbij ze dansen opvoeren en muziek spelen. Met luide stem kondigt de Inca het nieuwe jaar aan, onder begeleiding van traditionele muziek, hetgeen een bijzondere en mysterieuze sfeer oplevert. Vroeger werden aansluitend 2 witte lama’s geofferd, maar deze rite wordt vandaag de dag vervangen door een symbolisch offer.
Zowel voor als na de feestelijkheden worden er vele nevenactiviteiten georganiseerd, zoals tentoonstellingen, maar ook live optredens op pleinen en culturele centra. Een en ander vindt zowel overdag als ’s avonds plaats. Kortom het Inti Raymi is een prachtig feest, dat je niet mag missen, vooral niet als je toch al van plan was de kant van Peru op te gaan!

Peruanen en Bolivianen stellen het op prijs als buitenstaanders zich beleefd gedragen en enige bescheidenheid in acht nemen. Bij mannen zijn kameraadschappelijke schouderklopjes en de abrazo (omhelzing) gebruikelijk. Vrouwen geef je een hand en als je ze langer kent mag je op de wangen kussen. Men begroet elkaar uitgebreid en informeert naar het wel en wee van elkaars familie. Buenos dias, como esta?, zul je regelmatig horen. Bij het afscheid schudt men elkaar de hand en kust men elkaar op een wang. Indianen (indíginas) begroeten elkaar minder uitbundig, meestal blijft het bij een slap handje.
Peruanen en Bolivianen hechten veel aan een verzorgd uiterlijk. Ze lopen vrijwel nooit in een korte broek en T-shirt rond, in de minder toeristische gebieden is zeker beter om een lange broek te dragen. Kleed je decent als je kerken bezoekt, bedek je schouders en knieën, dit uit respect voor de lokale bevolking en haar cultuur.

De verhouding tussen mannen en vrouwen wordt gekenmerkt door de traditionele waarden en gedragspatronen zoals trots, eer en jaloezie. Het machogedrag van de mannen is de afgelopen jaren minder geworden, toch leren de meisjes op school en thuis op de eerste plaats om een goede moeder en gedienstig echtgenoot te worden. Een macho man die uit is op de aandacht van een vrouw, doet dat vooral door te fluiten. Ook alleen reizende vrouwen kunnen op die manier benaderd worden. Als je hiervan niet gediend bent, kun je dit het beste eenvoudig te negeren. Afhankelijk van je houding en kleding trek je meer of minder aandacht.

Meer informatie over culturele verschillen en omgangsvormen vind je in TE GAST IN Peru & Bolivia (te bestellen via www.tegastin.nl).

Peru ligt ten zuiden van de evenaar waardoor de seizoenen tegenovergesteld zijn aan die in Nederland en België. Wanneer het bij ons dus zomer is, is het daar winter en andersom. Het land kent vier hoofdklimaatzones: de kurkdroge kustwoestijn (10 mm neerslag per jaar!), het natte hete Amazonegebied, de koude hoge Andes en de gure Altiplano met zijn Punagras hoogvlakten.
Daarnaast zijn er twee seizoenen: een droog seizoen van mei tot september en een regenseizoen van oktober tot april, maar het wordt vaak pas in januari echt regenachtig. Januari en februari zijn de natste maanden. Het regent veelal in de avonduren. In de Andes is het weer erg wisselvallig en moeilijk te voorspellen. Door de hoogte kan het soms erg fris zijn. Zeker 's nachts dalen de temperaturen soms tot onder het vriespunt. De temperatuur ligt overdag rond de 20° C.

Ook Bolivia ligt ten zuiden van de evenaar waardoor de seizoenen tegenovergesteld zijn aan die in Nederland en België. Het klimaat wordt beïnvloed door de massieve bergketens van de Andes die het land in verschillende klimaatzones verdeelt. In het noorden (Amazonas) is het over het algemeen tropisch en vochtig, in het zuidoosten (Chaco) heet en droog. De valleien (valles) liggen in het midden van het land, wollen kleding is in juli en augustus geen overbodige luxe. Het hoogland (Altiplano) ligt op een hoogte van meer dan 3000 meter. Op deze kale en droge hoogvlakte kan het kwik vooral 's nachts en in de Boliviaanse winter flink dalen. Vooral de zoutvlakte bij Uyuni staat bekend om haar zeer lage nachttemperaturen van rond -20° C! Overdag zijn de temperaturen veel hoger en kun je zelfs in de winter soms in een trui of T-shirt rondlopen. Het Titicacameer ligt op ongeveer 3700 meter. Ook hier daalt de temperatuur 's nachts vaak beneden het vriespunt. Voor dit gebied geldt hetzelfde klimaat als voor de hoogvlakte in Bolivia. Het regenseizoen is in de zomer, van december tot april. De winter, van mei tot augustus, is droog en het kan erg koud zijn.
De beste reistijd is van mei tot en met oktober. De temperaturen liggen in deze tijd weliswaar wat lager, maar regenbuien zijn spaarzaam. Houd er wel rekening mee dat in de bergen regenbuien het gehele jaar voor kunnen komen.

Klimaattabel:
De vier cijfers die telkens worden genoemd zijn van links naar rechts: de gemiddelde temperatuur in graden Celsius, aantal zonuren per dag, aantal dagen per maand met minimaal 1 mm-neerslag per dag en- de gemiddelde temperatuur van het zeewater (indien van toepassing).

LIMA

AREQUIPA

LA PAZ

Peru wordt doorgaans in drie geografische gebieden onderverdeeld: Costa, Sierra en Selva. De Costa bestaat uit een ruim 2000 kilometer lang woestijnachtig kustgebied. Dit is tevens één van de droogste gebieden op aarde, het regent soms maar één keer per twee jaar. De Sierra omvat de Andes met pieken tot 6000 meter hoogte en beslaat ongeveer één derde van Peru. Hier ligt de hoogste berg van Peru de Huascaràn (6768 meter). Op het grensgebied van Bolivia en Peru bevindt zich het Titicacameer, het hoogstgelegen bevaarbare meer ter wereld. De Selva of het tropische regenwoud ligt in het oosten. Dit tropische laagland beslaat meer dan de helft van het Peruaanse grondgebied, maar het is onherbergzaam gebied dat dunbevolkt is. Hier ontspringt de rivier de Amazone.

Bolivia ligt in het centrum van het Andesgebergte dat van noord naar zuid over het Zuid-Amerikaanse continent loopt. De Boliviaanse Andes bestaat uit twee evenwijdig lopende bergketens. De oostelijke bergketen, de Cordillera Oriëntale, heeft toppen van 6500 meter hoogte. De westelijke bergketen, de Cordillera Occidental, kenmerkt zich door veel vulkanische activiteit en droge woestijnachtige gebieden. Langs de grens met Chili liggen rijen vulkanen met de hoogste vulkaanberg van Bolivia, de Sajama (6700 meter). Het laagste punt van Bolivia ligt bij de Rio Paraguay (90 meter boven zeeniveau).
Tussen de beide bergketens van de Andes ligt de Altiplano, een hoogvlakte die op een hoogte van 4000 meter ligt. De Altiplano grenst in het noorden aan het Titicacameer en in het zuidwesten aan een gebied met woestijnen en zoutmeren. Het Titicacameer ligt 3810 meter boven de zeespiegel en is tot 400 meter diep. Dwars door het meer loopt de grens met Peru. Ten zuiden van de Altiplano liggen de valleien (valles) die op een hoogte liggen van 2000 tot 3000 meter. Het noordelijke gedeelte van de laagvlakte behoort tot het stroomgebied van de Amazone. Hier bevindt zich het regenwoud (Oriente) dat richting zuiden overgaat in een savanneachtig landschap met grasvlaktes (pampas). In het zuidwesten liggen uitgestrekte salpeterwoestijnen en zoutmoerassen.

In Peru is ongeveer 88 procent van de bevolking katholiek, 3 procent protestant en de rest hangt een natuurgodsdienst aan. In Bolivia is ongeveer 80 procent van de bevolking katholiek, nog geen 1 procent is protestant en de rest hangt een natuurgodsdienst aan.
In Peru en Bolivia gaan het katholieke geloof en traditionele natuurgodsdiensten hand in hand. Zo wordt Maria geïdentificeerd met Pachamama, Moeder Aarde. Bij ziekte wordt eerder een beroep gedaan op een curandero, een genezer, dan op een dokter. Een curandero maakt gebruik van kruiden en bezwerende formules. In de Andes maakt magie een belangrijk deel uit van het dagelijkse leven. Wanneer je een bergpas bent overgestoken, moet je een witte steen leggen op het hoopje stenen dat daar al ligt. Dat is een eerbewijs aan de Achachilla, de eeuwenoude berggod. De geesten die op de hooggelegen plaatsten wonen, worden vereerd met rituelen, dansen en kleine offers. Zo zijn er ook huisgeesten en het geloof in kwelduivels. Op het dodenfeest in Bolivia wordt de overledenen een maaltijd aangeboden. Huizen worden boven op de foetus van een lama gebouwd. Bovendien worden ze beschermd door een kruis op het dak en een speciale nokpan, vaak een aardewerken stier.

In Peru en Bolivia wordt Spaans, Quechua en Aymara gesproken. Spaans is de officiële voertaal. Quechua is de taal van de indianen in het Andesgebergte en werd al door de oude Inca's gesproken. Aymara, eveneens een belangrijke taal van de indianen wordt voornamelijk gesproken rondom het Titicacameer. Het is handig om een mondje Spaans te spreken, want Engels is weinig verbreid.

Peru
Ambassade van Peru in Nederland
Nassauplein 4, 2585 EA Den Haag
T 00 31 (0)70 365 3¬5 00
F 0031 (0)70 365 19 29 
E info@embassyofperu.nl

Ambassade van Peru in België
Tervurenlaan 179, 1150 Brussel
T 00 32 (0)2 733 33 19
F 00 32 (0)2 733 48 19
E info@embaperu.be

Nederlandse ambassade in Peru
Avenue José Lakro 1301, piso 13, Miraflores, Lima
T 00 51 1 213 98 00
F 00 51 1 213 98 05
I  www.nlgovlim.com

Belgische ambassade in Peru
Avenida Angamos Oeste 380, Miraflores, Lima
T 00 51 1 241 75 66
F 00 51 1 241 63 79
I www.diplomatie.be/lima

Bolivia
Ambassade van Bolivia in Nederland
Nassaulaan 5, 2514 JS Den Haag
T 00 31 (0)70 361 67 ¬07
F 00 31 (0)70 362 00 39
E embolned@xs4all.nl

Ambassade van Bolivia in België
Louizalaan 176, 1050 Brussel
T 00 32 (0)2 627 00 10
F 00 32 (0)2 646 47 82
E info@embajadadebolivia.eu

Nederlandse ambassade in Bolivia
Avenida 6 de Agosto 2455, Edif. Hilda, piso 7, La Paz
T 00 591 2 244 40 40
F 00 591 2 244 38 04
I www.mfa.nl/lap


 

We adviseren je om je bagage mee te nemen in een rugzak of in een weekendtas (met wieltjes). Een koffer is ook mogelijk, maar houd rekening met het feit dat vooral een harde koffer vaak moeilijk op te bergen is in de bus. We raden je aan om voor je eigen gemak maximaal 15 kilo bagage mee te nemen (het toegestane maximum van de luchtvaartmaatschappij is 20 kilo per persoon).

Wat betreft je kleding raden we je aan om luchtige en lichte kleding (in verband met muskieten) voor aan de kust, T-shirts met korte én lange mouwen, warme kleding (fleece, eventueel thermisch ondergoed of legging, muts, handschoenen, dikke sokken en een winddichtjack) en minimaal twee a drie lange broeken, eventueel met afritsbare pijpen (spijkerbroek droogt langzaam en loopt zwaar!) mee te nemen. 
T-shirts, sjaals, mutsen, handschoenen en zelfs dike sokken zijn gedurende deze reis ook bijna overal goedoop te koop en kunnen leuke souvenirs vormen. Neem géén dikke (wollen) truien mee, deze zijn ter plaatse ook te koop, maar eigenlijk is het vaak beter om jezelf in meerdere laagjes te kleden, om voorbereid te zijn op sterke temperatuurswisselingen. In de bus in de zon en achter de ramen kan het bijvoorbeeld erg warm worden, terwijl het buiten misschien minder dan 10 graden is.

Denk verder bij het samenstellen van je bagage bijvoorbeeld aan wandel-/bergschoenen met enkelbescherming (bergschoenen niet noodzakelijk), sandalen en/of gympen, badslippers, zaklamp, verrekijker, naaigerei, wasmiddel, handdoek, dagrugzak, universeel geldige verloopstekker, reis- en taalgids, oordopjes, opblaaskussen, foto- en videocamera, voldoende fotomateriaal, toiletartikelen, zwemkleding, zonnewerende crème (voor gezicht hoge factor), zonnebril met hoge UV-bescherming, wekker, schrijfgerei, schaartje en een zakmes. Een slaapmatje of muskietennet is niet nodig. Een slaapzak (voor bijvoorbeeld de Incatrail) kun je zelf meenemen of in Cuzco huren.
 

De netspanning in Peru en Bolivia is 220 volt, in sommige plaatsen 110 volt. De stopcontacten zijn niet hetzelfde als in Nederland of België, een verloopstekker is raadzaam. Er doen zich ook regelmatig stroomstoringen voor. Reservebatterijen en een zaklamp zijn zeker handig om mee te nemen. Kijk voor meer informatie over voltage en gebruikte stekkers op de website van www.kropla.com.

Fooien zijn gebruikelijk in Peru en Bolivia. In de luxe restaurants en hotels is 10 procent vaak al bij de rekening inbegrepen. In kleine restaurants is het vaak een kwestie van je wisselgeld geven aan de ober die je geholpen heeft.
Taxichauffeurs verwachten meestal geen fooi wel is het raadzaam om in de grote steden over de ritprijs te onderhandelen.

In Peru en Bolivia kom je vooral in de steden bedelaars tegen. Door hen geld te geven los je hun problemen allerminst op. Eerder worden ze op deze manier afhankelijk van dit soort inkomsten. De werkelijkheid achter elke bedelaar kan heel verschillend zijn. Voor sommigen is het de enige mogelijkheid om te kunnen overleven. Dat geldt bijvoorbeeld voor oude of invalide mensen. Die kun je natuurlijk een muntje geven, vooral wanneer je ziet dat de lokale bevolking het ook doet. Maar een grote groep bedelt omdat ze verslaafd zijn aan alcohol en/of drugs. Kinderen kun je in principe beter geen geld geven, hooguit fruit of iets anders te eten. Als kinderen op deze manier aan hun geld kunnen komen, zijn ze weinig gemotiveerd om nog naar school te gaan of te gaan werken.

Mogelijk word je aangesproken door kinderen die vragen om pennen of andere cadeautjes. Ga hier niet op in, het werkt opdringerig gedrag in de hand. Door in te gaan op de vraag om kadootjes te geven help je zeker om het fenomeen in stand te houden, en dus ook om het idee in stand te houden dat toeristen niet met hetzelfde respect benaderd hoeven te worden als de lokale bevolking. Bovendien kunnen onderlinge verhoudingen verstoord worden: het kan ? buiten het gezichtsveld van de gever ? soms leiden tot ruzies en conflicten. Het kortdurende gevoel een kind blij te maken weegt niet op tegen de negatieve lange-termijn effecten. Als je kinderen echt wilt helpen kun je beter een erkende ontwikkelingsorganisatie of een lokaal ontwikkelingsproject steunen.

Peru en Bolivia zijn kleurrijke en fotogenieke landen. De beste tijd om foto?s te maken is vroeg in de ochtend of in de namiddag. Als je mensen fotografeert doe het dan met respect. Mensen staan er immers niet op te wachten om slechts als foto-object te dienen. Neem dan ook de tijd om een foto te maken en toon belangstelling, bijvoorbeeld door iemand eerst te begroeten en een praatje te maken. Het werkt vaak ook ontwapenend als de digitale fotograaf laat zien wat er op het beeldschermpje te zien is. Vraag mensen altijd eerst om toestemming als je ze wilt fotograferen. Dat kan soms ook zonder woorden: door de camera omhoog te houden en met gebaren duidelijk te maken dat je een foto zou willen maken. Een positieve of een afwerende reactie is meestal eenvoudig herkend. Respecteer het als mensen liever niet gefotografeerd willen worden en blijf vriendelijk. Vooral indiaanse bewoners in Peru en Bolivia willen liever niet gefotografeerd worden. Ze hebben daar hele goede redenen voor. Men vraagt zich bijvoorbeeld af wat er met hun afbeelding gebeurt. Soms spelen religieuze motieven een rol: men denkt dat er met een foto een stukje van de ziel wordt ontnomen. Anderen willen liever niet tijdens het werk, ongewassen of in vieze kleren op de foto. Sommige indiaanse groepen zoals de monteros willen alleen tegen betaling op de foto. Respecteer deze voorwaarde en ga in een dergelijk geval niet van een afstand stiekem fotograferen. Dit kan aanleiding geven tot agressieve reacties. Wees terughoudend met het fotograferen van biddende mensen. Het is verboden foto?s te maken van regeringsgebouwen, offici?le en militaire gebouwen, grensovergangen, vliegvelden, enz.

In toeristische centra is het mogelijk om geheugenkaartjes van de digitale camera op cd te laten zetten en af te drukken. Het is verstandiger je film- of fotocamera niet achter te laten in een auto of afgesloten truck. Door de snel stijgende temperatuur kan de kwaliteit van het fotografische materiaal achteruit hollen. Lenskapjes, een UV- of skyfilter, schoonmaaktissues en een goed sluitend camera-etui bieden goede bescherming tegen stof en water. Niet alle soorten batterijen voor camera's zijn verkrijgbaar en elektriciteit is niet overal aanwezig. Zorg dus voor voldoende reservebatterijen.?

Voor Peru en Bolivia worden vaccinaties beslist aangeraden. Voor de actuele stand van zaken verwijzen we naar www.lcr.nl, de website van het Landelijk Coördinatiecentrum Reizigersadvisering (LCR) dat de richtlijnen uitgeeft voor vaccinaties en preventie van malaria. Je kunt ook bellen met de Landelijke Vaccinatielijn voor Reizigers (0900-9584), circa € 0,45 per minuut. Reizigers uit België vinden vergelijkbare informatie op www.itg.be, de website van het Instituut voor Tropische Geneeskunde in Antwerpen.
Voor een advies op maat word je aangeraden vier tot zes weken voor vertrek contact op te nemen met je huisarts, de Reisdokter, een vaccinatieafdeling van de GGD, het Tropencentrum AMC in Amsterdam of Travel Clinic Havenziekenhuis in Rotterdam. Laat bij een bezoek altijd de geplande reisroute zien.

Neem een kleine reisapotheek mee met daarin o.a. jodium, pleisters, sterilon en middelen tegen koorts, diarree, verstopping, insectenbeten, zonnebrand en eventueel een middel tegen reisziekte. Denk ook aan een tekentang, thermometer (onbreekbaar), ORS (Oral Rehydration Salts, tegen uitdroging) en vitaminetabletten. Voor de hygiëne op reis o.a. een flesje desinfecteergel (daarmee kun je zonder water en zeep je handen wassen), ontsmettingsdoekjes en condooms. Als je naar een malariagebied gaat, denk dan aan anti-malaria tabletten en een geïmpregneerd muskietennet. Bovenstaande lijst is niet volledig, raadpleeg voor meer informatie over gezondheidsrisico's en de te nemen voorzorgsmaatregelen voor en tijdens de reis de website van Tropenzorg (www.tropenzorg.nl) of ga langs bij je huisarts, apotheek of vaccinerende instelling.

Zorg dat je tijdens de reis het vaccinatieboekje en bloedgroepgegevens bij je hebt. Handig om mee te nemen is het Europees medisch paspoort, een document waarmee je in urgente situaties veel problemen kan voorkomen. Het paspoort is opgesteld in elf talen, waardoor de hulpverlener (in het buitenland) eenvoudig de gegevens van de patiënt, zijn of haar ziekten, aandoeningen en medicijngebruik kan opzoeken. Ook is vermeld wie de behandelende arts is en wie er in dringende gevallen gewaarschuwd kan worden. Het medisch paspoort is onder andere verkrijgbaar bij huisarts, de Reisdokter, apotheek en GGD.

Bij aankomst is het zaak de tijd te nemen om te acclimatiseren. Probeer na aankomst het lokale levensritme over te nemen. Uiteraard voorzover het reisschema dat toelaat. Sta vroeg op, neem tussen de middag een paar uur rust en ga bijtijds naar bed. De straling van de zon in de (sub)tropen is bijzonder sterk. Wees dus voorzichtig met zonnen en zet bij uitstapjes in de volle zon iets op je hoofd. Omdat je in de droge hitte ongemerkt veel vocht verliest, moet je steeds veel blijven drinken en wat extra zout op je eten strooien. Warme dranken zijn over het algemeen beter dan ijskoude. Je maag en darmen worden dan minder belast. Het water uit de kraan kun je beter niet drinken. Flessen gezuiverd drinkwater zijn bijna overal te koop. Mocht je diarree krijgen, let er dan vooral op dat je het extra vochtverlies compenseert: veel (slappe) thee, mineraalwater of eventueel cola zonder prik. Het zouttekort kun je opheffen met ORS (Oral Rehydration Salts) of bouillon. Het heeft geen zin bij buikloop te vasten. Door niet te eten geef je je maag en darmen wel rust, maar verzwakt je lichaam nog meer.
Lees voor verdere informatie het boekje ‘Hoe blijf ik gezond in de Tropen’ (uitgave KIT) of kijk op internet, zie onder andere: www.gezondopreis.nl.

Hoogteziekte
Als je tijdens de reis boven de 2500 meter hoogte komt bestaat de kans op hoogteziekte. Door het zuurstofgebrek wordt de ademhaling versneld en adem je meer vocht uit dan normaal. Vandaar dat je veel moet drinken: boven 2500 meter in elk geval drie tot vier liter per dag! Indien je urine donker van kleur is, drink je te weinig. Hoogteziekte treedt meestal binnen 24-72 uur op na het bereiken van een nieuwe hoogte. Hoofdpijn is het belangrijkste symptoom. Daarnaast kunnen vermoeidheid, misselijkheid, lusteloosheid, apathie, duizeligheid en hartkloppingen voorkomen. Deze klachten mag je nooit bagatelliseren, het kan gaan om longoedeem of hersenoedeem. Deze ernstige vormen, gekenmerkt door o.a. kortademigheid, droge hoest en/of verwardheid, kunnen onbehandeld fataal zijn. Iedereen kan deze ziekte krijgen, óók wie over een goede conditie beschikt.
Als stelregel geldt dat je hoogteziekte kunt voorkomen door het lichaam de gelegenheid te geven te acclimatiseren door boven de 2500 meter iedere dag slechts 300 meter hoger te overnachten. Overdag mag je weliswaar hoger klimmen, maar de hoogte waarop je overnacht is van essentieel belang. Het is belangrijk om bij ernstige klachten naar een lager gelegen plaats af te dalen Op plaatsen waar je met het vliegtuig aankomt op een hoogte van meer dan 3000 meter kan de aanpassing aan de hoogte een probleem vormen. Je zult dan rekening moeten houden met extra klachten. Het is belangrijk dat je na aankomst tenminste een extra dag echt rust neemt en vooral niet verder gaat stijgen. In sommige gevallen (overleg met je arts) is het anti-hoogteziekte medicijn Diamox aan te bevelen. Lees voor meer informatie over hoogteziekte het boekje ‘Hoe blijf ik gezond in de hoogte’ (uitgave KIT) of kijk op de website www.hoogteziekte.info

In Peru en Bolivia mag je per persoon 400 sigaretten of 50 sigaren en 2,5 liter alcohol belastingvrij invoeren. Er staan zware straffen op het smokkelen van cocaïne en cocapasta!
Bij het verlaten van het land controleren douaniers de laatste jaren zorgvuldig op pre-Columbiaanse voorwerpen. Heb je waardevolle kunstvoorwerpen gekocht, zorg dan voor een factuur en certificaat van namaak (replica) van de souvenirwinkel. 

Er geldt een uitvoerverbod voor souvenirs die gemaakt zijn van beschermde dieren of planten. Voorbeelden van ‘foute souvenirs’ zijn schilden van schildpadden (al dan niet verwerkt in producten), geprepareerde insecten, droogbloemen e.d. Let er bij dit soort souvenirs op dat het een geldig CITES-certificaat heeft. Nederland en België zijn aangesloten bij de Washington Conventie (Verdrag over de Internationale Handel in Bedreigde Soorten, afgekort als CITES) en treden streng op tegen overtredingen. Voor meer informatie over souvenirs kijk op www.wnf.nl/souvenirs

In Peru is het in onze zomer 7 uur ( in Bolivia 6 uur) vroeger dan in Nederland en België. In onze winter is dat zes uur (in Bolivia 5 uur).

Toeristen uit Europa en Amerika zijn in de ogen van de lokale bevolking erg rijk. Toon uw rijkdom zo min mogelijk en breng de mensen niet in de verleiding om u te beroven. De kleine criminaliteit concentreert zich voornamelijk in de grote steden. Zakkenrollers zijn vooral actief op drukke plaatsen zoals op markten, pleinen en busstations. Berucht is het Machu Picchu treinstation in Cusco. Extra oplettendheid is ook geboden bij het verlaten van een bank of geldautomaat. Laat je nooit in met iemand die drugs aanbiedt en ga niet mee met 'politie in burger' zonder juiste identificatie. Mocht je beroofd worden, hang dan vooral niet de held uit: geef de overvaller wat hij wil en doe aangifte bij de plaatselijke politie of de toeristenpolitie (policía de turismo).
Geld en belangrijke papieren kun je beter op je lichaam dragen, bijvoorbeeld in zakjes aan de binnenkant van je kleding of in een geldbuidel. Verdeel geld en documenten over verschillende plaatsen en meer personen. Stop een klein geldbedrag in je portemonnee zodat je niet al je geld kwijt bent als je zakken gerold worden. Laat geen geld of kostbare zaken achter in je hotelkamer. Draag foto- en filmapparatuur in een tas of rugzak, en loop niet te koop met sieraden. Maak kopieën van belangrijke reisdocumenten zoals het paspoort, visa, vliegtickets en verzekeringspapieren. Je kunt deze gegevens ook scannen en naar je eigen mailadres sturen zodat je er in elk willekeurig internetcafé over kunt beschikken. 

Actuele informatie over de veiligheid in Peru en Bolivia vind je op www.minbuza.nl, de website van het ministerie van Buitenlandse Zaken, onder ‘reizen en landen’. Ook op www.diplomatie.be, de website van het Belgische ministerie van Buitenlandse Zaken vind je nuttige reisadviezen.

De meeste winkels zijn geopend van maandag tot en met vrijdag van 9.00 tot 12.30 uur en van 15.00 tot 19.00 uur. Niet alle winkels houden zich hieraan. Straatverkopers verkopen hun spullen vaak buiten deze tijden. Markten beginnen 's ochtends vroeg en zijn tot 's avonds open zoals in La Paz. In Pisac (vlakbij Cuzco) is de beroemde markt op zondagochtend. Kantoren zijn meestal open tot 15.30 of 16.30 uur en hebben een middagpauze tussen 11.30 en 13.30 uur. Postkantoren zijn in de regel geopend van maandag tot en met vrijdag van 9.00 tot 12.00 uur en van 14.30 tot 19.00 uur, in grote steden ook op zaterdagochtend. Musea zijn op maandag gesloten.