JORDANIË - Groepsreis - 10 dagen

Jordanië heeft een oppervlakte van 89.342 km² (2 maal Nederland en 3 maal België) en bestaat voor ongeveer 90 procent uit woestijn. Slechts 6 procent van het landoppervlak is geschikt voor landbouw. Het land telt ruim 5 miljoen inwoners, waarvan een kleine anderhalf miljoen in de hoofdstad Amman leeft. De bevolkingsdichtheid in het noorden en noordwesten is aanmerkelijk groter geweest dan in de overige delen van het land. Jordanië heeft in een zeer korte tijd de overgang van een nomadische naar een stedelijke maatschappij gemaakt. De bevolking groeit jaarlijks met ongeveer met 2,1 procent in 2005 (Nederland en België: 0,3 procent). De toegang tot onderwijs en gezondheidszorg is over het algemeen goed. Jordanië heeft het hoogste percentage geletterde volwassen in de Arabische wereld (85 procent); 85 procent (vrouwen) en 95 procent (mannen). Behalve over fosfaat en kalium, beschikt Jordanië over weinig minerale grondstoffen. De voornaamste inkomsten komen voort uit dienstverlening (overslag, transport, handel, toerisme). De Arabisch-Israëlische oorlog van 1967 en de gevolgen daarvan betekenden voor de Jordaanse economie een aanzienlijke inkomstenderving. Met de Westelijke Jordaanoever verloor het land een belangrijk landbouwgebied en tevens inkomsten uit toerisme naar de heilige christelijke, islamitische en joodse plaatsen. De internationale sancties tegen Irak vormden een rem op de verdere ontwikkeling van Jordanië, omdat het voor export en handel traditioneel sterk afhankelijk is van het buurland Irak.

De Jordaanse bevolking bestaat bijna geheel uit Arabieren (98 procent), met als belangrijkste minderheidsgroepering de Circassiërs of Tsjerkessen (100.000 personen), die oorspronkelijk afkomstig zijn uit de Kaukasus. Ondanks hun streven naar integratie hebben ze hun eigen identiteit grotendeels weten te behouden. Ruim de helft van de Jordaanse bevolking is afkomstig uit door Israël bezette gebieden van Palestina. Zij wonen vooral in de grote steden in het noorden en noordwesten wonen, waar ze vaak belangrijke functies vervullen. De oorspronkelijke bewoners van de Oostelijke Jordaanoever zijn voornamelijk bedoeïenen; van hen leidt echter nog maar eenderde een nomadisch bestaan. Sinds de jaren vijftig stimuleert de Jordaanse regering deze ontwikkeling, door voor de bedoeïenen volledige nederzettingen met stenen huizen, scholen en gezondheidscentra te bouwen. De meeste bedoeïenen (slechts enkele tienduizenden) leven in de woestijn in het oosten, vooral in de woestijn Wadi Rum. In het oosten en zuiden van het land kom je nog regelmatig kampementen tegen van zwarte geitenharen tenten. Soms staan de tenten er alleen, soms in groepjes van drie of vier. De tenten zijn vaak verdeeld in een deel voor de vrouwen en een deel voor de mannen. Het mannengedeelte doet tegelijk dienst als openbare ruimte, waar bijvoorbeeld ook de gasten onthaald worden. De familie-eigendommen en de voorraden worden bewaard in het vrouwengedeelte, dat voor bezoekers verboden terrein is. De vrouwen doen het huishoudelijke werk, halen water, bakken brood en maken de kleding. De mannen zorgen voor de voorraden en veiligheid. Kinderen worden er vaak met de kuddes op uit gestuurd. Veel van de bedoeïenen in de woestijn dragen nog hun traditionele kleding, waarbij een dolk voor mannen een vast attribuut is. Veel van de vrouwen hebben gezichtstatoeages. De dromedarissen worden tegenwoordig vaak vervangen door Landrovers of Toyota pick-up trucks.

Jordanië heeft een oppervlakte van 89.342 km² (2 maal Nederland en 3 maal België) en bestaat voor ongeveer 90 procent uit woestijn. Slechts 6 procent van het landoppervlak is geschikt voor landbouw. Het land telt ruim 5 miljoen inwoners, waarvan een kleine anderhalf miljoen in de hoofdstad Amman leeft. De bevolkingsdichtheid in het noorden en noordwesten is aanmerkelijk groter geweest dan in de overige delen van het land. Jordanië heeft in een zeer korte tijd de overgang van een nomadische naar een stedelijke maatschappij gemaakt. De bevolking groeit jaarlijks met ongeveer met 2,1 procent in 2005 (Nederland en België: 0,3 procent). De toegang tot onderwijs en gezondheidszorg is over het algemeen goed. Jordanië heeft het hoogste percentage geletterde volwassen in de Arabische wereld (85 procent); 85 procent (vrouwen) en 95 procent (mannen). Behalve over fosfaat en kalium, beschikt Jordanië over weinig minerale grondstoffen. De voornaamste inkomsten komen voort uit dienstverlening (overslag, transport, handel, toerisme). De Arabisch-Israëlische oorlog van 1967 en de gevolgen daarvan betekenden voor de Jordaanse economie een aanzienlijke inkomstenderving. Met de Westelijke Jordaanoever verloor het land een belangrijk landbouwgebied en tevens inkomsten uit toerisme naar de heilige christelijke, islamitische en joodse plaatsen. De internationale sancties tegen Irak vormden een rem op de verdere ontwikkeling van Jordanië, omdat het voor export en handel traditioneel sterk afhankelijk is van het buurland Irak.

De Jordaanse bevolking bestaat bijna geheel uit Arabieren (98 procent), met als belangrijkste minderheidsgroepering de Circassiërs of Tsjerkessen (100.000 personen), die oorspronkelijk afkomstig zijn uit de Kaukasus. Ondanks hun streven naar integratie hebben ze hun eigen identiteit grotendeels weten te behouden. Ruim de helft van de Jordaanse bevolking is afkomstig uit door Israël bezette gebieden van Palestina. Zij wonen vooral in de grote steden in het noorden en noordwesten wonen, waar ze vaak belangrijke functies vervullen. De oorspronkelijke bewoners van de Oostelijke Jordaanoever zijn voornamelijk bedoeïenen; van hen leidt echter nog maar eenderde een nomadisch bestaan. Sinds de jaren vijftig stimuleert de Jordaanse regering deze ontwikkeling, door voor de bedoeïenen volledige nederzettingen met stenen huizen, scholen en gezondheidscentra te bouwen. De meeste bedoeïenen (slechts enkele tienduizenden) leven in de woestijn in het oosten, vooral in de woestijn Wadi Rum. In het oosten en zuiden van het land kom je nog regelmatig kampementen tegen van zwarte geitenharen tenten. Soms staan de tenten er alleen, soms in groepjes van drie of vier. De tenten zijn vaak verdeeld in een deel voor de vrouwen en een deel voor de mannen. Het mannengedeelte doet tegelijk dienst als openbare ruimte, waar bijvoorbeeld ook de gasten onthaald worden. De familie-eigendommen en de voorraden worden bewaard in het vrouwengedeelte, dat voor bezoekers verboden terrein is. De vrouwen doen het huishoudelijke werk, halen water, bakken brood en maken de kleding. De mannen zorgen voor de voorraden en veiligheid. Kinderen worden er vaak met de kuddes op uit gestuurd. Veel van de bedoeïenen in de woestijn dragen nog hun traditionele kleding, waarbij een dolk voor mannen een vast attribuut is. Veel van de vrouwen hebben gezichtstatoeages. De dromedarissen worden tegenwoordig vaak vervangen door Landrovers of Toyota pick-up trucks.

Post vanuit Jordanië naar Nederland/België is een tot twee weken onderweg. Postzegels zijn verkrijgbaar bij postkantoren en souvenirwinkels en bij de receptie van de grotere hotels. 
In Jordanië kun je overal telefoonkaarten in verschillende coupures voor commerciële kaarttelefoons kopen. Er zijn voldoende telefooncellen waar je ze, naast muntgeld, kunt gebruiken. Internationaal bellen vanuit hotels is in beide landen altijd de duurste optie. Mobiel bellen is overal mogelijk, maar in weinig verstedelijkte regio’s kan het bereik minder zijn. Check bij je provider in Nederland of België of deze overeenkomsten heeft met de providers in Jordanië.
In de grote steden in Jordanië zijn internetcafés. Daarnaast bieden de meeste grote hotels en telefoonkantoren internetfaciliteiten. WiFi-zones zijn in opkomst.
 

De Jordaanse keuken is net als die van alle landen in het oostelijk deel van de Middellandse Zee, gevormd door de Turkse keuken. De Turken, of eigenlijk de Ottomanen, overheersten dit deel van de wereld gedurende vier eeuwen, van de zestiende tot begin twintigste eeuw. In het oosten controleerden ze een groot deel van de befaamde zijderoute waardoor in de loop der tijd een groot aantal kruiden zoals kaneel, kruidnagels, kardemom en nootmuskaat hun weg vonden in de Jordaanse keuken.
In Jordanië zijn de eetgelegenheden grofweg in twee categorieën op te delen: eenvoudige kleine eetlokalen, meestal voor de snelle hap en de wat duurdere en deftige restaurants. De internationale keuken is in alle grotere hotels te vinden. Hamburger- en pizzarestaurants zul je niet veel aantreffen, behalve in Amman.

De eenvoudige eetlokalen verkopen meestal slechts één of twee gerechten, die je staande eet of meeneemt. Populair zijn broodjes gevuld met falaffel (gefrituurde balletjes gemaakt van gemalen groene bonen met diverse sauzen), foel (bruine bonen met olie en citroen), shawarma (gemarineerd lamsvlees dat aan een grote spies is gestoken en waarvan dunne plakjes worden afgesneden). Een warme maaltijd begint traditioneel met mezze, een tafel vol met kleine hapjes, sauzen en salades. Deze mezze staan doorgaans per stuk op de menukaart vermeld. Het is vooral leuk om dit met een groepje te eten. Reken daarbij op twee of drie gerechten per persoon. Bekende mezze zijn: kibbeh (gefrituurde balletjes gemaakt van een mix van vlees, walnoten en/of pijnboompitten met bloem en uitjes), moettabal (een dip van aubergine, yoghurt en tahin), labaneh (sausje van zachte geitenkaas met olie, stukjes peper en/of tijm), hoemoes (smeuïge gepureerde kikkererwten en sesam) en tabuleh (tarwekiemsalade met stukjes ui, tomaat en peterselie). Hoofdgerechten bestaan vaak uit shawarma (gegrild gehakt) of faroedj (gegrilde kip) met friet. Deze gerechten worden doorgaans geserveerd met het typische platte brood, eish, en gemengde salade van tomaten, verse peterselie en komkommer. Bijzonder zijn de stoofpotten sawani (met kip, aardappelen en kruiden) en treeda (gehakt en aubergine in een kruidige saus van yoghurt en tomaten). Mensaf is een typisch bedoeïenengerecht dat bestaat uit lamsvlees geserveerd met rijst en pijnboompitten. Wie geen vlees wil, kan een groentegerecht nemen. De bekendste zijn: karnabit maqli (geroosterde bloemkoolroosjes met sesamsaus), badhinjan mahshi (gevulde aubergine in tomatensaus) en mnazalet banadora (gevulde tomaten). Brood neemt een belangrijke rol in de keuken van het Midden-Oosten. Het wordt meerdere keren per dag gebakken en bijna altijd warm gegeten. Bij de mezze neemt het brood de rol van bestek over. Je neemt een stukje brood in de hand en doopt het in een saus of pakt er een hap salade mee.
De desserts zijn allemaal heel zoet en bestaan meestal uit bladerdeeg met noten, doordrenkt met honing. Na de maaltijd wordt traditioneel thee gedronken.

Thee, chay, is de nationale drank bij uitstek en wordt overal in kleine glaasjes geserveerd. Als je geen suiker wilt, kun je dat aangeven met b'dun shakar. Ook koffie is erg geliefd, vooral Turkse koffie. Die wordt opgekookt met suiker en geserveerd in een soort poppenservies. Laat het bezinksel eerst even zakken. Je kunt ook Arabische koffie bestellen, dat is koffie die meerdere malen wordt opgekookt en met kardemom gekruid wordt. Als je bij de mensen thuis komt, serveert men meestal deze Arabische koffie, ook als je thee bestelt. Minimaal drie kopjes drink je uit beleefdheid, daarna kun je je hand op je kopje leggen, als teken dat je genoeg hebt. Daarna komt eventueel de gewenste thee.
Hoewel de islam officieel het drinken van alcohol verbiedt, is dit toch makkelijk verkrijgbaar (behalve tijdens de ramadan) en wordt het veelvuldig gedronken. In Jordanië wordt Amstel gebrouwen en men verkoopt veel buitenlands bier onder licentie. De lokale wijnen zijn in beide landen niet onaardig. De Arabieren drinken ook arak, voor, tijdens en na het eten. Arak is een anijsdistillaat, dat op de Griekse ouzo lijkt en hetzelfde is als de Turkse raki. Arak wordt aangelengd met water. Als je geen alcohol drinkt, kun je je tegoed doen aan verse vruchtensappen (onder andere banaan, sinaasappel, citroen), maar let er dan wel op of je sap wordt aangelengd met water. Frisdrank is ook verkrijgbaar. Het water uit de kraan kun je beter niet drinken. Overal zijn flessen gezuiverd drinkwater te koop. Let er wel op dat de flessen hun oorspronkelijke sluiting hebben.

Jordanië kent tal van nationale en religieuze (islamitische en christelijke) feestdagen. Kerstmis en Pasen zijn in Jordanië officiële feestdagen.

Belangrijke nationale feestdagen zijn: Dag van de Boom (15 januari); Verjaardag van koning Abdullah (30 januari), Dag van de Arabische Liga (22 maart), Dag van de Arbeid (1 mei), Onafhankelijkheidsdag (25 mei), de viering van de Grote Arabische Opstand (10 juni), de dag dat koning Hoessein de troon besteeg (11 augustus) en de verjaardag van oud-koning Hoessein (14 november).

De islamitische kalender is gebaseerd op een maanjaar en wijkt daarom af van de telling van de westerse, Gregoriaanse kalender. Volgens de westerse kalender schuiven de islamitische feestdagen ieder jaar tien à elf dagen naar voren. De grootste islamitische feesten zijn de ramadan, het suikerfeest en het offerfeest.

De ramadan (11 augustus 2010) is het belangrijkste islamitische feest. Het feest duurt de hele negende maand van het islamitische jaar en is de vastenmaand. Tijdens deze periode eten, drinken en roken moslims niet tussen zonsopgang en zonsondergang. Vasten is een van de belangrijkste plichten van een moslim.
De ramadan kan voor toeristen leiden tot enig ongemak; veel restaurants zijn dicht; eten, drinken en roken in het openbaar wordt niet op prijs gesteld. Voor toeristen wordt overigens wel gekookt en gezorgd. Het spreekt vanzelf dat je de mensen niet de ogen moet uitsteken door vlak voor hun neus te eten.
Het driedaagse suikerfeest, Eid al-Fitr (10 september 2010), luidt het einde van de ramadan in. Het huis wordt nog een keer gepoetst en de mensen kleden zich zo mooi mogelijk. Iedereen gaat bij elkaar op bezoek om elkaar te feliciteren met een goed volbrachte vastenperiode. Ook de armen krijgen iets extras. Met het suikerfeest begint het bedevaartsseizoen naar Mekka.
Het offerfeest, Eid al-Adha (17 november 2010), begint op de tiende dag van de laatste maand van het jaar. Ter herdenking van Abraham worden op die dag overal schapen geslacht. Abraham was immers bereid zijn zoon aan God te offeren, maar die verving de jongen op het laatste moment door een schaap. 
Andere belangrijke dagen zijn Ras as-Sana, islamitische nieuwjaarsdag en Moulid an- Nabi, de verjaardag van de Profeet Mohammed.
 

Jordaniërs gebruiken veel gebaren tijdens hun conversaties en omdat sommige daarvan sterk afwijken van de onze, is enige uitleg op zijn plaats. Men zegt ‘nee’ door het hoofd achterover te gooien en het klakken van de tong. Je kunt op een beleefde manier ‘nee, dank u wel’ aangeven door de rechterhandpalm op het hart te leggen. Subtiel ‘nee’ aangeven, gebeurt door het optrekken van de wenkbrauwen. Als je geen koffie of thee meer wilt, leg je je hand op het kopje en zegt sjoekran (dank je wel) of da’iman (moge het altijd zo zijn). Bedoeïenen draaien het koffiekopje een paar keer in het rond om hetzelfde aan te geven. Als men iets niet begrijpt, schudt men het hoofd (zoals ons ‘nee’). Een meer algemene verbazing (wat wil je?, waar ga je heen?, wat is er aan de hand?) duidt men aan door de arm iets uit te strekken en met de hand een draaiende beweging te maken, alsof men een deurknop opendraait met gestrekte vingers. 

In Jordanië kunnen vrouwen redelijk relaxed reizen. Wel is het verstandig om ‘discrete’ kleren te dragen. Laat je vooral niet van de wijs brengen door bepaalde groepen Jordaanse vrouwen die in de steden in weinig verhullende kledij over straat gaan. De ideeën over wat gepast en niet gepast is, veranderen wel maar niet zo snel. Lange broeken, niet te korte rokken en ruimvallende blouses/shirts die de schouders en lage halsstreek bedekken zijn daarom nog altijd aan te bevelen. In dorpen is het ongepast om naar theehuizen te gaan of andere plaatsen waar alleen mannen komen. Probeer direct oogcontact met mannen te vermijden, want dit wordt meestal als een uitnodiging opgevat. Om dezelfde reden kijken vrouwen in Jordanië ervoor uit dat ze zich alleen in een ruimte met een vreemde man bevinden. Het is beter hier ook op te letten als je wordt onthaald bij een man thuis: is de rest van de familie wel aanwezig? Of laat je voor alle zekerheid begeleiden door een reisgenoot. In het algemeen heb je minder problemen als je een bepaald zelfvertrouwen uitstraalt. Mocht je toch worden lastiggevallen dan kun je het proberen te negeren of laat duidelijk merken dat je hier niet van gediend bent. Woorden als eib of haraam (schaam u!, schande!) kunnen hierbij van pas komen. 

Voor Jordaniërs is het gebruikelijk een hammam (badhuis) te bezoeken. Ze trekken er een paar uur voor uit. De badgewoontes hebben de Arabieren overgenomen van de Romeinen. In de hammam zijn er lauwe baden en zweetruimtes, geen koude baden. Je schept met een schotel het water uit een van de bakken over je lijf. Massages kosten extra en zijn zeer grondig. Daarna kun je in de rustkamer eventueel een glaasje thee drinken en ontspannen. Mannen en vrouwen baden gescheiden. Mannen moeten er op letten dat ze hun onderlijf met een handdoek bedekken. Vrouwen onder elkaar zijn minder preuts. De baden hebben vaste openingstijden; er zijn aparte tijden (en soms aparte ruimtes) voor vrouwen. Handdoeken worden ter plekke uitgereikt.
 

Jordanië heeft in het westen een mediterraan klimaat en meer landinwaarts een steppe- en woestijnklimaat. In het westen kunnen de winters (november-maart) koud en nat zijn en de zomers (april-november) droog en heet. De warmste maand in de hoofdstad Amman is augustus, met temperaturen van tegen 30° C. De koudste maand is januari met temperaturen van gemiddeld 10° C. De droogste maanden zijn mei tot en met augustus, en de natste maand is februari. In de winter kan er zelfs sneeuw vallen. Het steppe- en woestijnklimaat kenmerkt zich door hete droge zomers en relatief koude winters met nauwelijks regenval. In Aqaba is het in januari gemiddeld 15° C, oplopend tot zo'n 32° C in juli. De Dode Zee en de Jordaanvallei zijn heet en droog. Temperaturen van rond de 40° C zijn geen uitzondering.

Beste reisperiode is de lente (april tot juni) en de herfst (september tot november). De temperaturen zijn dan mild en de regen zou gestopt moeten zijn.

Klimaattabel:
De vier cijfers die telkens worden genoemd zijn van links naar rechts: de gemiddelde temperatuur in graden Celsius, aantal zonuren per dag, aantal dagen per maand met minimaal 1 mm-neerslag per dag en- de gemiddelde temperatuur van het zeewater (indien van toepassing).

AMMAN

Jordanië kent drie landschappen: de Jordaanvallei, het heuvelland in het westen, en het Oost-Jordaanse woestijnplateau. De Jordaanvallei in het westen, is het laagst gelegen dal op aarde. De waterspiegel van het meer van Tiberias ligt op min 210 meter, de Dode Zee ligt op min 410 meter en is het laagste punt op aarde. De Dode Zee heeft een zeer hoog zoutgehalte, meer dan 30 procent. De vallei is een zogenaamd breukdal en ontstaan door tektonische bewegingen in de aardkorst. Aan beide kanten van het dal lopen de berghellingen steil omhoog. Ten zuiden van de Dode Zee zet het breukdal zich voort in de zeer droge Wadi Araba, en ter hoogte van Ash-Shawbak wordt het zeeniveau weer bereikt. Het heuvelland in het westen is meer een plateau, dat op vele plaatsen is doorsneden door diep ingesneden dalen, waardoor wadi’s (rivierbeddingen) naar de Jordaan en de Wadi Araba lopen. De hoogste toppen bevinden zich in het zuiden, de Jabal Ram is met 1754 meter de hoogste. Ten oosten van het heuvelland strekt zich het Oost-Jordaanse woestijnplateau uit, met een gemiddelde hoogte van 500 - 600 meter. Kenmerkend voor de gehele Jordaanse woestijn zijn de zwarte lavavelden. De belangrijkste rivieren zijn de Jordaan (slechts 97 kilometer) en haar zijrivieren de Jarmoek (Nahr al-Yarmuk) en de Zarqa. Noemenswaardig is de onderwaterwereld bij de havenstad Aqaba. Honderd verschillende soorten koraal bieden huisvesting aan ongeveer duizend verschillende vissoorten. Naast spectaculaire vissen als de vlindervis, papegaaivis, clownvis, ballonvis en leeuwvis kom je ook zeesterren, zeepaardjes, zee-egels en zeeanemonen tegen.

In Jordanië is de islam staatsgodsdienst. Maar desondanks is er sprake van godsdienstvrijheid. Ruim 90 procent van de moslims zijn soenniet en 3 procent sjiiet. In het noorden wonen een klein aantal druzen. Naast moslims telt het land een aantal christelijke groepen: Grieks-orthodoxen, Grieks-katholieken, rooms-katholieken, Syrisch-orthodoxen, koptisch-orthodoxen en enige protestanten (lutheranen, anglicanen), samen ongeveer 5 procent van de bevolking. Verder zijn er nog wat aanhangers van de bahai-religie en samaritanen, een religie die lijkt op het jodendom.

Het woord islam betekent letterlijk 'overgave aan de wil van God'. Vijf maal per dag moet de islamiet in gebed en spreekt dan de shahada uit. 'La ilaha illa Allah. Muhammudu rasulu Allah.' 'Er is niets goddelijks behalve God. Mohammed is zijn profeet.' Moslims volgen een aantal richtlijnen die bekend staan als de Vijf Zuilen van de islam. De shahada, geloofsbelijdenis, is de eerste en belangrijkste van de vijf zuilen. Voorafgaand aan het gebed worden eerst gezicht, voeten en armen gereinigd. Het ritueel van het bidden, de salat, is de tweede zuil. Vanaf de minaret wordt aangekondigd wanneer het tijd is voor de salat. De overige drie zuilen zijn: het geven van aalmoezen aan de armen ofwel de plicht tot zakat, het vasten tijdens de heilige maand ramadan, saum genaamd, en de hadj, de bedevaart naar Mekka. Deze vijf zuilen staan in de koran, het heilige schrift van de islam die in de zesde eeuw werd opgetekend door de profeet Mohammed.

De islam werd in de zevende eeuw op het Arabisch schiereiland gesticht door de profeet Mohammed. Op zijn veertigste Mohammed kreeg hij een visioen waarin de stralende engel Gabriël hem de leer Gods meedeelde. Vanaf dat moment begon hij de nieuwe leer te prediken. De profeet keerde zich radicaal af van de geldende cultuur door Allah de hoogste autoriteit te maken en de principiële gelijkwaardigheid van man en vrouw te prediken en haar erfrecht te geven. Slaven die zich bekeerden werden vrijgekocht door zijn volgelingen. Met zijn stichting van de umma, de eenheid van alle gelovigen, doorbrak de profeet de sterk stamgebonden loyaliteit van zijn medemensen. Na elf jaar prediking werd de profeet zijn eigen stad Mekka uitgejaagd. De islam verspreidde zich na zijn dood in het jaar 632. Zijn visioenen en preken werden daarna op schrift gesteld en gebundeld in de koran die twintig jaar na zijn dood gereed was. Nog geen twee eeuwen later hadden het hele Midden-Oosten en Noord-Afrika kennis gemaakt met de nieuwe religie. Naast de visioenen van de profeet, die gelijkstonden aan het woord van God werden zijn preken een belangrijke bron van gezag (de hadith). Verder werden een aantal geboden en verboden gebundeld tot de sharia, het islamitische recht. De islam is in veel opzichten verwant met de christelijke en joodse godsdiensten. Niet alleen de koran wordt door de islamieten als heilig boek beschouwd. Ook de bijbel is belangrijk in deze religie. Abraham of Ibrahim en Jezus ofwel de profeet Isa worden door hen beschouwd als belangrijke profeten. Er is een laatste dag, een hemel en een hel en er zijn duivels en engelen. Alleen kennen zij geen Messias en is de profeet Mohammed de belangrijkste en laatste boodschapper van God geweest.
In principe kunnen alle moslims optreden als imam, de voorganger in het gebed. Ook de muezzin die vijf maal daags oproept tot het gebed is geen beroepsgeestelijke. De belangrijkste verschillen die opvallen wanneer we kerken vergelijken met moskeeën is, afgezien van het verschil in bouwstijl, de afwezigheid in islamitische godshuizen van afbeeldingen van mensen, goden en dieren. De decoraties bestaan uitsluitend uit koranteksten, geometrische figuren en plantenmotieven. De nabootsing van de schepping is godslasterlijk.
 

In Jordanië is Arabisch de officiële taal. In de grote steden wordt ook Engels gesproken. .
Binnen het Arabische taalgebruik onderscheidt men drie registers. Het eerste is de gesproken taal, de informele taal die gesproken wordt op straat en die hoort tot de groep oosterse Arabische dialecten zoals het Syrisch, het Libanees of het Jordaans. Deze taal bestaat niet in schrift. Naast de gesproken taal is er het Standaard Arabisch, de geschreven taal die in alle landen ongeveer hetzelfde is. Het is de taal van de krant maar ook de politici spreken het bij officiële redevoeringen. Het derde register is het klassieke Arabisch, de zevende eeuwse taal waarin de koran is geschreven. De kennis van deze taal is bij de meeste eerder passief en beperkt zich tot het kunnen opzeggen van koranpassages.

Het is zeker de moeite waard een paar woorden of zinnen Arabisch te leren. De lokale bevolking zal dat zeker waarderen. Een veelgevoerd eenvoudig gesprek zou als volgt kunnen lopen:

Welkom, hallo
Marhaba/ ahlan wa sahlan

Antwoord: lett. jij/jullie evenzeer
Ahlan biek (tegen man)
Ahlan biekie (tegen vrouw)

Goedemorgen
Sabaah al-kheer
Antwoord: Sabaah al-noer (lett. morgen van licht)

Goede middag/avond
Masaa al-kheer
Antwoord: Masaa al-noer (lett. avond van licht)

Prettig kennis met u te maken
Foersa sa’ieda
Antwoord: Ana I-as’ad (lett. ik ben het gelukkigst)

Hoe gaat het met je/u?
Keef haalak (tegen man), keef haalek (tegen vrouw)
Of: Shloenak? (tegen man), shloenek? (tegen vrouw)

Goed, godzijdank
Kwayyis, al-hamdoe lillaa (man)
Kwayissa, al-hamdoe lilla (vrouw)

Hoe heet je?
Shoe ismak? (tegen man)
Shoe ismek (tegen vrouw)

Ik heet ...
Ismie ...

Dank u wel
Shoekran

Geen dank / graag gedaan
Afwan / ayy khidma

Waar komt u vandaan?
Inta min ween? (tegen man)
Inti min ween? (tegen vrouw)

Ik kom uit Nederland/ Belgie
Ana min Hoelanda/ Beldjika

Ik wil …
Biddie …/ Oeried …

Een kop koffie/ thee alstublieft
Finjaan ahwa/ shay min fadlik

Okay
Tayyib/ maashi

Het maakt niet uit
Ma’alesh

Ja/ nee
Aywa/ laa

Waar is een hotel/ taxi/ bus?
Feen foendoe/ tex/ otobies?

Hoeveel kost dit?
Qaddeesh haadha? / bikaam haadha?

Tot ziens
Ma'a salaama

1 = waahid
2 = ithneen
3 = thalaata
4 = arba’a
5 = khamsaa
6 = sittaa
7 = saba’a
8 = tamanyaa
9 = tisa’a
10 = ‘ashara
100 = miya
1000 = alf

Jordaanse ambassade in Nederland
Badhuisweg 79, 2587 CD Den Haag
T 00 31 (0)70 416 72 00
F 00 31 (0)70 416 72 09
I  www.jordanembassy.nl

Nederlandse ambassade in Jordanië
22 Ibrahim Ayoub Street, Alico Building, 4th Circle, Amman
T 00 962 6 590 22 00/ 22 22
F 00 962 6 593 02 14/ 593 01 61
I  www.mfa.nl/jordanie

Jordaanse ambassade in België
Franklin Rooseveltlaan 104, 1050 Brussel
T 00 32 (0)2 640 77 55
F 00 32 (0)2 640 27 96
I  www.jordanembassy.be

Belgische ambassade in Jordanië
Hawari Boumediene Street, Jabel Amman -near 4th. circle, Amman
T 00 962 6 593 18 59
F 00 962 6 593 04 87
I  www.diplomatie.be/ammannl
 

We adviseren je om de bagage mee te nemen in een rugzak (met binnenframe) of in een weekendtas. Een koffer raden we sterk af. Het gewicht van je bagage kan meestal beperkt blijven tot maximaal tien kilo per persoon.

Wat betreft je kleding raden we je aan om praktische kleding mee te nemen die zich makkelijk laat combineren (laag over laag). We vragen je om in je kledingkeuze respect te tonen voor de lokale cultuur. Zo zijn korte broeken, korte rokken en hemdjes in dit conservatieve, islamitische land absoluut taboe. Een hoofddoek is echter niet nodig, behalve voor moskee-bezoek. Voor een eventueel bezoek aan het strand raden we de deelneemsters aan om een badpak mee te nemen en geen bikini. Het is nog beter om te zwemmen in een T-shirt en een korte broek om je te beschermen tegen de felle zon. Een petje of zonnehoed, evenals een regen/windjack is zeer aan te raden. Houdt er rekening mee dat het in de wintermaanden ook in dit land behoorlijk koud kan zijn (zie tabellen).

Denk bij het samenstellen van je bagage aan bijvoorbeeld: zaklamp, waterfles, naaigerei, wasmiddel, universeel geldige verloopstekker, reisgids, voldoende fotomateriaal, lakenzak, toiletartikelen, badslippers, zwemkleding, wekker, schrijfgerei, schaartje, beker en zakmes (schaar en zakmes niet in je handbagage!).

Omdat er tijdens deze reis enkele mogelijkheden zijn voor wandel- en klautertochten over de rotsen, zijn stevige wandelschoenen wenselijk. Deze zijn ook aan te raden voor de bezoeken aan de opgravingen tijdens deze reis.

Vergeet ook niet warme kleding mee te nemen, een absolute noodzaak voor de koude nachten in de woestijn van Wadi Rum. Dit geldt met name voor de maanden september tot en met mei. Ook een lakenzak is handig. Voor de koude maanden zijn er voldoende dikke dekens aanwezig. Mocht je er voorkeur aan geven dan kan je natuurlijk ook je eigen slaapzak menemen.

De netspanning in Jordanië is 220 volt. Voor het gebruik van elektrische apparaten is een wereldstekker aan te raden (verloopstekkers zijn niet altijd in voorraad bij de hotels!).

Fooien zijn in Jordanië helemaal ingeburgerd. Eigenlijk moet je ervan uit gaan dat na vrijwel elke bewezen dienst om baksjiesj gevraagd wordt. Schat altijd de verleende dienst op waarde en geef dienovereenkomstig. Jordaniërs doen dat ook. De plaatselijke bevolking is gewend aan het geven van baksjiesj en heeft daarom altijd kleingeld op zak. Bij de meeste duurdere hotels en restaurants wordt tien tot vijftien procent servicekosten op de rekening gezet. Is dit niet het geval, dan geldt een fooi van ongeveer tien procent. Dit geldt ook voor taxichauffeurs, boven het op de meter aangegeven bedrag.

Mogelijk word je aangesproken door kinderen die vragen om pennen of andere cadeautjes. Ga hier vooral niet op in, het werkt opdringerig gedrag in de hand.

Jordani? is een fotogeniek land, niet alleen vanwege de natuur maar ook vanwege de mensen. Over het algemeen vinden Jordani?rs het geen probleem om gefotografeerd te worden. Maar als je mensen fotografeert doe het dan met respect. Mensen staan er immers niet op te wachten om slechts als foto-object te dienen. Neem dan ook de tijd om een foto te maken en toon belangstelling, bijvoorbeeld door iemand eerst te begroeten en een praatje te maken. Het werkt vaak ook ontwapenend als de digitale fotograaf laat zien wat er op het beeldschermpje te zien is. Vraag mensen altijd eerst om toestemming als je ze wilt fotograferen. Dat kan soms ook zonder woorden: door de camera omhoog te houden en met gebaren duidelijk te maken dat je een foto zou willen maken. Een positieve of een afwerende reactie is meestal eenvoudig herkend. Respecteer het als mensen liever niet gefotografeerd willen worden en blijf vriendelijk. Mensen kunnen hele goede redenen hebben om niet gefotografeerd te willen worden. Mensen kunnen zich afvragen wat er met hun afbeelding gebeurt. Soms spelen religieuze motieven een rol: men denkt dat er met een foto een stukje van de ziel wordt ontnomen. Anderen willen liever niet tijdens het werk, ongewassen of in vieze kleren op de foto. Sommige vrouwen houden er niet van om gefotografeerd te worden door vreemde mannen. Het kan ook gebeuren dat mensen alleen tegen betaling op de foto willen. Respecteer deze voorwaarde en ga in een dergelijk geval niet van een afstand stiekem fotograferen.

In Jordani? is het fotograferen van militaire objecten (bruggen, vliegvelden of ambtelijke gebouwen), politie en grensgebieden verboden.

Voor Jordanie worden vaccinaties beslist aangeraden. Voor de actuele stand van zaken verwijzen we naar www.lcr.nl, de website van het Landelijk Coördinatiecentrum Reizigersadvisering (LCR) dat de richtlijnen uitgeeft voor vaccinaties en preventie van malaria. Je kunt ook bellen met de Landelijke Vaccinatielijn voor Reizigers (0900-9584), circa € 0,45 per minuut. Reizigers uit België vinden vergelijkbare informatie op www.itg.be, de website van het Instituut voor Tropische Geneeskunde in Antwerpen.
Voor een advies op maat word je aangeraden vier tot zes weken voor vertrek contact op te nemen met je huisarts, de Reisdokter, een vaccinatieafdeling van de GGD, het Tropencentrum AMC in Amsterdam of Travel Clinic Havenziekenhuis in Rotterdam. Laat bij een bezoek altijd de geplande reisroute zien.

Neem een kleine reisapotheek mee met daarin o.a. jodium, pleisters, sterilon en middelen tegen koorts, diarree, verstopping, insectenbeten, zonnebrand en eventueel een middel tegen reisziekte. Denk ook aan een tekentang, thermometer (onbreekbaar), ORS (Oral Rehydration Salts, tegen uitdroging) en vitaminetabletten. Voor de hygiëne op reis o.a. een flesje desinfecteergel (daarmee kun je zonder water en zeep je handen wassen), ontsmettingsdoekjes en condooms. Als je naar een malariagebied gaat, denk dan aan anti-malaria tabletten en een geïmpregneerd muskietennet. Bovenstaande lijst is niet volledig, raadpleeg voor meer informatie over gezondheidsrisico's en de te nemen voorzorgsmaatregelen voor en tijdens de reis de website van Tropenzorg (www.tropenzorg.nl) of ga langs bij je huisarts, apotheek of vaccinerende instelling.

Zorg dat je tijdens de reis het vaccinatieboekje en bloedgroepgegevens bij je hebt. Handig om mee te nemen is het Europees medisch paspoort, een document waarmee je in urgente situaties veel problemen kan voorkomen. Het paspoort is opgesteld in elf talen, waardoor de hulpverlener (in het buitenland) eenvoudig de gegevens van de patiënt, zijn of haar ziekten, aandoeningen en medicijngebruik kan opzoeken. Ook is vermeld wie de behandelende arts is en wie er in dringende gevallen gewaarschuwd kan worden. Het medisch paspoort is onder andere verkrijgbaar bij huisarts, de Reisdokter, apotheek en GGD.

Bij aankomst is het zaak de tijd te nemen om te acclimatiseren. Probeer na aankomst het lokale levensritme over te nemen. Uiteraard voorzover het reisschema dat toelaat. Sta vroeg op, neem tussen de middag een paar uur rust en ga bijtijds naar bed. De straling van de zon in de (sub)tropen is bijzonder sterk. Wees dus voorzichtig met zonnen en zet bij uitstapjes in de volle zon iets op je hoofd. Omdat je in de droge hitte ongemerkt veel vocht verliest, moet je steeds veel blijven drinken en wat extra zout op je eten strooien. Warme dranken zijn over het algemeen beter dan ijskoude. Je maag en darmen worden dan minder belast. Het water uit de kraan kun je beter niet drinken. Flessen gezuiverd drinkwater zijn bijna overal te koop. Mocht je diarree krijgen, let er dan vooral op dat je het extra vochtverlies compenseert: veel (slappe) thee, mineraalwater of eventueel cola zonder prik. Het zouttekort kun je opheffen met ORS (Oral Rehydration Salts) of bouillon. Het heeft geen zin bij buikloop te vasten. Door niet te eten geef je je maag en darmen wel rust, maar verzwakt je lichaam nog meer.
Lees voor meer informatie het boekje ‘Hoe blijf ik gezond in de Tropen’ (uitgave KIT) of kijk op internet, zie onder andere: www.gezondopreis.nl.

In Jordanië mag je belastingvrij 200 sigaretten, 25 sigaren of 200 gram tabak, 2 flessen wijn of 1 fles sterke drank, 50 gram parfum en 0,25 liter eau de toilet (voor eigen gebruik) invoeren. Jordaans geld en andere valuta mogen zonder beperkingen worden in- en uitgevoerd. 

De in- en uitvoer van drugs, wapens en munitie, antiquiteiten uit illegale opgravingen en tijdschriften met naaktfoto’s is strikt verboden.
 

In Jordanië is het in de zomer en in de winter één uur later dan in de Benelux.

Jordanië is een relatief veilig land om in te reizen. De meeste Jordaniërs zijn gastvrije en vriendelijke mensen. Hoewel er in Jordanie nauwelijks gestolen wordt, is het toch verstandig om op je eigendommen te letten en mensen niet de gelegenheid te geven je spullen te stelen. Geld en belangrijke papieren kun je beter op je lichaam dragen, bijvoorbeeld in zakjes aan de binnenkant van je kleding of in een geldbuidel. Verdeel geld en documenten over verschillende plaatsen en meer personen. Stop een klein geldbedrag in je portemonnee zodat je niet al je geld kwijt bent als je zakken gerold worden. Laat geen geld of kostbare zaken los slingeren in de hotelkamer. Draag foto- en filmapparatuur in een tas of rugzak, en loop niet te koop met sieraden. Maak kopieën van belangrijke reisdocumenten zoals het paspoort, visa, vliegtickets en verzekeringspapieren. Je kunt deze gegevens ook scannen en naar je eigen mailadres sturen zodat je er in elk willekeurig internetcafé over kunt beschikken. 

Actuele informatie over de veiligheid in Jordanië vind je op www.minbuza.nl, de webstie van het ministerie van Buitenlandse Zaken. Ook op www.diplomatie.be, de website van het Belgische ministerie van Buitenlandse Zaken, vind je nuttige reisadviezen.

Overheidsinstellingen, waaronder de meeste toeristenbureaus, zijn in de regel van zaterdag tot donderdag van 8 tot 14 uur geopend. Banken zijn behalve op vrijdag en zaterdag tussen 8.30 en 15 uur open. De openingstijden van postkantoren variëren per plaats, maar liggen gewoonlijk tussen 8 en 18 uur. Vrijdag sluiten ze rond 14 uur. De winkels zijn dagelijks geopend van ongeveer 8.30 tot 20 uur. Op vrijdag neemt een beperkt aantal winkeliers vrijaf, maar is de straathandel vaak extra levendig. 
Kleine wisselkantoren zijn de gehele week en tot ’s avonds laat geopend. In de winter sluiten veel toeristenattracties, banken, kantoren en winkels in beide landen eerder, tijdens de Ramadan en feestdagen zijn de openingstijden ook overal beperkt.